گاهی انسان تصور میکند تغییر کردن تنها به اراده نیاز دارد؛ تصمیم میگیرد که دیگر عصبانی نشود، نترسد و اشتباه نکند، اما تجربه زندگی نشان داده است که فاصله میان دانستن و توانستن، مسیری است که باید با آموزش، تمرین، صبر و تکرار طی شود. «وقتی نیرویی از کم شروع شود و به درجه بالا و بالاتری برسد، نقطه تحمل پیدا میکند.» این جمله در ظاهر ساده است، اما یکی از عمیقترین قوانین تغییر در انسان را بیان میکند. وادی نهم به ما میآموزد که هیچ ظرفیتی بهصورت ناگهانی شکل نمیگیرد و هیچ تغییری بدون طی شدن مراحل لازم پایدار نمیماند. از دیدگاه روانشناسی و علوم اعصاب، مغز انسان از طریق فرایندی بهنام نوروپلاستیسیته یا انعطافپذیری عصبی، توانایی تغییر و بازسازی ارتباطات عصبی را در پاسخ به تجربه، یادگیری و تکرار دارد. به بیان ساده، هر رفتاری که بارها تکرار شود، میتواند بهتدریج در انسان تثبیت شود؛ همانطور که تکرار خشم و پرخاشگری میتواند آن را به واکنشی خودکار تبدیل کند، تمرین مکث، تفکر، گفتوگو و کنترل هیجان نیز میتواند الگوهای رفتاری سازندهتری در انسان به وجود آورد. از این منظر، مفهوم نقطه تحمل در وادی نهم با موضوعاتی مانند سازگاری روانی، تنظیم هیجان و تغییر تدریجی رفتار ارتباط دارد؛ البته نقطه تحمل در این وادی مفهومی آموزشی است و نباید آن را دقیقاً معادل یک اصطلاح تخصصی پزشکی یا عصبشناختی دانست.
یکی از مهمترین پیامهای این وادی آن است که نقطه تحمل در دو جهت مثبت و منفی افزایش پیدا میکند؛ انسانی که بهتدریج به دروغ گفتن عادت میکند یا مرتب خشم خود را تخلیه میکند، ممکن است نسبت به ضدارزشها بیتفاوت شود و نقطه تحملش در برابر آنها افزایش یابد، اما در مسیر ارزشها نیز همین قانون وجود دارد. انسانی که هر روز اندکی صبورتر میشود، بهجای واکنش فوری تأمل میکند و مسئولیت اشتباهات خود را میپذیرد، بهمرور ظرفیت بیشتری برای زندگی سالم پیدا میکند. بنابراین، این وادی یک پرسش اساسی در ذهن انسان ایجاد میکند: هر روز در حال افزایش نقطه تحمل خود در چه مسیری هستیم؛ مسیر تخریب یا مسیر سازندگی؟ در درمان اعتیاد نیز مفهوم تحمل از نظر پزشکی اهمیت دارد؛ زیرا در مصرف مکرر برخی مواد، بدن به ماده مصرفی سازگار میشود و برای ایجاد اثر قبلی به مقدار بیشتری نیاز پیدا میکند. ازاینرو، درمان اعتیاد تنها کنار گذاشتن ماده نیست، بلکه بازسازی جسم، روان و جهانبینی نیز به زمان و فرایند درمانی اصولی نیاز دارد. همانطور که تخریبها بهتدریج شکل گرفتهاند، بازسازی نیز باید با آموزش، تکرار، استمرار و رعایت اصول درمان انجام شود و نمیتوان انتظار داشت جسم و روان انسان یکشبه به تعادل برسند.
وادی نهم آینهای است که انسان را با خود واقعیاش روبهرو میکند؛ گاهی آنچه ضعف دیگران تصور میشود، در حقیقت ناتوانی خود انسان در تحمل شرایط متفاوت است. گاهی از دیگران انتظار داریم مطابق میل ما رفتار کنند، با کوچکترین مخالفتی آزرده میشویم و اجازه میدهیم یک اتفاق کوچک آرامش تمام روزمان را از بین ببرد؛ درحالیکه قرار نیست همیشه شرایط مطابق خواسته ما باشد، بلکه باید توانایی مواجهه درست با شرایط را در خود افزایش دهیم. بنابراین، پیش از قضاوتکردن باید بیشتر تفکر کرد، پیش از عصبانیشدن مکث کرد و پیش از ناامید شدن به مسیر طیشده نگاهی انداخت. از مهمترین پیامهای این وادی آن است که نباید انتظار داشت تمام ضعفها و رفتارهای نادرست در مدت کوتاهی از بین بروند. تغییر، نیازمند زمان، آموزش و استمرار است. انسان با برداشتن قدمهای کوچک و تمرین مداوم میتواند ظرفیتهای تازهای در خود ایجاد کند. بهجای سرزنش خود یا دیگران، باید با تفکر، آگاهی و مسئولیتپذیری، مسیر رشد را انتخاب کرد و بهتدریج توانایی مواجهه صحیح با شرایط دشوار را افزایش داد. البته این موضوع به معنای تحمل آسیب، خشونت یا شرایط ناسالم نیست. باید میان صبر و تسلیم، گذشت و نادیده گرفتن حق خود و همچنین تحمل سازنده و آسیب دیدن تفاوت قائل شد. نقطه تحمل سالم یعنی بتوانیم در برابر دشواریها آگاهانه رفتار کنیم، نه اینکه احساسات خود را سرکوب کنیم یا اجازه دهیم دیگران به ما آسیب برسانند.
امروز با شناخت وادی نهم میتوان به این نتیجه رسید که بسیاری از ویژگیهای رفتاری انسان حاصل انتخابها، رفتارها و تکرارهای روزانه او هستند. اگر هر روز به خشم، ناامیدی، قضاوت و بیصبری اجازه رشد بدهیم، بهتدریج در همان مسیر حرکت خواهیم کرد؛ اما اگر برای صبر، محبت، آگاهی، مسئولیتپذیری و آرامش تمرین کنیم، میتوانیم انسانی متفاوت بسازیم. قرار نیست یکشبه به مقصد برسیم، بلکه باید هر روز بهتر از دیروز باشیم، حتی اگر این بهتر شدن تنها به اندازه یک قدم کوچک باشد. شاید زیباترین پیام وادی نهم این باشد که گذشته، هرچقدر هم سنگین باشد، نمیتواند آینده را بهطور قطعی تعیین کند؛ چراکه هنوز فرصت تغییر، ساختن، جبران و تجربه یک زندگی متعادلتر وجود دارد. امروز دیگر هدف تنها تحملکردن نیست، بلکه باید ظرفیت رشدکردن را در خود افزایش دهیم؛ نباید فقط در برابر سختیها مقاومت کنیم، بلکه باید از دل آنها آگاهتر، قویتر و انسانیتر بیرون بیاییم. این همان مفهوم واقعی وادی نهم است؛ حرکت آرام، آگاهانه و مستمر از ناتوانی به توانایی و از بیتعادلی به تعادل.
منابع: سایت و منابع کنگره۶۰
رابط خبری: همسفر خدیجه رهجوی راهنما همسفر اعظم (لژیون سوم)
نویسنده: همسفر نوشین رهجوی راهنما همسفر اعظم (لژیون سوم)
عکاس: همسفر مهناز رهجوی راهنما همسفر زینب (لژیون پنجم)
ویرایش و ارسال: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر سکینه (لژیون دوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی وحید
- تعداد بازدید از این مطلب :
170