از تجربه تا کشف راهی نو

جلسه هفتم  از دوره شانزدهم سری جلسات خصوصی نمایندگی چرمهین با استادی    مسافر ناصر ، نگهبانی مسافر ابراهیم و دبیری مسافر علی، با دستور جلسه بزرگداشت اقای مهندس و دستاوردهای علمی ایشان  یک‌شنبه ۱۰ابان ۱۴۰۵  ساعت ۱۷ آغاز بکار نمود.

خلاصه سخنان استاد :

سلام دوستان، ناصر هستم، یک مسافر.

خداوند را شاکرم که فرصت خدمت در این جایگاه را به من داد تا درباره یکی از مهم‌ترین دستور جلسات کنگره ۶۰، یعنی بزرگداشت مهندس حسین دژاکام و دستاوردهای علمی ایشان صحبت کنم.
وقتی درباره مهندس دژاکام صحبت می‌کنیم، در واقع درباره انسانی صحبت می‌کنیم که از دل تجربه شخصی، رنج، تفکر و تحقیق توانست نگاه متفاوتی به مسئله اعتیاد ارائه کند و مسیر تازه‌ای برای درمان و رهایی انسان‌های بسیاری ترسیم کند.
مهندس حسین دژاکام در ۲۵ آبان سال ۱۳۲۸ در شهر کرمان متولد شدند. ایشان در سال ۱۳۵۶ در رشته مهندسی الکتروتکنیک از دانشگاه علم و صنعت ایران فارغ‌التحصیل شدند. از فعالیت‌های حرفه‌ای ایشان پیش از ورود به حوزه درمان اعتیاد، طراحی و تولید چشم‌های الکترونیکی بود که به تولید این تجهیزات در ایران و راه‌اندازی کارخانه‌ای در ایرانشهر استان سیستان و بلوچستان منجر شد.
اما در سال ۱۳۵۸ با مصرف مواد مخدر درگیر شدند و حدود ۱۷ سال از زندگی خود را در این مسیر سپری کردند. در این سال‌ها روش‌های مختلفی را برای رهایی از اعتیاد تجربه کردند، اما هیچ‌کدام به درمان پایدار منجر نشد و طولانی‌ترین دوره قطع مصرف ایشان حدود ۱۰ ماه بود. مهندس دژاکام بارها به این موضوع اشاره کرده‌اند که در دوران اعتیاد، قدرت تفکر، تعادل جسمی و روانی و توان تصمیم‌گیری انسان دچار اختلال می‌شود. ایشان از دست دادن سرمایه و مشکلات اقتصادی خود را نیز از پیامدهای همین شرایط می‌دانستند. اما نقطه عطف زندگی ایشان در سال ۱۳۷۵ رقم خورد. مهندس دژاکام با الهام از نظم و الگوی ماه مبارک رمضان و با تکیه بر تجربه و مطالعه، به این نتیجه رسیدند که اعتیاد صرفاً یک مسمومیت ساده نیست که با قطع ناگهانی مصرف برطرف شود؛ بلکه در اثر مصرف طولانی‌مدت مواد مخدر، سیستم‌های تولیدکننده مواد شبه‌افیونی و تنظیم‌کننده‌های طبیعی بدن نیز دچار اختلال می‌شوند.
ایشان به این نتیجه رسیدند که برای درمان اعتیاد باید فرصت بازسازی تدریجی به بدن داده شود. بر همین اساس، روش درمان تدریجی و پله‌ای DST شکل گرفت؛ روشی که در آن کاهش مصرف با برنامه‌ای مشخص و در بازه‌های زمانی معین انجام می‌شود تا بدن فرصت سازگاری و بازسازی داشته باشد.
سرانجام مهندس دژاکام در ۱۴ آذر سال ۱۳۷۶ به درمان و رهایی رسیدند.
پس از این تجربه، تصمیم گرفتند یافته‌ها و تجربیات خود را در اختیار سایر مصرف‌کنندگان قرار دهند. به همین منظور، در سال ۱۳۷۸ جمعیت احیای انسانی کنگره ۶۰ را بنیان‌گذاری کردند؛ مجموعه‌ای که با رویکردی متفاوت و با در نظر گرفتن سه مؤلفه جسم، روان و جهان‌بینی به درمان اعتیاد پرداخت. اما دستاوردهای مهندس دژاکام تنها به ارائه روش DST محدود نماند. با گذشت زمان و مشاهده بهبودهایی که مسافران گزارش می‌کردند، ایشان و گروه پژوهش کنگره ۶۰ به بررسی عمیق‌تر عملکرد بدن پرداختند. یکی از محورهای مهم این تحقیقات، موضوعی است که در ادبیات کنگره ۶۰ با عنوان «سیستم ایکس» شناخته می‌شود؛ مفهومی مرتبط با سازوکارهای عصبی، هورمونی و مواد شیمیایی پیام‌رسان که در تنظیم عملکرد جسم و روان نقش دارند.
در ادامه این مسیر، مطالعات آزمایشگاهی بر روی مدل‌های حیوانی انجام شد تا تأثیر پروتکل DST بر تغییرات مولکولی و بیان ژن‌ها بررسی شود.
برای مثال، در پژوهشی درباره مدل حیوانی بیماری ام‌اس در سال ۲۰۲۴، تغییرات بیان هشت ژن مرتبط با میلین‌سازی بررسی شد. نتایج اولیه افزایش بیان این ژن‌ها را پس از اجرای پروتکل مورد مطالعه نشان داد.
همچنین در پژوهشی درباره مدل حیوانی کولیت اولسراتیو در سال ۲۰۲۵، تغییرات بیان ژن‌های مرتبط با ترمیم بافت و فرایند التیام بررسی شد.
در حوزه سرطان نیز مطالعاتی درباره مدل‌های حیوانی سرطان پستان و انواع لوسمی انجام شده است که تغییرات بیان ژن‌ها و برخی شاخص‌های مرتبط با بیماری را بررسی کرده‌اند.
از دیگر دستاوردهای مهندس دژاکام می‌توان به تألیف کتاب‌های متعدد اشاره کرد. آثاری همچون «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر»، «عشق، چهارده مقاله»، «ادموند و هلیا» و «حال شما چطوره؟» که هرکدام از زاویه‌ای به شناخت انسان، اعتیاد، زندگی و جهان‌بینی می‌پردازند.
همچنین ارائه روش درمان سیگار و برنامه کاهش اضافه‌وزن از دیگر فعالیت‌های ایشان در کنگره ۶۰ است. شعار «همه‌چیز بخور و لاغر بمان» نیز بیانگر تلاش برای ارائه نگاهی متفاوت به موضوع تغذیه و تعادل وزن است. از دیگر فعالیت‌های پژوهشی ایشان می‌توان به تولید و معرفی فرآورده‌ای با عنوان D-SAP اشاره کرد. اگر بخواهم تمام این دستاوردها را در یک جمله خلاصه کنم، باید بگویم مهندس دژاکام تلاش کردند مسئله اعتیاد را از یک موضوع صرفاً اجتماعی یا اخلاقی خارج کنند و آن را به‌عنوان مسئله‌ای مرتبط با فیزیولوژی، روان و جهان‌بینی انسان مورد بررسی قرار دهند.
البته علم همواره در حال حرکت و تکامل است و هر یافته پژوهشی برای تثبیت جایگاه خود نیازمند بررسی، تکرار و تأیید پژوهشگران مستقل است. امیدوارم تحقیقات انجام‌شده در این مسیر با مطالعات گسترده‌تر ادامه پیدا کند و ابعاد علمی و کاربردی آن بیش از پیش روشن شود.
در پایان، فکر می‌کنم بزرگداشت مهندس دژاکام فقط بزرگداشت یک شخص یا یک روز خاص نیست؛ بلکه بزرگداشت اندیشه‌ای است که به انسان ناامید، امید دوباره می‌دهد و به او می‌آموزد که برای رسیدن به تعادل و رهایی باید زمان، آموزش، نظم و حرکت تدریجی را بپذیرد.
برای من به‌عنوان یک مسافر، شاید مهم‌ترین دستاورد ایشان این باشد که به ما آموختند درمان اعتیاد امکان‌پذیر است و انسان می‌تواند از تاریکی عبور کند و دوباره زندگی خود را بسازد.

تایپ ویرایش و ارسال : مسافر پوریا