پل میان دو زبان؛ گفتگو با مترجم کتاب ۶۰ درجه

مسافر محمد‌زکی در گفتگوی خود بیان کردند:کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» یک کتاب معمولی نیست، لذا بارها ضمن کار ترجمه مشاهده کردم که واژه‌ها در مقابل مفاهیم کتاب عاجز می‌شوند و یک عبارت نمی‌تواند تمام ابعاد یک مفهوم را منتقل کند

سلام دوستان، من محمدزکی هستم یک مسافر. با بیش از ۲۵ سال تخریب انواع مواد مخدر و آخرین آنتی‌ایکس تریاک و شیره وارد کنگره شدم، به مدت ۱۱ ماه و ۱۵ روز با متد DST و با داروی OT به راهنمایی آقا محسن بیات سفر کردم. مدت ۴ سال و ۹ ماه است که آزاد و رها هستم. ورزش من در کنگره والیبال است و در حال حاضر در جایگاه راهنمای DST در کنگره مشغول به خدمت هستم.

۱. چگونه مسئولیت ترجمه کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» را پذیرفتید؟

ترجمه کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» برای من نوعی خدمت بوده و هست و چه خدمتی بالاتر از این که بتوانم از آموزش‌ها و تجربیات جناب مهندس بهره بگیرم. لذا به لطف خداوند و لطف و اعتماد جناب مهندس به اینجانب و تشویق‌ها و راهنمایی‌های آقا محسن، از سال ۱۴۰۱ ترجمه کتاب را شروع کردم و با توجه به اینکه کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» یک کتاب معمولی نیست، ترجمه آن حدود سه سال طول کشید. 

۲. کدام بخش کتاب بیش از همه روی شما تأثیر گذاشت؟ 

من تقریباً تمام روش‌های معمول ترک اعتیاد مواد مخدر در داخل کشور را تجربه کردم که در هیچ‌کدام از این روش‌ها به پارامتر زمان، که یکی از قوانین هستی است، اهمیت داده نشده بود. با استفاده از روش علمی و تجربی جناب مهندس در این کتاب متوجه شدم که انسان نمی‌تواند با عجله از تاریکی به روشنایی برسد و همان‌گونه که طبیعت برای بازسازی خودش به زمان نیاز دارد، انسان هم برای بازسازی جسم و روان و اصلاح افکار و اندیشه‌های خودش نیازمند زمان است. 

۳.انتقال مفاهیم کتاب به یک زبان دیگر چه چالش‌هایی برای شما داشت؟ 

کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» یک کتاب معمولی نیست، لذا بارها ضمن کار ترجمه مشاهده کردم که واژه‌ها در مقابل مفاهیم کتاب عاجز می‌شوند و یک عبارت نمی‌تواند تمام ابعاد یک مفهوم را منتقل کند. چالش مهم دیگر وجود واژه‌ها و مفاهیم ناب و منحصر به فرد در این کتاب است. حفظ امانت‌داری به متن و افکار نویسنده و در عین حال درک صحیح مفاهیم و انتقال آن‌ها کار آسانی نبود. البته رهنمودها و راهنمایی‌های جناب مهندس همیشه کارگشا بوده و بارها فرمودند با حرکت راه نمایان می‌شود. 

۴. آیا مفهوم اصلی اصطلاحات خاص کنگره ۶۰، را به درستی منتقل کردید؟ 

همان‌طور که عرض کردم، بسیاری از عبارات و واژه‌ها مخصوصاً پیام‌های اساتید جناب مهندس منحصر به فرد هستند. سعی کردم آن‌ها را با توجه به معنای درونی‌شان ترجمه کنم و در عین حال امانت به متن اصلی حفظ شود. از طرف دیگر، ترجمه متون از یک زبان به زبان دیگر، با توجه به اختلافات جغرافیایی و فرهنگی و افکار و عقاید مختلف ملت‌ها، دشواری‌های خاص خودش را دارد. 

۵. در ترجمه، آیا ارتباط میان تصاویر و متن برای شما اهمیت ویژه‌ای داشت؟

قطعاً. تصاویر کتاب بخش مهم عبور از مراحل درمان جسم، روان و جهان‌بینی است. در کتاب «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر»، تصاویر کتاب در انتقال مفاهیمی مانند تخریب، تغییر، تبدیل و ترخیص و بازسازی جسم و اصلاح افکار و اندیشه‌ها نقش کلیدی دارند و در جاهایی بهتر از نگارش می‌توانند حالت‌های مختلف صور آشکار و پنهان انسان را ساده‌تر به مخاطب منتقل کنند. بنابراین سعی کردم در حد امکان ارتباط موجود بین متن و تصاویر حفظ شود. 

۶. به نظر شما مخاطبان از خواندن ترجمه این کتاب چه پیامی را می‌توانند دریافت کنند؟

فکر می‌کنم مهم‌ترین پیام این کتاب، پیام تغییر است. تغییر و بازسازی دوباره جسم و اصلاح افکار و اندیشه‌ها و در نتیجه تغییر پندار، گفتار و کردار است و این که هیچ انسانی محکوم به ماندن در وضعیت فعلی خود نیست. البته یک تغییر پایدار نیاز به آموزش مداوم و مستمر و صبر و نظم در حرکت تدریجی و آگاهانه دارد. 

۷.  ترجمه این کتاب چه نقشی در معرفی تفکر و روش کنگره ۶۰ به خارج از ایران دارد؟

از آنجایی که مسئله اعتیاد محدود به یک کشور یا فرهنگ خاصی نیست، انتقال تجربه‌ای که طی سال‌ها در کنگره ۶۰ شکل گرفته، می‌تواند زمینه‌ای برای آشنایی پژوهشگران، درمانگران، خانواده‌ها و افراد درگیر اعتیاد با یک نگاه متفاوت به درمان باشد. این کتاب می‌تواند پلی ارتباطی بین تجربه کنگره ۶۰ و جامعه کشورهای عربی در آسیا و آفریقا باشد. 

۸.در یک جمله درمان اعتیاد را به مردم سراسر دنیا منتقل کنید، چه خواهید گفت؟

به قول جناب مهندس دژاکام، اعتیاد یک بیماری مولتی فاکتور است که سه مؤلفه اصلی جسم، روان و جهان‌بینی را هدف قرار داده و آن‌ها را بیمار و تخریب می‌کند. خلاصه پیام کتاب در یک جمله این است که: هیچ انسانی محکوم به ماندن در تاریکی‌ها نیست و با شناخت راه و پذیرش قوانین هستی و صبر و نظم و حرکت آگاهانه می‌تواند از عمیق‌ترین تاریکی‌ها عبور کرده و به روشنایی و تعادل برسد. و هیچ زمستانی نمی‌تواند مانع آمدن بهار شود.

متن عربی گفتگو با مترجم کتاب ۶۰ درجه 

مرحبأایهاالأصدقاه أنا محمد زكي،«مسافر» دخلتُ كنجرة 60 بعد أكثر من خمسةٍ وعشرين عامًا من التخريب وكانت آخر مادةٍ مخدّرة تناولتُها هي الأفيون وعصيرالأفيون.سافرتُ لمدة أحد عشر شهرًا وخمسة عشر يومًا وفق طريقة D.S.T، وباستخدام دواء O.T، تحت إشراف مرشدي الأستاذ محسن بيّات.

والآن والحمد لله، منذ أربع سنوات وتسعة أشهرمتحرّرٌ من قيود المخدرات.الرياضة التي أمارسها في الكنجرة فهي الكرة الطائرة.

ترجمةكتاب (العبورمن منطقة60 درجةتحت الصفر نوعاً من الخدمةالتي تهدف إلى إيصال رسالة الكتاب من لغة إلى أخرى، ومن مجتمع إلى مجتمع، ومن تجربة إنسانية إلى تجربة إنسانية أخرى.فقد أدركت من خلال الكتاب أن الإنسان لا يمكن أن ينتقل فجأة من الظلام إلى النور، وإنما يحتاج إلى المعرفة والتعليم والصبر. أدركت من خلال الكتاب أن الإنسان لا يمكن أن ينتقل فجأة من الظلام إلى النور، وإنما يحتاج إلى المعرفة والتعليم والصبر والنظام والحركة التدريجية.

ومن أعمق الرسائل التي وجدتها في الكتاب أن التحرر ليس حدثاً مفاجئاً، بل هو ثمرة حركة صحيحة ومستمرّة في الطريق الصحيح.

وهذه الرسالة، في رأيي، لا تخصّ الإنسان الذي يعاني من الإدمان وحده، بل هي قانون يمكن أن ينطبق على كل إنسان يريد أن ينتقل من حال إلى حال أفضل، وأن يعيد بناء ذاته وحياته.

إن كتاب «عبور از منطقه ٦٠ درجه زیر صفر» ليس كتاباً عن علاج الإدمان فحسب، بل يتناول مفاهيم متعددة تتعلق بالجسد والرؤية الكونية والنظام وحركة الإنسان.كان التحدي الأكبر بالنسبة إليّ هو ترجمة المعنى والمفهوم، لا ترجمة الكلمات وحدها.

فبعض الكلمات والمصطلحات في الكتاب تحمل دلالات خاصة ولذلك فإن ترجمتها ترجمة حرفية قد تنقل اللفظ، لكنها لا تنقل بالضرورة روح المعنى.

لذلك حاولت أن أوازن بين الأمانة للنص الأصلي والأمانة للمعنى؛ لأن الترجمة الحقيقية، في نظري، ليست أن ننقل الكلمات من لغة إلى أخرى فحسب، وإنما أن نجعل روح النص تصل إلى قلب وعقل القارئ.

فبعض مصطلحات كنگره ٦٠ ليست مجرد ألفاظ، وإنما تقف وراءها سنوات طويلة من التجربة والتعليم والتطبيق.

الصور في هذا الكتاب ليست مجرد عناصر جمالية أو تزيينية، وإنما هي جزء من لغة الكتاب ومن رسالته.

ولهذا لم أنظر إلى النص والصورة باعتبارهما عنصرين منفصلين، بل حاولت دائماً أن أستحضر العلاقة بينهما أثناء الترجمة.الصور تساعد القارئ على إدراك مفاهيم مثل الحركة، والتغيير، والتخريب، وإعادة البناء، والوصول إلى التوازن.

أعتقد أن أهم رسالة يمكن أن تصل إلي القارئ

(أن التغيير ممكن، وأن الإنسان ليس محكوماً بالبقاء في الحالة التي يعيشها.

قد يعيش الإنسان سنوات طويلة في ظلمة الألم والتخريب، ولكن الظلام ليس قدراً أبدياً.

وحتى القارئ الذي لا يعرف شيئاً عن كنگره ٦٠ أو عن طريقة DST، يستطيع أن يستخلص منه رسالة إنسانية عميقة، وهي أن إعادة بناء الإنسان تتطلب الاهتمام بالجسد 

الإدمان ليس مشكلة تخص شعباً أو بلداً أو ثقافة واحدة، بل هو تحدٍّ إنساني عالمي. ولذلك فإن نقل التجارب التي نشأت من البحث والممارسة يمكن أن يفتح باباً للحوار والتعرّف وتبادل الخبرات.أري أن ترجمة كتاب العبورمن منطقة60درجةتحت الصفر بدايةً لحوار جديد بين تجربة كنگره ٦٠ والقراء والباحثين والمعالجين والأسر والأشخاص الذين يبحثون عن طريق للخلاص من الإدمان.

إذا أردت أن أختصر رسالة الكتاب كلها في جملة واحدة، فسأقول:

«لا يوجد ظلام أبدي؛ فإذا عرف الإنسان الطريق، وتعلّم، والتزم بالنظام، وصبر، وتحرك في الاتجاه الصحيح، استطاع أن يعبر أشدّ مناطق الحياة ظلمةً وبرودةً، ويصل إلى النور والتوازن والتحرر.»

«لا تخف من الظلام؛ تعلّم الطريق، وابدأ بالحركة، واعلم أن أقسى شتاءٍ لا بدّ أن يعبر إلى ربيع

طراح سئوال و مصاحبه کننده: مسافر فضیل

ویرایش و ارسال مطلب:  مسافر فضیل