ارزشمندترین تحول در مسیر شناخت انسان، زمانی اتفاق میافتد که زاویه نگاه او به یک مسئله تغییر میکند. آنچه پیشتر پیچیده، دشوار یا حتی حلناشدنی به نظر میرسید، با شناختی عمیقتر میتواند به مسیری برای حرکت، آموزش و تغییر تبدیل شود.
مهندس حسین دژاکام از جمله افرادی هستند که با طرح دیدگاههای متفاوت درباره اعتیاد، تلاش کردند نگاه به این مسئله را از محدوده قطع مصرف فراتر ببرند و ابعاد گستردهتری از وجود انسان را در فرایند درمان مورد توجه قرار دهند. در این نگرش، جسم، روان و جهانبینی سه ضلع مهمی هستند که شناخت ارتباط میان آنها در مسیر درمان اهمیت پیدا میکند.
یکی از دستاوردهای مهم مهندس دژاکام، طراحی متد DST برای درمان اعتیاد است. این روش بر پایه کاهش تدریجی و برنامهریزیشده مصرف، در یک بازه زمانی مشخص، شکل گرفته است.
اهمیت این متد در چارچوب آموزشی کنگره ۶۰، توجه به زمان و فرایند بازسازی جسم است. در این نگاه، درمان تنها به معنای متوقف کردن مصرف نیست؛ بلکه بازگشت تدریجی تعادل جسمی و فراهم شدن زمینه تغییرات روانی و جهانبینی نیز مورد توجه قرار میگیرد.
شاید یکی از مهمترین مفاهیمی که میتوان از این روش آموخت، اهمیت حرکت تدریجی و پرهیز از انتظار تغییرات یکشبه باشد. همانگونه که ساختن هر بنای مستحکم به زمان، شناخت و رعایت اصول نیاز دارد، تغییر در زندگی انسان نیز به آگاهی، استمرار و فرصت نیازمند است.
این مفهوم برای من تنها یک موضوع آموزشی نیست؛ بخشی از تجربه شخصی من در سفر نیکوتین است. پیش از ورود به این مسیر، شاید تصورم از رهایی بیشتر به کنار گذاشتن مصرف محدود میشد، اما در طول سفر بهتدریج دریافتم که تغییر، ابعاد عمیقتری دارد و شناخت، آموزش و حرکت در مسیری مشخص، بخش مهمی از آن است.
یکی دیگر از مفاهیم مطرحشده در اندیشه مهندس دژاکام، سیستم ایکس است؛ مفهومی که در چارچوب نظری ایشان به سازوکارهای بیوشیمیایی و تنظیمکننده بدن، از جمله سیستمهای انتقالدهنده عصبی و هورمونی، اشاره دارد.
این دیدگاه بر اهمیت عملکرد سازوکارهای درونی بدن و ارتباط آنها با وضعیت جسمی و روانی انسان تأکید میکند. توجه به این موضوع، نگاه به اعتیاد را از یک رفتار ظاهری فراتر میبرد و ضرورت شناخت عمیقتر ساختار وجودی انسان را مطرح میسازد.
یکی از نکات قابل تأمل در این نگرش، توجه به پیچیدگی انسان است. نمیتوان تمام ابعاد اعتیاد را تنها با یک عامل توضیح داد یا انسان گرفتار آن را صرفاً بر اساس رفتار بیرونیاش قضاوت کرد. شناخت جسم، روان و شرایط درونی فرد، در بررسی مسیر درمان اهمیت دارد.
در کنار جسم و روان، جهانبینی جایگاه ویژهای در آموزشهای مهندس دژاکام دارد. جهانبینی به معنای نوع نگاه انسان به خود، دیگران، هستی و ارتباط میان آنهاست؛ نگاهی که میتواند بر تصمیمها، رفتارها و مسیر زندگی فرد تأثیر بگذارد.
در آموزشهای کنگره ۶۰، تغییر در جهانبینی یکی از بخشهای مهم فرایند درمان و رشد انسان محسوب میشود؛ زیرا رهایی جسمی بهتنهایی برای ایجاد یک تغییر پایدار کافی نیست و نگرش انسان نیز باید فرصت بازنگری و اصلاح پیدا کند.
در طول سفر نیکوتین، این موضوع برای من معنای ملموستری پیدا کرد. بهتدریج متوجه شدم که تغییر تنها در کنار گذاشتن یک وابستگی خلاصه نمیشود؛ بلکه گاهی لازم است انسان شیوه تفکر، قضاوت، تصمیمگیری و مواجهه خود با مسائل زندگی را نیز بازنگری کند.
جهانبینی به من آموخت که بهجای قضاوت عجولانه، به دنبال شناخت باشم؛ بهجای واکنشهای شتابزده، فرصت تفکر به خود دهم و بهجای جستوجوی همیشگی علت مشکلات در بیرون از خود، مسئولیت انتخابها و رفتارهایم را نیز بپذیرم.
در واقع، آنچه در این مسیر اهمیت پیدا میکند، تنها تغییر یک رفتار نیست؛ بلکه شکلگیری نگاهی تازه به زندگی است. نگاهی که انسان را به تفکر، مسئولیتپذیری و حرکت آگاهانه دعوت میکند.
یکی از بخشهای مهمی که در اندیشه و آموزشهای مهندس حسین دژاکام به آن توجه شده، مسئله درمان وابستگی به نیکوتین است. نگاه ایشان به این موضوع نیز در امتداد همان نگرشی قرار دارد که درمان را فراتر از قطع مصرف میداند؛ مسیری که در آن زمان، آموزش، نظم و حرکت تدریجی اهمیت پیدا میکنند.
اما برای من، شناخت این مسیر تنها از طریق مطالعه و شنیدن آموزشها اتفاق نیفتاد؛ من فرصت تجربه کردن آن را در سفر نیکوتین داشتم.
وقتی وارد این سفر شدم، بهتدریج فهمیدم که رهایی فقط به معنای کنار گذاشتن نیکوتین نیست. این مسیر به من نشان داد که برای ایجاد تغییر، باید یاد بگیرم به زمان احترام بگذارم، از عجله کردن فاصله بگیرم و به جای انتظار برای نتیجه فوری، به قدمهایی که برمیدارم توجه کنم.
در طول سفر، آموزشها کمکم از حالت مفاهیم شنیداری خارج شدند و در زندگی روزمرهام معنا پیدا کردند. نظم، تعهد، صبر و استمرار برایم فقط چند واژه نبودند؛ بلکه اصولی بودند که باید آنها را در عمل تجربه میکردم.
یکی از مهمترین تغییراتی که در این مسیر برای خودم احساس کردم، تغییر در نوع نگاهم به مفهوم رهایی بود. پیش از آن، شاید رهایی را بیشتر در تمام شدن یک وابستگی میدیدم؛ اما در ادامه متوجه شدم که رهایی میتواند آغاز شناخت عمیقتری از خود و تواناییهای انسان باشد.
این سفر به من آموخت که تغییر واقعی با یک تصمیم آغاز میشود، اما با آموزش، حرکت و استمرار شکل میگیرد. همچنین نگاهم به انسانهایی که با مسئله اعتیاد درگیر هستند تغییر کرد. فهمیدم نباید یک انسان را تنها با وابستگی یا گذشتهاش تعریف کرد؛ زیرا هر انسان ظرفیت یادگیری، تغییر و ساختن مسیری تازه را دارد.
امروز وقتی به تجربه سفر نیکوتین خودم نگاه میکنم، آن را فقط یک دوره برای کنار گذاشتن مصرف نمیبینم؛ بلکه بخشی از مسیر شناخت و تغییر خودم میدانم. مسیری که به من نشان داد ارزش آموزش زمانی آشکار میشود که بتوان آن را در زندگی تجربه کرد.
برای من، این همان نقطه پیوند دانش و تجربه است؛ جایی که یک آموزش، از محدوده کلمات فراتر میرود و در رفتار، نگرش و انتخابهای انسان اثر میگذارد.
یکی از معیارهای ارزشمندی یک اندیشه، ظرفیت آن برای ایجاد شناخت و تغییر در زندگی انسانهاست. دانش زمانی میتواند اثری ماندگار داشته باشد که از محدوده نظریه فراتر برود، به آموزش تبدیل شود و در تجربه زندگی افراد مورد بررسی و استفاده قرار گیرد.
امروز اگرچه حضور جسمانی مهندس حسین دژاکام در میان ما نیست، اما آثار، آموزشها، نوشتهها و مفاهیمی که در حوزه شناخت و درمان اعتیاد مطرح کردهاند، همچنان زمینه مطالعه، بررسی و انتقال دانش را فراهم میکنند.
ماندگاری یک اندیشه به حضور جسمانی صاحب آن محدود نمیشود؛ بلکه در استمرار پرسشها، آموزشها و حرکتهایی است که از آن سرچشمه میگیرند. آنچه اهمیت دارد، مطالعه دقیق، شناخت صحیح و انتقال مسئولانه این دستاوردها به نسلهای بعدی است.
برای من، بهعنوان کسی که تجربه سفر نیکوتین را داشتهام، ارزش این آموزشها در بخشی از تغییری آشکار میشود که در شناخت خودم، انسانهای دیگر و مفهوم رهایی تجربه کردهام.
شاید یکی از زیباترین جلوههای ماندگاری علم همین باشد؛ اینکه اندیشهای از ذهن یک انسان آغاز شود، در مسیر آموزش گسترش پیدا کند و در زندگی انسانهای دیگر به شناخت، آگاهی و تغییر تبدیل شود.
پایان هر نقطه سرآغاز خط دیگری است؛ و اندیشهای که بر پایه شناخت و آگاهی بنا شده باشد، میتواند فراتر از زمان خود، در مسیر زندگی انسانها ادامه پیدا کند.
نویسنده: همسفر رها رهجوی راهنما همسفر سامره (لژیون هفتم)
رابط خبری: همسفر خدیجه رهجوی راهنما همسفر سامره (لژیون هفتم)
ویرایش و ارسال: همسفر هستی رهجوی راهنما همسفر رویا (لژیون اول) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی ابوریحان تهران
- تعداد بازدید از این مطلب :
190