مقایسه، مانعی برای دیدن عدالت

عدالت یکی از مفاهیم مهم و اساسی در زندگی انسان است که همواره مورد توجه جوامع، مکاتب و اندیشه‌های مختلف قرار داشته است. در نگاه نخست ممکن است عدالت را با برابری و یکسان بودن اشتباه بگیریم و تصور کنیم که اگر به همه افراد به یک اندازه داده شود عدالت برقرار شده است؛ اما با نگاهی عمیق‌تر درمی‌یابیم که عدالت همیشه به معنای مساوات نیست؛ بلکه به معنای قرار گرفتن هر چیز و هر کس در جایگاه شایسته و واقعی خود است. در آموزش‌های جمعیت احیای انسانی کنگره ۶۰ نیز عدالت جایگاه ویژه‌ای دارد و این پرسش مطرح می‌شود که «آیا در کنگره۶۰ همه اعضاء برابرند؟» پاسخ به این سؤال می‌تواند نگاه ما را نسبت به جایگاه، مسئولیت و عملکرد خودمان تغییر دهد.

همه انسان‌ها ازنظر ارزش و کرامت انسانی دارای ارزش هستند؛ اما ازنظر توانایی، تلاش، عملکرد و جایگاه یکسان نیستند. اگر عدالت را تنها به معنای برابری بدانیم ممکن است تفاوت میان تلاش افراد را نادیده بگیریم. برای مثال دو نفر ممکن است در یک‌زمان وارد جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰ شوند و هر دو از یک آموزش بهره‌مند شوند؛ اما مسیر حرکت آن‌ها یکسان نباشد.

یکی ممکن است با جدیت در جلسات شرکت کند، آموزش بگیرد، سی‌دی بنویسد، گوش‌به‌فرمان راهنمای خود باشد، خدمت کند و در زندگی خود از ضدارزش‌ها فاصله بگیرد؛ درحالی‌که دیگری ممکن است تنها حضور فیزیکی داشته باشد و در عمل تغییری در زندگی خود ایجاد نکند؛ بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که نتیجه عملکرد این دو نفر کاملاً یکسان باشد. این تفاوت نشانه بی‌عدالتی نیست؛ بلکه نتیجه طبیعی عملکرد متفاوت آن‌هاست.

کنگره۶۰ برای انسان‌ها فرصت آموزش و حرکت فراهم می‌کند؛ اما استفاده از این فرصت به خود فرد بستگی دارد. همه اعضاء می‌توانند در جلسات حضور داشته باشند و از آموزش‌ها بهره بگیرند؛ اما میزان بهره‌مندی هر شخص به میزان حرکت و تلاش او ارتباط دارد. در اینجا می‌توان عدالت را به اقیانوسی تشبیه کرد که همه انسان‌ها در کنار آن قرارگرفته‌اند. اقیانوس برای همه وجود دارد؛ اما ظرفی که هر شخص با خود آورده متفاوت است. ممکن است فردی با یک انگشتانه و فرد دیگری با یک سطل به کنار اقیانوس آمده باشد. هر دو امکان برداشت دارند؛ اما میزان برداشتی که انجام می‌دهند، به ظرفیت و تلاش خودشان بستگی دارد. این مثال به‌خوبی نشان می‌دهد که عدالت به معنای آن نیست که همه افراد دقیقاً به یک اندازه دریافت کنند؛ بلکه هر کس متناسب با ظرفیت، تلاش و حرکت خود می‌تواند از امکانات موجود بهره‌مند شود.

یکی از مهم‌ترین نکاتی که از آموزش‌های کنگره۶۰ می‌توان دریافت کرد توجه به مسئولیت فردی است. انسان نمی‌تواند تمام مشکلات و موفقیت‌های خود را به دیگران نسبت دهد. هر فرد باید نقش خود را در شرایطی که در آن قرار دارد بپذیرد. به‌عنوان یک همسفر زمانی که در مسیر آموزش قرار می‌گیرم، متوجه می‌شوم که تغییر واقعی فقط با دانستن اتفاق نمی‌افتد؛ بلکه باید آموزش را به عمل تبدیل کنم. حضور در جلسات، گوش دادن به صحبت‌های راهنما، مطالعه و نوشتن سی‌دی‌ها، دوری از ضدارزش‌ها و خدمت کردن زمانی تأثیرگذار خواهند بود که در رفتار و زندگی من نمود پیدا کنند؛ بنابراین اگر انتظار دارم شرایط زندگی‌ام تغییر کند، ابتدا باید از خودم بپرسم که من برای این تغییر چه قدمی برداشته‌ام.

یکی از مشکلاتی که ممکن است در مسیر زندگی با آن روبه‌رو شویم مقایسه کردن خود با دیگران است. گاهی با خود می‌گوییم: «چرا حال فلانی بهتر است؟ چرا او به جایگاه بالاتری رسیده است؟ چرا زندگی او آرام‌تر شده؛ اما من هنوز به آن شرایط نرسیده‌ام؟» در چنین شرایطی بهتر است به‌جای قضاوت درباره دیگران، عملکرد خودمان را بررسی کنیم. شاید فردی که امروز نتیجه بهتری گرفته است، مدت بیشتری تلاش کرده، آموزش‌های بیشتری را به مرحله عمل رسانده، بیشتر خدمت کرده و از خواسته‌های نامعقول خود گذشته باشد. عدالت زمانی برای ما قابل درک‌تر می‌شود که به‌جای نگاه کردن به نتیجه زندگی دیگران، مسیر و عملکرد خودمان را بررسی کنیم.

عدالت از درون انسان آغاز می‌شود. عدالت فقط موضوعی مربوط به جامعه یا دیگران نیست؛ بلکه از درون خود انسان آغاز می‌شود. زمانی که انسان مسئولیت اعمال، تصمیم‌ها و انتخاب‌های خود را می‌پذیرد، قدم مهمی در مسیر عدالت برداشته است. اگر من در مسیر ارزش‌ها حرکت کنم، به آموزش‌ها عمل کنم، مسئولیت زندگی خود را بپذیرم و برای تغییر خود تلاش کنم، به‌مرورزمان نتایج این حرکت را نیز مشاهده خواهم کرد. در این نگاه عدالت یک مفهوم بیرونی و تحمیلی نیست؛ بلکه نتیجه طبیعی عملکرد انسان است. همان‌گونه که کاشتن یک بذر نیازمند مراقبت و زمان است تا به محصول برسد، حرکت در مسیر آموزش و ارزش‌ها نیز به زمان، صبر و استمرار نیاز دارد.

در پاسخ به این سؤال که «آیا در کنگره۶۰ همه اعضاء باهم برابرند؟» می‌توان گفت که همه اعضاء از فرصت آموزش و حرکت برخوردارند و ازنظر ارزش انسانی محترم و قابل‌احترام هستند؛ اما جایگاه افراد بر اساس میزان آموزش، حرکت، عملکرد، خدمت و مسئولیت‌پذیری آن‌ها متفاوت خواهد بود. عدالت به معنای این نیست که همه افراد به یک اندازه دریافت کنند؛ بلکه به این معناست که هر فرد نتیجه عملکرد و حرکت خود را دریافت نماید.

کنگره۶۰ به من می‌آموزد که به‌جای مقایسه خود با دیگران، مسئولیت مسیر خودم را بپذیرم و از خودم بپرسم که برای رسیدن به جایگاهی بهتر چه کرده‌ام؟ اگر می‌خواهم نتیجه متفاوتی در زندگی داشته باشم؛ باید در رفتار و عملکرد خود تغییر ایجاد کنم. درنهایت عدالت زمانی برای من معنا پیدا می‌کند که بدانم جایگاه امروز من حاصل حرکت‌ها و انتخاب‌های گذشته من است و جایگاه فردای من نیز به حرکت و انتخاب‌های امروز من بستگی دارد؛ پس به‌جای این‌که دائماً به دنبال عدالت در زندگی دیگران باشم بهتر است از خودم شروع کنم و تلاش کنم با آموزش، عمل، خدمت و حرکت در مسیر ارزش‌ها، شایسته جایگاهی باشم که می‌خواهم به آن برسم.

نویسنده: همسفر ام‌البنین (ش) رهجوی راهنما همسفر سمیرا (لژیون سوم)
رابط خبری: راهنما همسفر سمیرا (لژیون سوم)
ارسال: همسفر زهرا (خ) رهجوی راهنما همسفر زهره (لژیون دوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی زاهدان