وقتی صحبت از سواد، دانایی و دانایی مؤثر میشود، ممکن است در نگاه اول تصور کنیم این سه واژه تقریباً یک معنا دارند؛ اما در جهانبینی کنگره۶۰ میان آنها تفاوت مهمی وجود دارد. سواد بیشتر به میزان دانش و آموختههای انسان مربوط میشود، در واقع، سواد میتواند نقطه شروع خوبی برای یادگیری باشد، اما پایان مسیر نیست؛ اما دانایی مرحلهای فراتر است و به قدرت تشخیص انسان ارتباط دارد. دانایی مؤثر نیز زمانی شکل میگیرد که این قدرت تشخیص بتواند در رفتار و عملکرد انسان جاری شود.
میزان دانایی انسان را نمیتوان با میزان سواد و تحصیلات او اندازهگیری کرد. ممکن است فردی تحصیلات دانشگاهی و دانش زیادی داشته باشد، اما در زندگی و رفتار خود نتواند از دانستههایش استفاده کند. در مقابل، ممکن است فردی از تحصیلات بالایی برخوردار نباشد، اما در تشخیص مسائل زندگی و انتخاب مسیر درست، عملکرد بسیار مناسبی داشتهباشد. بنابراین سواد میتواند وسیلهای برای کسب اطلاعات و دانش باشد، ولی به میزان دانایی، سواد یا ظاهر و جایگاه اجتماعی انسان نیست، بلکه دانایی خود را در اندیشه، رفتار و عملکرد انسان نشان میدهد.
در جزوه جهانبینی کنگره۶۰، دانایی بهعنوان قدرت تشخیص ماهیت خواستهها مطرح میشود. انسان در طول زندگی با خواستههای مختلفی روبهرو است و همیشه این خواستهها درست و معقول نیستند. بنابراین لازم است بتواند خواستههای خود را بشناسد و تشخیص دهد که کدام خواسته ارزش دنبال کردن دارد و کدام خواسته ممکن است او را از مسیر درست دور کند. دانایی در کنگره۶۰ دارای یک مثلث با سه ضلع تفکر، تجربه و آموزش است. این سه ضلع در کنار یکدیگر باعث رشد دانایی انسان میشوند. آموزش، اطلاعات و آگاهی لازم را در اختیار انسان قرار میدهد؛ تفکر به انسان کمک میکند مطالب و مسائل را بررسی و تحلیل کند؛ و تجربه باعث میشود آموختهها در میدان زندگی مورد آزمایش قرار بگیرند.
بنابراین اگر یکی از این اضلاع رشد نکند، دانایی انسان نیز به شکل متعادل رشد نخواهد کرد. اما مرحله مهمتر، دانایی مؤثر است. ممکن است انسان مطالب زیادی بداند و حتی بتواند درست و غلط را تشخیص دهد، ولی هنگام عمل نتواند دانسته خود را اجرا کند. برای مثال ممکن است شخصی بداند دروغ گفتن نادرست است، اما در شرایطی که برایش سخت است، همچنان دروغ بگوید. ممکن است بداند خشم و پرخاشگری نتیجه خوبی ندارد، اما نتواند خشم خود را کنترل کند. در این شرایط دانستن وجود دارد، ولی دانایی هنوز به مرحله مؤثر نرسیده است. دانایی مؤثر زمانی اتفاق میافتد که تفکر، آموزش و تجربه در کنار یکدیگر رشد کنند و نتیجه این رشد در عمل و رفتار انسان دیده شود.
از این نگاه، دانایی مؤثر فقط یک مفهوم ذهنی نیست؛ بلکه باید در زندگی قابل مشاهده باشد. آموزش زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که بتواند نگاه و عملکرد انسان را تغییر دهد. از طرف دیگر، موانعی مانند ترس، ناامیدی و منیت میتوانند جلوی رشد دانایی را بگیرند. ترس میتواند مانع تفکر شود، منیت میتواند مانع آموزش گرفتن از دیگران شود و ناامیدی میتواند انسان را از تجربه کردن و ادامه مسیر بازدارد. بنابراین برای افزایش دانایی، انسان باید بتواند این موانع را شناسایی کند و اجازه ندهد که او را از مسیر آموزش و رشد خارج کنند.
یکی از تفاوتهای مهم انسان دانا با فردی که فقط اطلاعات زیادی دارد، در نوع برخورد او با مسائل زندگی مشخص میشود. انسان دانا نیاز ندارد دائماً دانایی خود را به دیگران ثابت کند؛ بلکه رفتار، انتخابها و عملکرد او نشان میدهد که چه میزان آموزش را دریافت کرده و تا چه اندازه توانستهاست آن را به دانایی تبدیل کند. در نتیجه، دانایی چیزی نیست که صرفاً با حرف زدن درباره آن اثبات شود، بلکه باید در زندگی جاری باشد.
برای یک همسفر نیز این موضوع اهمیت زیادی دارد. همسفر در مسیر آموزشهای کنگره با مطالب مختلفی درباره جهانبینی، انسان، خانواده و زندگی روبهرو میشود. اما هدف فقط حفظ کردن مطالب نیست. اگر آموزش باعث شود نگاه همسفر نسبت به خودش، مسافر، خانواده و مسائل زندگی تغییر کند و بتواند در شرایط مختلف انتخاب درستتری داشته باشد، آن آموزش به سمت دانایی مؤثر حرکت کرده است. بنابراین میتوان گفت یکی از نشانههای رشد دانایی، تغییر تدریجی رفتار و نوع تصمیمگیری انسان است.
این مسیر از دانستن شروع میشود، به فهمیدن و تشخیص دادن میرسد و در نهایت باید به عمل کردن درست منتهی شود.بنابراین هدف ما در کنگره نباید فقط بیشتر دانستن باشد، بلکه باید تلاش کنیم آموختههای خود را به تشخیص درست و سپس به عمل سالم تبدیل کنیم. آن زمان است که آموزش از مرحله اطلاعات عبور میکند و به تغییری واقعی در زندگی انسان تبدیل میشود.
منبع: سایت کنگره۶۰، جزوه جهانبینی 1 و 2
نویسنده: راهنما همسفر سمیه (لژیون سوم)
عکاس: همسفر ناهیده رهجوی راهنما همسفر بهاره (لژیون اول)
رابط خبری: همسفر اکرم رهجوی راهنما همسفر سمیه (لژیون سوم)
ارسال: راهنمای تازهواردین همسفر مرضیه نگهبان سایت
همسفران نمایندگی کاشان
- تعداد بازدید از این مطلب :
129