برداشتی از سیدی «نگهبان»
وقتی صحبتهای دکتر امین دژاکام را گوش میدادم، چیزی که بیشتر از همه توجهم را جلب کرد، نحوه مواجهه ایشان با یک اتفاق تلخ و غیرمنتظره بود. اتفاقی که شاید هیچکدام از ما آمادگی روبهرو شدن با آن را نداشتیم. ایشان از این اتفاق بهعنوان یکی از سختترین آزمونهای کنگره ۶۰ یاد کردند؛ آزمونی که در آن، علاوه بر تحمل اندوه و دلتنگی، باید مراقب حفظ ساختاری میبودیم که سالها برای شکلگیری آن زحمت کشیده شده است.
نکته مهمی که در ابتدای صحبتها مطرح شد، این بود که در همان ساعات اولیه باید از کنگره در برابر خودمان محافظت میکردیم. شاید این جمله در ابتدا کمی عجیب به نظر برسد، اما وقتی بیشتر به آن فکر میکنم، متوجه میشوم که شدت احساسات گاهی میتواند قدرت تفکر و تصمیمگیری درست را از انسان بگیرد. به همین دلیل، دکتر امین از همان ابتدا با تشکیل جلسه و برنامهریزی تلاش کردند تصمیمها بر اساس تفکر و آموزشهای کنگره گرفته شوند، نه صرفاً احساسات و هیجانات لحظهای.
یکی از نمونههای این تفکر، نحوه برنامهریزی برای مراسم سوگواری بود. با توجه به جمعیت بسیار زیاد اعضای کنگره و علاقه عمیقی که نسبت به آقای مهندس داشتند، طبیعی بود که افراد زیادی بخواهند برای ادای احترام به تهران بیایند. اما چنین تجمع بزرگی میتوانست مشکلات و خطراتی به همراه داشته باشد. به همین دلیل تصمیم گرفته شد مراسم در شعب و شهرهای مختلف برگزار شود تا اعضا بتوانند در کنار یکدیگر سوگواری کنند و در عین حال سلامت و امنیت آنها نیز حفظ شود. جملهای که در این قسمت برایم بسیار تأثیرگذار بود، این بود که سوگواری ما باید مانند یک رود بزرگ و آرام باشد، نه یک سیلاب مخرب.
موضوع دیگری که برایم اهمیت داشت، توجه کنگره به انسانهایی بود که هنوز درگیر اعتیاد و کارتنخوابی هستند. با وجود شرایط دشوار و تعطیلی کنگره، تصمیم گرفته شد غذا تهیه و میان این افراد توزیع شود. این موضوع برای من یادآور این حقیقت بود که هدف کنگره فقط برگزاری جلسات و فعالیت درون شعب نیست؛ بلکه نجات انسانها و کاهش درد و رنج آنهاست. محبت زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که از احساس به عمل تبدیل شود.
در ادامه، دکتر امین درباره حضور کنگره در یک رویداد علمی و پزشکی صحبت کردند. با اینکه شرایط روحی اعضا بسیار دشوار بود، ایشان تأکید داشتند که نباید جایگاه علمی کنگره خالی بماند؛ زیرا اگر آقای مهندس حضور داشتند، قطعاً راضی نبودند که چنین فرصتی از دست برود. این بخش برای من یک درس مهم داشت: مسئولیتپذیری واقعی زمانی مشخص میشود که انجام وظیفه آسان نیست. گاهی باید با وجود اندوه و مشکلات شخصی، مسئولیتی را که بر عهده داریم به انجام برسانیم.
یکی از دستاوردهای مهم آقای مهندس، پایهگذاری مسیر علمی بر اساس متد DST و تلاش برای تبدیل تجربههای درمانی به دانش قابل بررسی بود. دکتر امین توضیح دادند که تحقیقات و مقالهنویسی در این زمینه ادامه پیدا خواهد کرد و تلاش میشود نام آقای مهندس بهعنوان صاحب اصلی این دانش در مقالات حفظ شود. به نظرم یکی از بهترین راههای قدردانی از یک معلم، زنده نگه داشتن دانشی است که برای به دست آوردنش سالها تلاش کرده و زمینه گسترش آن را فراهم آورده است.
در همین ارتباط، به تحقیقات انجامشده درباره بیماریهای مختلف و گزارش موارد درمانی افرادی اشاره شد که در کنار اعتیاد، با مشکلات جسمی دیگری نیز مواجه بودند. همچنین بخشی از تحقیقات آزمایشگاهی روی مدلهای حیوانی انجام شده و تعدادی از مقالات پذیرفته شده یا در مرحله داوری قرار دارند. این موضوع نشان میدهد که تلاشهای آقای مهندس تنها به تجربههای فردی اعضا محدود نبوده، بلکه مسیری برای بررسی علمی و گسترش این دانش نیز ایجاد شده است.
نکته قابل توجه دیگر، شیوه مدیریت و پرورش نیرو در کنگره بود. دکتر امین توضیح دادند که آقای مهندس افراد را طی سالهای طولانی زیر نظر میگرفتند و پس از شناخت توانایی، ظرفیت و عملکردشان، مسئولیتهای مختلف را به آنها واگذار میکردند. ایشان از سال ۱۴۰۱ بهتدریج بخشی از مسئولیتهای خود را به افراد مورد اعتماد سپردند تا فرصت بیشتری برای تمرکز بر تحقیقات و کشفیات علمی داشته باشند. من از این موضوع چنین برداشت کردم که یک ساختار موفق نباید به یک فرد وابسته بماند؛ بلکه باید بتواند نیروهای توانمند را شناسایی، پرورش و برای ادامه مسیر آماده کند.
در بخش دیگری از سخنرانی، به اهمیت تصمیمگیری شورایی در کنگره اشاره شد. دکتر امین تأکید کردند که قدرت کنگره در شوراها و مشورت اعضای مسئول با یکدیگر است. شوراهای دیدهبانی، اسیستانتها و مرزبانی هرکدام بخشی از این ساختار هستند و تصمیمگیری درست زمانی اتفاق میافتد که افراد به خرد جمعی احترام بگذارند. به نظرم یکی از نشانههای دانایی این است که انسان تصور نکند همیشه بهترین تصمیم را بهتنهایی میگیرد و بتواند از تجربه و نظر دیگران استفاده کند.
اما یکی از عمیقترین قسمتهای سخنرانی برای من، توضیح مفهوم «نگهبان» و تفاوت آن با «بنیان» بود. دکتر امین بیان کردند که هر ساختاری متناسب با میزان رشد و محصولی که تولید میکند، با آفتها و آسیبهایی نیز روبهرو میشود. برای مثال، یک درخت هرچه محصول ارزشمندتری داشته باشد، بیشتر به مراقبت نیاز دارد. کنگره ۶۰ نیز بهواسطه دستاوردهایی مانند درمان اعتیاد، درمان سیگار، کاهش وزن، آموزش جهانبینی و پرورش انسانهای خدمتگزار، ساختاری ارزشمند است و طبیعتاً برای حفظ این دستاوردها باید نسبت به آسیبهای احتمالی آن هوشیار بود.
ایشان برای توضیح وظیفه نگهبان، مثال باغبان را مطرح کردند. باغبان باید آفتهای درختان را بشناسد و بداند چگونه آنها را برطرف کند. نگهبان یک ساختار نیز باید قوانین، مشکلات و آسیبهای آن مجموعه را بهخوبی بشناسد و توانایی بازگرداندن آن به تعادل را داشته باشد. یعنی صرفاً داشتن یک جایگاه یا عنوان کافی نیست؛ کسی که مسئولیت نگهبانی را میپذیرد باید شناخت و تجربه لازم برای مراقبت از ساختار را داشته باشد.
نکته جالبتر، تفاوتی بود که میان نگهبان و بنیان مطرح شد. به توضیح دکتر امین، نگهبان کسی است که کلیدهای موجود را میشناسد و میداند چگونه با آنها قفلها را باز کند؛ اما بنیان کسی است که توانایی ساختن کلیدهای جدید را دارد. از این نگاه، آقای مهندس هم بنیان بودند و هم نگهبان؛ زیرا هم ساختار و دانش کنگره را به وجود آوردند و هم توانایی استفاده از آن دانش برای حل مشکلات و حفظ تعادل مجموعه را داشتند. این توضیح باعث شد نگاه عمیقتری به جایگاه و نقش آقای مهندس پیدا کنم.
در ادامه این بحث، دکتر امین به نقش نیروهای منفی در ایجاد انحراف در مسیر رشد یک ساختار اشاره کردند. ایشان با مثال کاروان و رودخانه توضیح دادند که گاهی با ایجاد یک مانع یا تغییر مسیر، جریان اصلی از هدف خود منحرف میشود. برداشت من این است که آسیبها همیشه به شکل اتفاقات بزرگ و آشکار ظاهر نمیشوند؛ گاهی یک تصمیم اشتباه، کنار گذاشتن تدریجی قوانین یا تغییر در نگرش افراد میتواند مجموعهای را از مسیر اصلی خود دور کند. بنابراین حفظ یک ساختار ارزشمند، نیازمند شناخت مداوم آسیبها و هوشیاری در برابر انحرافهاست.
این موضوع زمانی برایم جالبتر شد که ایشان آن را به بدن انسان ارتباط دادند. دکتر امین درباره ذخایر انرژی بدن و نقش مواد شبهافیونی طبیعی مانند اندورفین صحبت کردند و توضیح دادند که اعتیاد انرژی تازهای به انسان نمیدهد، بلکه باعث میشود ذخایر انرژی بدن با سرعت بیشتری مصرف شوند. ایشان برای توضیح این مسئله، چراغ نفتی را مثال زدند که اگر فتیله آن بیش از اندازه بالا کشیده شود، نفتی که باید در چند روز مصرف شود، در مدت کوتاهی تمام خواهد شد. این مثال برای من نشاندهنده هوشمندی سیستم بدن و اهمیت حفظ تعادل در عملکرد آن بود.
همچنین به این موضوع اشاره شد که انسان گاهی بهجای اصلاح رفتار و عملکرد خود، از مواد بیرونی مانند الکل استفاده میکند تا حال نامناسبش را بهصورت موقت تغییر دهد. در حالی که اگر دلیل ناراحتی، رفتار نادرست یا تخریبی باشد که در زندگی ایجاد کردهایم، راهحل واقعی اصلاح همان رفتار است، نه پناه بردن به یک جایگزین. من از این قسمت چنین برداشت کردم که حال خوش واقعی باید نتیجه حرکت درست و تعادل در زندگی باشد، نه احساسی موقت که با مصرف یک ماده به وجود میآید.
در بخش پایانی، دکتر امین به خوابهایی که درباره آقای مهندس دیده بودند اشاره کردند و سپس جملهای بسیار تأملبرانگیز از ایشان مطرح کردند: «غم بزرگ انسان را به بالاترین نقطه و پایینترین نقطه سوق میدهد.» این جمله باعث شد بیشتر به مفهوم غم فکر کنم. معمولاً غم را احساسی میدانیم که انسان را متوقف میکند و توان حرکت را از او میگیرد، اما در این صحبتها متوجه شدم که غم میتواند نیرویی قدرتمند باشد که جهت آن به عملکرد خود انسان بستگی دارد. ممکن است انسان در اندوه متوقف شود یا از همان اندوه برای حرکت در مسیر درست استفاده کند.
به نظرم یکی از بهترین راههای استفاده از این نیروی بزرگ، ادامه دادن اهداف و خواستههای انسانی است که دوستش داریم. اگر دلتنگ آقای مهندس هستیم، میتوانیم این دلتنگی را در خدمت به انسانها، آموزش دادن، کمک به درمان یک مصرفکننده و گسترش ساختاری به کار بگیریم که هدفش کاهش درد و رنج انسانهاست. محبت واقعی فقط در اشک ریختن و ابراز دلتنگی خلاصه نمیشود؛ بلکه در عملکرد و ادامه دادن راه کسی که برایمان ارزشمند بوده است، خودش را نشان میدهد.
در پایان، دکتر امین از دو ثروت بزرگ کنگره صحبت کردند؛ یکی دانشی که آقای مهندس به وجود آوردند و دیگری خود اعضا و پیوند محبتی که میان آنها شکل گرفته است. واقعاً کمتر جایی را میتوان پیدا کرد که انسان بتواند در کنار صدها نفر از دیگران، بدون نگرانی از قضاوت شدن، از دردهایش بگوید و احساس کند که تنها نیست. به نظر من این ارتباط و همدلی، در کنار دانش و ساختاری که در اختیار ما قرار گرفته، سرمایهای بزرگ است که باید قدر آن را بدانیم.
در مجموع، چیزی که من از این سخنرانی دریافت کردم، این بود که رفتن یک انسان بزرگ نباید باعث متوقف شدن مسیری شود که برای ساختنش سالها تلاش کرده است. شاید هیچکدام از ما نتوانیم جای خالی آقای مهندس را پر کنیم، اما میتوانیم با حفظ آموزشها، انجام مسئولیتها و ادامه دادن مسیر خدمت، سهم خودمان را در زنده نگه داشتن دستاوردهای ایشان ادا کنیم. من بهعنوان یک مسافر فکر میکنم بهترین شکل قدردانی از آقای مهندس این است که در هر جایگاهی که هستیم، بتوانیم برای انسانی مفید باشیم و از اندوهی که در وجودمان شکل گرفته، نیرویی برای حرکت و خدمت بسازیم.
مسافر امیر _ لژیون هشتم _ نمایندگی ایمان
تنظیم و ارسال: مسافر امیر
گروه خبری سایت نمایندگی ایمان
برای مطالعه برداشتی از سیدی «مقاله 1405» کلیک کنید.
- تعداد بازدید از این مطلب :
256