هوش مصنوعی باید دستیار انسان باشد

هشتمین جلسه از دوره هجدهم کارگاه‌های آموزش خصوصی همسفران‌آقا، نمایندگی شادآباد؛ به استادی راهنمای محترم همسفر احسان، نگهبانی همسفر افشین و دبیری همسفر محمد، با دستور جلسه «از سایت، فضای مجازی و هوش مصنوعی در کنگره ۶۰ چگونه استفاده می‌کنم؟» پنجشنبه ۲ مهرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۰ آغاز به کار نمود.

خلاصه سخنان استاد:

خدا را شکر می‌کنم که در هفته سایت فرصت پیدا کردم چند دقیقه‌ای درباره موضوعی صحبت کنم که امروز بخش مهمی از زندگی ما شده؛ یعنی سایت، فضای مجازی و هوش مصنوعی.
وقتی درباره سایت کنگره ۶۰ صحبت می‌کنیم، خوب است بدانیم که این موضوع به امروز و چند سال اخیر محدود نمی‌شود. از سال‌های ابتدایی فعالیت کنگره، اهمیت استفاده از اینترنت مورد توجه قرار گرفت و سایت کنگره در سال ۱۳۸۲ فعالیت خود را آغاز کرد. در آن زمان اینترنت مثل امروز فراگیر نبود، اما کنگره به این فکر افتاد که چگونه می‌توان پیام درمان و آموزش را به انسان‌های بیشتری رساند.
به نظر من سایت کنگره فقط یک سایت نیست؛ یک آرشیو بزرگ از تجربه، آموزش و دانایی است. یک سخنرانی، یک مقاله یا یک تجربه‌ای که امروز در سایت قرار می‌گیرد، ممکن است سال‌ها بعد توسط فردی دیده شود و حتی نقطه شروع آشنایی او با کنگره باشد. یعنی یک جلسه تمام می‌شود، اما اگر تجربه آن ثبت شود، می‌تواند سال‌ها باقی بماند.
امروز فضای مجازی می‌تواند یک پل باشد؛ پلی بین کنگره و انسانی که هنوز کنگره را نمی‌شناسد. ممکن است کسی در اینترنت دنبال پاسخ یک سؤال یا راهی برای تغییر زندگی خودش باشد و به یک مقاله، سخنرانی یا تجربه از کنگره برسد. بنابراین فضای مجازی اگر درست استفاده شود، می‌تواند وسیله‌ای برای انتقال پیام باشد. اما نباید اجازه بدهیم فضای مجازی وقت و تمرکز ما را از بین ببرد.
امروز یک فناوری جدیدتر هم وارد زندگی ما شده: هوش مصنوعی یا AI. هوش مصنوعی به زبان ساده، فناوری‌ای است که می‌تواند در کارهایی مثل تحلیل اطلاعات، تولید متن، تبدیل صوت به متن، ترجمه، دسته‌بندی مطالب و تولید محتوا به انسان کمک کند.
اگر از این فناوری درست استفاده کنیم، می‌تواند برای کنگره هم کاربردهای زیادی داشته باشد. مثلاً: سخنرانی‌های قدیمی را به متن تبدیل و دسته‌بندی کنیم؛ مطالب مربوط به وادی‌ها و جهان‌بینی را سریع‌تر پیدا کنیم؛ مقالات و تجربه‌ها را مرتب و آرشیو کنیم؛ برای تولید محتوای آموزشی کمک بگیریم؛ و حتی مطالب را برای مخاطبان زبان‌های مختلف ترجمه کنیم. در واقع هوش مصنوعی می‌تواند سرعت و دسترسی به آموزش را بیشتر کند.
اما هر فناوری در کنار فرصت، آسیب‌هایی هم دارد. هوش مصنوعی می‌تواند باعث وابستگی انسان شود؛ یعنی به جای اینکه خودمان فکر و تحقیق کنیم، همیشه منتظر پاسخ ماشین باشیم. از طرف دیگر، سیستم‌های بزرگ هوش مصنوعی به مراکز داده، برق و آب زیادی نیاز دارند و استفاده گسترده از آنها هزینه‌های زیست‌محیطی هم دارد. پس باید حواسمان باشد که هر فناوری جدید الزاماً به معنی استفاده بدون محدودیت نیست.
به نظر من اینجا یک اصل خیلی مهم وجود دارد: هوش مصنوعی باید دستیار انسان باشد، نه جایگزین انسان. ما در کنگره با آموزش، تجربه، تفکر و دانایی سروکار داریم. بنابراین می‌توانیم از هوش مصنوعی کمک بگیریم، اما تفکر، تشخیص و تجربه انسانی را نباید به ماشین واگذار کنیم. حتی اگر هوش مصنوعی یک پاسخ بسیار زیبا به ما بدهد، باید بررسی کنیم که آیا آن پاسخ درست است یا نه.
حالا سؤال مهم این است که سهم من از فضای مجازی چیست؟ آیا فقط مصرف‌کننده هستم؟ یا می‌توانم چیزی هم به این فضا اضافه کنم؟ یک تجربه، یک مقاله، یک سخنرانی، یک تصویر، یک فایل صوتی یا حتی یک جمله درست و امیدبخش. شاید چیزی که امروز منتشر می‌کنیم فقط چند نفر ببینند، اما ممکن است سال‌ها بعد یک انسان دیگر آن را پیدا کند و از همان‌جا با کنگره آشنا شود.
در نهایت اینکه، فناوری ابزار است و انسان تصمیم‌گیرنده و هدف، انتقال آموزش و افزایش دانایی است.

تایپ و ویراستاری: همسفر احسان
سایت همسفران آقا نمایندگی شادآباد