دانایی مؤثر حرکت کردن در مسیر درست است

انسان از ابتدای خلقت همواره در جست‌وجوی دانستن، کشف کردن و شناختن بوده است. در دنیای امروز حجم اطلاعاتی که در اختیار انسان قرار دارد، بسیار بیشتر از گذشته است. با یک تلفن همراه می‌توانیم در چند ثانیه به هزاران کتاب، مقاله، فیلم و آموزش دسترسی پیدا کنیم؛ اما سؤال مهم این است: آیا زیاد دانستن به معنای دانا بودن است؟ از نگاه کنگره۶۰، پاسخ این سؤال منفی است. در آموزش‌های کنگره میان سواد، دانش، دانایی و دانایی مؤثر تفاوت وجود دارد. ممکن است فردی تحصیلات دانشگاهی بسیار بالایی داشته باشد؛ اما در زندگی شخصی خود نتواند از دانسته‌هایش به‌درستی استفاده کند. در مقابل ممکن است، فردی تحصیلات زیادی نداشته باشد؛ ولی در شناخت مسائل زندگی انتخاب درست و عمل سالم بسیار موفق باشد.

سواد در گذشته بیشتر به توانایی خواندن و نوشتن و سپس تحصیلات مدرسه و دانشگاه محدود می‌شد؛ اما در عصر حاضر مفهوم سواد گسترده‌تر شده است. امروز انسان علاوه‌بر سواد خواندن و نوشتن به سواد رسانه‌ای، اجتماعی، مالی، ارتباطی و بسیاری از مهارت‌های دیگر نیاز دارد. برای مثال ممکن است، فردی اطلاعات پزشکی زیادی از اینترنت جمع‌آوری کرده باشد؛ ولی نتواند در زندگی خود تصمیم عاقلانه بگیرد؛ بنابراین داشتن اطلاعات به‌ تنهایی کافی نیست. در کنگره۶۰ نیز تأکید شده است که میزان دانایی، سواد نیست و دانایی باید در تفکر، رفتار و عملکرد انسان خودش را نشان دهد.

دانایی چیست؟ در آموزش‌های جهان‌بینی کنگره۶۰ دانایی به معنای قدرت تشخیص ماهیت خواسته‌ها بیان شده است؛ یعنی انسان بتواند تشخیص دهد، خواسته‌ای که در وجود او شکل گرفته است، معقول یا نامعقول است. انسان در طول زندگی دائماً با خواسته‌های مختلف روبه‌رو می‌شود. گاهی خواسته‌ای در ظاهر بسیار زیبا و جذاب است؛ اما نتیجه آن می‌تواند تخریب باشد، اینجا دانایی نقش مهمی پیدا می‌کند. برای رسیدن به دانایی سه ضلع اساسی تفکر، تجربه و آموزش مطرح می‌شود. تفکر به ما کمک می‌کند تا مسائل را بررسی کنیم. آموزش باعث می‌شود از دانش و تجربه دیگران استفاده کنیم و تجربه نیز فرصتی است که انسان نتیجه انتخاب‌ها و عملکرد خود را مشاهده کند. در آموزش‌های کنگره۶۰ این سه ضلع به‌عنوان پایه‌های مثلث دانایی مطرح شده‌اند.

به نظر من مهم‌ترین بخش این موضوع دانایی مؤثر است. خیلی از انسان‌ها می‌دانند، دروغ گفتن کار نادرستی است؛ اما ممکن است دروغ بگویند. می‌دانند خشم و عصبانیت می‌تواند، زندگی را خراب کند؛ اما در زمان عصبانیت نمی‌توانند خود را کنترل کنند. پس مشکل همیشه «ندانستن» نیست، گاهی مشکل این است که دانسته‌های خود را نمی‌توانیم به عمل تبدیل کنیم. در آموزش‌های کنگره۶۰ نیز دانایی مؤثر به همین کاربردی شدن دانایی مربوط است؛ یعنی انسان علاوه بر اینکه درست و نادرست را تشخیص می‌دهد، بتواند در عمل انتخاب درست را انجام دهد. در دنیای امروز یکی از مشکلات انسان کمبود اطلاعات نیست، گاهی زیادی اطلاعات است. ما هر روز با حجم بسیار زیادی از اخبار، تبلیغات، شبکه‌های اجتماعی و نظرات مختلف روبه‌رو هستیم. اگر انسان قدرت تشخیص نداشته باشد، ممکن است، هر اطلاعاتی را حقیقت تصور کند.

انسان دانا کسی نیست که همه چیز را بداند، کسی است که بداند چه چیزی را باید بداند، از چه کسی آموزش بگیرد، چگونه تجربه کند و در نهایت چگونه دانسته‌های خود را در زندگی به کار ببرد. اگر بخواهم دانایی را با درمان اعتیاد مرتبط کنم، در مسیر درمان اعتیاد نیز تنها قطع مصرف مواد کافی نیست. فرد باید نگرش و جهان‌بینی خود را تغییر دهد و یاد بگیرد خواسته‌های خود را بشناسد و در مقابل خواسته‌های نامعقول، انتخاب درست داشته باشد. به همین دلیل آموزش در کنگره۶۰ جایگاه بسیار مهمی دارد. فرد با حضور در جلسات، گوش دادن به مشارکت‌ها، مطالعه، تفکر و استفاده از تجربه راهنما و دیگر مسافران به تدریج دانایی خود را افزایش می‌دهد؛ اما این آموزش زمانی ارزش واقعی پیدا می‌کند که در زندگی روزمره دیده شود؛ یعنی رفتار انسان، روابط او با خانواده، مسئولیت‌پذیری، کنترل خشم، دوری از ضدارزش‌ها و انتخاب‌های روزانه او تغییر کند. در واقع دانایی مؤثر همان نقطه‌ای است که آموزش از ذهن خارج می‌شود و وارد زندگی می‌گردد.

تجربه نیز یکی از پایه‌های مهم دانایی است. انسان فقط با شنیدن نمی‌تواند همه چیز را یاد بگیرد. گاهی باید وارد مسیر شود، تلاش کند، اشتباه کند، نتیجه را ببیند و از آن درس بگیرد. در کنگره۶۰ نیز استفاده از تجربه افراد یکی از ارزش‌های مهم آموزش است. فردی که مسیر درمان را طی کرده، تجربه‌ای دارد که می‌تواند برای فرد تازه‌وارد بسیار ارزشمند باشد. به همین دلیل کنگره را می‌توان محیطی دانست که در آن آموزش، تفکر و تجربه در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

نتیجه‌ای که من از این دستور جلسه گرفتم این بود که در دنیای امروز داشتن سواد و اطلاعات یک امتیاز بزرگ است؛ اما به‌تنهایی تضمین‌کننده زندگی سالم و موفق نیست. انسان باید بتواند، اطلاعات را بررسی کند، درست و نادرست را تشخیص دهد و سپس دانسته‌های خود را در زندگی به کار ببرد. مقدار اطلاعات ملاک نیست، بلکه قدرت تشخیص انتخاب درست و عمل کردن به دانسته‌ها مهم است. در مسیر کنگره۶۰ نیز هدف نهایی آموزش، تنها افزایش اطلاعات نیست، بلکه تغییر نگاه و تغییر رفتار است؛ بنابراین می‌توان گفت: سواد چراغ است، دانایی مسیر را نشان می‌دهد و دانایی مؤثر همان حرکت کردن در مسیر درست است.

منابع: سایت کنگره‌۶۰، آموزش‌های آقای مهندس
نویسنده: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر بهار (لژیون دهم)
رابط خبری: راهنما همسفر بهار (لژیون دهم)
عکاس: همسفر رقیه رهجوی راهنما همسفر معصومه (لژیون چهارم)
ویرایش: همسفر بهاره نگهبان سایت
ارسال: همسفر اعظم رهجوی راهنما همسفر فاطمه (لژیون هشتم) دبیر سایت
همسفران نمایندگی امین قم