عقل جزئی از صور پنهان ماست

همسفران لژیون سوم و چهارم در مورد دستور جلسه « دانایی، دانایی موثر و سواد» این چنین به مشارکت پرداختند:

همسفر فائقه:

عقل انسان زمانی می‌تواند تصمیمات درست را بگیرد که دانایی داشته باشد. فرمانروای بزرگ یا عقل، همه‌چیز را نمی‌داند؛ ولی زمانی که مطمئن شد، آن‌گاه فرمان لازم را صادر می‌کند. حال این دانایی از سه رکن اصلی به وجود می‌آید که شامل تفکر، تجربه و آموزش است؛ حاصلِ این سه رکن، داناییِ مؤثر خواهد بود. در داناییِ مؤثر، مطلبی که بسیار حائز اهمیت است، قدرتِ به اجرا درآوردن و عمل کردن است؛ زیرا اگر بدانیم کاری اشتباه است ولی نتوانیم آن را ترک کنیم یا انجام ندهیم، یعنی هنوز به داناییِ مؤثر نرسیده‌ایم.

در نوشته‌های کهن، دانایی مراتبی داشت که شامل علم‌الیقین، عین‌الیقین و حق‌الیقین بود. در علم‌الیقین، دانستن در مرحله اطلاعات عمومی است و به عمل نرسیده؛ برای مثال فرد می‌داند که مرده ترس ندارد، اما نمی‌تواند یک شب تا صبح را در کنار مرده‌ها سپری کند. در عین‌الیقین، فرد وارد مرحله دانایی شده و با خیال راحت در کنار اموات زندگی می‌کند؛ مثل مرده‌شورها و قبرکن‌ها، اما در مرحله حق‌الیقین، در واقع یقین در مقام حقیقت است؛ یعنی یقینِ حقیقی، مثل فرد مصرف‌کننده‌ای که با تمام وجود اعتیاد را تجربه کرده و با مفهوم خماری آشنایی کامل دارد. اما نکته مهم این است که اصلاً تجربه کردنِ همه‌چیز، کار انسان‌های نادان است و تجربیات دیگران در قالب آموزش در اختیار ما قرار می‌گیرد. پس نتیجه می‌گیریم دانایی زمانی در زندگی به درد می‌خورد که ما به داناییِ مؤثر رسیده باشیم.

همسفر فاطمه:

انسان دانا انسانی است که خواسته‌هايش را با تفکر و تعقل انتخاب کند و به مرحله اجرا بگذارد از آن‌جایی که دانایی نگهبانان قلعه عقل هستند و مانند يک فيلتر عمل می‌کنند و اجازه ورود خواسته‌های نامعقول نفس به قلعه عقل را نمی‌دهند؛ اما اگر ميزان دانایی کم باشد در تشخيص ماهيت خواسته‌ها دچار اشتباه می‌شود و اين امر همان نادانی است؛ چون نفس خواسته هاي نامعقول و نادرست خود را به بهترين شکل در ذهن تصويرسازی می‌کند و اگر دانايي ضعيف باشد نمی‌تواند تشخيص دهد که اين خواسته نامعقول است و نتيجه آن يک فرمان نادرست از طرف عمل است.تعريفی که در جهان‌بينی از دانايي داريم اين‌چنين است مثلثی است مختلف الاضلاع که از سه ضلع تفکر، تجربه، آموزش تشکيل شده است. چون براي رسيدن به دانایی ما به تفکر و آموزش نيازمنديم.

ممکن است ما در موضوع خاص به دانایی رسيده باشيم اما قدرت و توان عمل به دانایی يا به اجرا درآوردنش را نداشته باشيم. گفتيم که در دانايی اضلاع مثلث تفکر، تجربه، آموزش با هم برابر نيست ممکن است يکی زياد و يکي کم باشد و همين امر باعث می‌شود ما نتوانيم به دانسته يا دانایی خود عمل کنيم.
اما زماني که مثلث دانایی ما متساوی الاضلاع باشد هر سه ضلع دانايی در حد مطلوب و يکسان رشد کرده باشد مامی‌توانيم به دانسته‌های خود عمل کنيم و اين می‌شود دانايی موثر، در کنگره 60 ما ياد گرفتيم که در مسئله درمان اعتياد سواد و تحصيلات و دانش شخص به معنی دانايي شخص نيست.

در کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زير صفر نيز دانايی را اين‌چنين بيان می‌کند. دانایی به سواد نيست به تمدن نيست مانند انسان به لباس پوشيدن نيست بايد انسانی انديشيد. در مقابل مثلث دانايی مثلث جهالت قرار می‌گيرد که از سه ضلع و منيت مانع آموزش و نااميدی مانع از تجربه می‌شود؛ ما بايد سعی کنيم بيشتر با صور پنهان خود آشنا شويم و دانایی خود را به دانايي موثر نزديک کنيم و شروع به حرکت به سوی ارزش‌ها، زيبايی‌ها و شناخت دنيای درون و بيرون کنیم.

همسفر صدیقه:

عقل جزئی از صور پنهان ماست؛ برای شناخت عقل، ابتدا باید جهل را بشناسیم. همه‌ی ما قبول داریم که در بسیاری از اوقات، جهالت باعث شده است دچار اشتباهات فراوانی شویم و تخریب‌های جبران‌ناپذیری را متحمل گردیم.ما آموخته‌ایم که عقل، هرگز اشتباه نمی‌کند؛ این ما هستیم که با ارسال اطلاعات غلط به مغز، باعث می‌شویم عقل تصمیمات نادرستی اتخاذ کند.

اگر من صدیقه، یا هرفرد دیگری سطح آگاهی خود را بالا ببریم و با آموزش و مهارت، دانایی را جایگزین نادانی و جهالت کنیم، زندگی به کام همگان شیرین‌تر خواهد شد و در حل مشکلات، هوشمندانه‌تر رفتار خواهیم کرد. در نتیجه، جسم ما که هم‌چون شهری آباد یا یک اجتماع منظم است، به شکلی سالم‌تر و منظم‌تر اداره می‌شود.
امام صادق (ع) می‌فرمایند: «العَقلُ دَلیلُ المُؤمِن» ( عقل، راهنمای مؤمن است) بنابراین، باید به جای سربازِ جهل، سربازِ عقلِ خویش باشیم؛ چرا که همه‌ی ما در اثر اجرای فرمانِ «نفسِ امّاره» به این نقطه رسیده‌ایم.
وقتی در جلسات، آموزش می‌گیریم، از ضدارزش‌ها فاصله می‌گیریم و خود را به ارزش‌ها نزدیک می‌کنیم. عقل سالم در بدن سالم است و انسان با قدرت اختیار می‌تواند همواره کردار، پندار و گفتار خویش را به سمت انرژی‌های مثبت سوق دهد.به امید روزی که فرمانروایِ جسم و روحِ خویش باشیم.

رابط خبری: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر راضیه ( لژیون سوم )
عکاس: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر مریم ( لژیون اول )
ویرایش و ارسال: همسفر شقایق رهجوی راهنما همسفر وحیده ( لژیون پنجم ) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی دامغان