درمان اعتیاد؛ احیای دوباره

کنگره۶۰ اعتقاد دارد که درمان اعتیاد فقط با قطع مصرف مواد انجام نمی‌شود؛ بلکه باید جسم، روان و جهان‌بینی فرد هم‌زمان در مسیر بازسازی و تغییر قرار بگیرد. آقای مهندس دژاکام پس از سال‌ها تجربه ترک‌های ناموفق و تحقیق درباره اعتیاد، به این نتیجه رسیدند که مصرف مواد مخدر باعث تخریب سیستم‌های طبیعی بدن، به‌ویژه سیستم تولید مواد شبه‌افیونی و ضد درد می‌شود؛ بنابراین به جای قطع ناگهانی، مصرف مواد را طی ۱۱ ماه به‌صورت تدریجی و پله‌ای کاهش داد تا بدن فرصت پیدا کند سیستم‌های آسیب‌دیده خود را دوباره راه‌اندازی و بازسازی کند.

این روش در ۱۵ آذر ۱۳۷۶ با موفقیت به پایان رسید و از آن به عنوان احیای دوباره یاد می‌کند. پس از آن، این روش روی افراد دیگری نیز اجرا و نتایج مشابهی مشاهده شد و همین تحقیقات، زمینه شکل‌گیری و ادامه فعالیت کنگره۶۰ را فراهم کرد. در این پژوهش، اعتیاد فقط از نظر مصرف مواد بررسی نمی‌شود؛ بلکه تخریب جسم و سیستم‌های تولیدکننده مواد شبه‌افیونی بدن مورد توجه قرار می‌گیرد. مصرف مواد باعث می‌شود این سیستم‌ها به‌تدریج کم‌کار و دچار اختلال شوند.

بخشی از این اختلالات آشکار هستند و با قطع مصرف خودشان را نشان می‌دهند، اما بخش مهم‌تر، اختلالات پنهان است که معمولاً نادیده گرفته می‌شود. بازسازی این سیستم‌های درونی زمان می‌برد و طبق این پژوهش حدود ۱۱ ماه طول می‌کشد. مشکلاتی مانند اختلال خواب، پرش عضلات، تغییرات میل جنسی، گریه کردن و بی‌میلی به زندگی تا زمانی که جسم به تعادل برسد می‌توانند ادامه داشته باشند؛ بنابراین، قطع مصرف پایان درمان نیست؛ بلکه آغاز دوره بازسازی جسم است و باید به بدن فرصت داده شود تا سیستم‌های طبیعی خود را دوباره به تعادل برساند.

وقتی فرد مصرف‌کننده مواد را به‌طور ناگهانی قطع می‌کند یا مواد به او نمی‌رسد، بدن به دلیل وابستگی ایجاد شده، دچار واکنش‌های شدید می‌شود. این واکنش‌ها دو دسته‌اند: آشکار و پنهان. واکنش‌های آشکار که معمولاً با عنوان خماری یا علائم ترک شناخته می‌شوند، چند ساعت پس از نرسیدن مواد شروع شده و ممکن است طی حدود ۲۴ ساعت شدت بیشتری پیدا کنند. علائمی مثل عرق کردن، آبریزش بینی، عطسه، استخوان‌درد، گرفتگی و پرش عضلات، بی‌خوابی و اسهال از این دسته هستند.

برای کاهش عوارض مرحله آشکارِ قطع مصرف، روش‌های مختلفی وجود داشته است؛ از جمله استفاده از داروهایی مانند متادون، کاهش تدریجی مواد، روش‌های جانبی و همچنین قطع ناگهانی یا اصطلاحاً سقوط آزاد؛ اما نکته‌ای که در این بخش مورد تأکید قرار می‌گیرد این است که عبور از علائم آشکار به‌تنهایی به‌معنی درمان اعتیاد نیست. حتی اگر این علائم با گذشت زمان فروکش کنند، هنوز اختلالات پنهان جسم باقی مانده است. ریشه بسیاری از مشکلاتی که بعد از قطع مصرف در فرد به وجود می‌آید، در ابتدا روانی نیست؛ بلکه به دلیل تخریب و ضعیف شدن سیستم‌های طبیعی بدن، به‌ویژه سیستم ضد درد و تولید مواد شبه‌افیونی و شبه‌مرفینی است. بنابراین برای درمان، باید به بدن فرصت داد تا این سیستم‌ها به‌تدریج دوباره فعال شوند و از درون خودشان شروع به تولید کنند.

آقای مهندس دژاکام برای توضیح این موضوع از مثال چشمه استفاده می‌کنند: اگر چشمه‌ای خشک یا متروکه شده باشد، با ریختن آب در آن، چشمه دوباره جوشان نمی‌شود؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود تا خود چشمه دوباره شروع به جوشش کند. بر اساس تجربه کنگره۶۰، با یک برنامه‌ریزی درست و طی حدود ۱۱ ماه می‌توان بخش عمده‌ای از تعادل جسم را بازگرداند و با متعادل شدن جسم، روان نیز به تعادل نزدیک می‌شود؛ اما یک بخش مهم باقی می‌ماند، جهان‌بینی و نگرش فرد نسبت به خودش و جهان اطرافش هست. اگر این قسمت تغییر نکند، حتی بعداز بهبود جسم و روان، احتمال بازگشت فرد به مصرف وجود دارد.

قبل از ورودم به کنگره۶۰ فکر می‌کردم کسی که مصرف‌کننده مواد است، اراده ندارد و اگر واقعاً بخواهد، می‌تواند مصرفش را کنار بگذارد؛ اما با ورود به کنگره۶۰ و آشنا شدن با صورت مسئله اعتیاد، نگاه من کاملاً تغییر کرد. فهمیدم که اعتیاد فقط یک مسئله رفتاری یا کمبود اراده نیست؛ بلکه جسم انسان نیز در اثر مصرف مواد دچار تخریب و از تعادل خارج می‌شود و برای بازسازی به زمان و آموزش نیاز دارد. امروز می‌فهمم چیزی که من قبلاً نداشتن اراده می‌دانستم، می‌تواند نتیجه یک جسم و روانِ آسیب‌دیده و یک جهان‌بینی نادرست باشد. این شناخت باعث شد نگاهم نسبت به انسان مصرف‌کننده تغییر کند و بفهمم که برای درمان واقعی، باید به جای قضاوت کردن، صورت مسئله را درست بشناسیم و مسیر درمان را درست طی کنیم.

منبع: سی‌دی صورت مسئله اعتیاد
نویسنده: همسفر اشرف رهجوی راهنما همسفر سلیمه (لژیون یکم)
رابط خبری: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر سلیمه (لژیون یکم)
ویرایش و ارسال: راهنما همسفر فاطمه (دبیر سایت)
همسفران نمایندگی رفسنجان