از دانستن تا توانستن؛ مسیر شکل‌گیری دانایی مؤثر

به نام قدرت مطلق

سلام دوستان محمد هستم یک مسافر؛
انسان برای حرکت در مسیر زندگی، تنها به داشتن اطلاعات و محفوظات نیاز ندارد، بلکه باید بتواند دانسته‌های خود را به مرحله عمل برساند. در اینجا تفاوت میان سواد، دانایی و دانایی مؤثر اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

سواد به معنای توانایی خواندن، نوشتن و کسب اطلاعات و دانش در زمینه‌های مختلف است. ممکن است فردی تحصیلات بالایی داشته باشد و اطلاعات زیادی نیز در اختیار داشته باشد، اما این موضوع به‌تنهایی به معنای دانایی نیست.

دانایی یعنی شناخت و آگاهی انسان نسبت به مسائل و توانایی تشخیص درست از نادرست. دانایی فقط با مطالعه به وجود نمی‌آید، بلکه تجربه، آموزش، تفکر و شناخت نیز در شکل‌گیری آن نقش دارد. انسان دانا کسی است که بتواند مسائل را بهتر ببیند، علت‌ها را بشناسد و انتخاب درست‌تری داشته باشد.

اما مرحله مهم‌تر، دانایی مؤثر است. دانایی زمانی مؤثر می‌شود که از مرحله فکر و آگاهی عبور کند و در رفتار و عمل انسان، خودش را نشان دهد.

تفاوت دانایی با دانایی مؤثر در این است که در مقوله دانایی، اضلاع مثلث آموزش، تجربه و تفکر با یکدیگر برابر نیستند. ممکن است آموزش زیاد باشد، ولی تجربه و تفکر کم باشد، یا تجربه زیاد باشد و آموزش کم باشد. نابرابر بودن اضلاع مثلث دانایی باعث می‌شود که ما نتوانیم به دانسته خود عمل کنیم.

زمانی که مثلث دانایی ما متساوی‌الاضلاع باشد، یعنی به اندازه کافی آموزش دیده باشیم، تجربه کرده باشیم و تفکر در حد مطلوب باشد، به جایگاهی می‌رسیم که می‌توانیم به دانسته‌های خود عمل کنیم و این می‌شود دانایی مؤثر.

ممکن است فردی بداند خشمگین شدن چه پیامدهایی دارد، اما نتواند خشم خود را کنترل کند. این دانایی هنوز به‌طور کامل مؤثر نشده است.

برای مثال، ممکن است شخصی بداند که ورزش برای سلامتی مفید است. این یک دانش است. اگر اهمیت ورزش را درک کند و آن را در برنامه زندگی خود قرار دهد، به دانایی نزدیک شده است. زمانی که این آگاهی باعث تغییر واقعی در رفتار او شود، می‌توان گفت دانایی او مؤثر شده است.

در مسیر رشد و درمان نیز همین موضوع اهمیت زیادی دارد. دانستن اینکه چه کاری درست است، با انجام دادن آن تفاوت دارد. فاصله بین دانستن و توانستن، همان جایی است که آموزش، تزکیه و تمرین اهمیت پیدا می‌کند.

بنابراین می‌توان گفت، کسب اطلاعات برابر سواد و دانایی برابر شناخت و تشخیص، و تبدیل شناخت به عمل و تغییر می‌شود.

دانایی مؤثر، هدف نهایی این نیست که فقط اطلاعات بیشتری داشته باشیم؛ هدف این است که دانسته‌های ما باعث تغییر در نگرش، رفتار و کیفیت زندگی ما شود.

در نتیجه، انسان زمانی می‌تواند از دانایی خود بهره واقعی ببرد که بتواند آن را در زندگی به کار بگیرد. دانایی مؤثر یعنی دانستن، فهمیدن و در عمل به کار بستن، و این مطلب همان چیزی است که می‌تواند انسان را از یک مرحله به مرحله بالاتر در مسیر تکامل هدایت کند.

متن مشارکت: مسافر محمد راهنمای لژیون دوازدهم
تنظیم و ارسال: مسافر معین

مسافران کنگره ۶۰، نمایندگی پروین اعتصامی، اراک