صورتمسئله اعتیاد را می‌توان یکی از مهم‌ترین پایه‌های شناخت اعتیاد و پیدا کردن راه درمان دانست؛ زیرا تا زمانی‌که مسئله به‌‌درستی شناخته نشود، راه حل نیز نمی‌تواند به‌‌درستی شکل بگیرد. در گذشته، اعتیاد بیشتر با مفاهیمی؛ مانند مسمومیت، وابستگی دارویی، وسوسه و ضعف اراده شناخته می‌شد و راه‌‌حل‌هایی مانند تغییر محیط و مقاومت در برابر وسوسه مورد توجه قرار می‌گرفت؛ اما صورتمسئله اعتیاد نگاه دیگری را مطرح می‌کند و نشان می‌دهد که در اثر مصرف مداوم مواد مخدر، سیستم‌های طبیعی بدن نیز دچار تخریب و جایگزینی می‌شوند و برای درمان، تنها قطع مصرف کافی نیست؛ بلکه این سیستم باید فرصت بازسازی پیدا کند. با توجه به صورتمسئله اعتیاد، مواد مخدر بیرونی به‌تدریج جایگزین بخشی از مواد طبیعی و مخدرهای درونی بدن می‌شوند و در نتیجه عملکرد طبیعی بدن از تعادل خارج می‌شود.
بنابراین درمان باید به‌گونه‌ای باشد که با کاهش تدریجی مواد، فرصت لازم برای بازسازی سیستم فراهم شود. در این‌جا تفاوت میان ترک و درمان روشن می‌شود. ترک ناگهانی ممکن است ماده را از بدن حذف کند؛ اما الزاماً به معنای بازسازی سیستم تخریب‌شده نیست. درمان تدریجی به بدن فرصت می‌دهد تا به‌تدریج خود را بازسازی کند و مواد طبیعی مورد نیاز را دوباره تولید و تنظیم نماید. در این بین، سیستم‌ایکس در صورتمسئله اعتیاد جایگاه ویژه‌ای دارد. در جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰، این سیستم به مجموعه‌ای از سیستم‌های حیاتی و بیوشیمیایی بدن مربوط می‌شود که در وضعیت جسمی و روانی انسان نقش دارند. مصرف مواد مخدر می‌تواند این سیستم را دچار تخریب و اختلال کند. بنابراین در درمان، هدف تنها قطع ماده مخدر نیست؛ بلکه فراهم کردن شرایطی برای بازسازی و به تعادل رسیدن سیستم‌ایکس نیز اهمیت دارد. درمان تدریجی فرصت لازم را برای این بازسازی فراهم می‌کند.
موضوع مواد بیوشیمیایی بدن نیز بخش دیگری از این صورتمسئله است. موادی مانند اندروفین، دوپامین و سروتونین وجود دارند که اگر عملکرد و ترشح این مواد از حالت تعادل خارج شود، حالات مختلفی در جسم و روان انسان به وجود می‌آید. بسیاری از حالت‌هایی که در انسان دیده می‌شود، تنها به افکار و اندیشه مربوط نیست، وضعیت بیوشیمیایی بدن نیز در آن نقش دارد. به همین دلیل جسم و روان را نمی‌توان کاملاً جدا از یکدیگر در نظر گرفت. موضوع ژنتیک نیز به همین بخش ارتباط پیدا می‌کند؛ یعنی ممکن است زمینه ژنتیکی در نحوه تولید یا عملکرد این مواد وجود داشته باشد، نه اینکه ویژگی اخلاقی یا خود اعتیاد مستقیماً از والدین به فرزند منتقل شود.
موضوع دیگری که در صورتمسئله اعتیاد مورد توجه قرار می‌گیرد، وضعیت مادر و نوزاد است. اگر مادر در دوران بارداری مصرف‌کننده باشد، مواد مصرفی می‌تواند بر جنین اثر بگذارد و در دوران شیردهی نیز دریافت مواد توسط نوزاد ادامه پیدا کند. اگر مادر درمان خود را به‌صورت تدریجی آغاز کند، کاهش تدریجی مصرف او می‌تواند برای نوزاد نیز فرصت سازگاری و رسیدن به شرایط سالم‌تر را فراهم کند. در بخش دیگری بیان می‌شود که خمر، تنها یک ماده بیرونی نیست؛ بلکه با مواد طبیعی و بیوشیمیایی بدن ارتباط دارد. این مواد در آرامش، نشاط، انرژی، خواب و لذت از زندگی نقش دارند. عملکرد متعادل این سیستم، به انسان توان بیشتری برای فعالیت و ارتباط با دیگران می‌دهد. اختلال در آن نیز می‌تواند توان فرد را کاهش داده و حتی مسائل ساده را دشوار و فرساینده کند.
در نتیجه صورتمسئله اعتیاد نگاه به اعتیاد را از یک مشکل صرفاً رفتاری فراتر می‌برد. مسئله فقط این نیست که فرد، مواد مصرف می‌کند و باید آن را کنار بگذارد؛ بلکه باید دید مصرف مواد چه تغییری در سیستم طبیعی بدن ایجاد کرده‌است و چگونه می‌توان این سیستم را دوباره به تعادل رساند. آن‌چه از صورتمسئله اعتیاد می‌توان دریافت کرد؛ این است که شناخت درست مسئله، مقدمه پیدا کردن راه‌حل درست است. وقتی مشخص شود که در طول مصرف، سیستم‌های طبیعی و بیوشیمیایی بدن دچار تخریب و جایگزینی شده‌اند، درمان نیز باید در جهت بازسازی همان سیستم حرکت کند. در کنار جسم، روان و جهان‌بینی نیز اهمیت خود را دارند و مجموعه این عوامل در مسیر درمان نقش‌آفرین هستند. صورتمسئله اعتیاد راهی برای دیدن بخش‌هایی از اعتیاد است که پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته بود و همین شناخت، مسیر درمان و بازسازی را روشن‌تر می‌کند.
منبع: فایل صوتی «صورتمسئله اعتیاد»: مهندس حسین دژاکام
نویسنده: همسفر الهام رهجوی راهنما همسفر الهام (لژیون هفتم)
رابط خبری: همسفر طیبه رهجوی راهنما همسفر الهام (لژیون هفتم)
ارسال: همسفر معصومه رهجوی راهنما همسفر مریم (لژیون دوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی شیخ‌بهایی
- تعداد بازدید از این مطلب :
173