از دانایی تا روشنایی

جلسه هشتم از دوره دوم جلسات سردار همسفران کنگره ۶۰، نمایندگی امیرکبیر با استادی همسفر راحله ونگهبانی همسفر لیلا و دبیری همسفر پریسا با دستور جلسه《دانایی،دانایی موثر سواد》در روز سه شنبه به تاریخ ۱۰ شهریور ماه سال ۱۴۰۵ رأس ساعت ۱۶:۰۰ آغاز به کار کرد.

خلاصه سخنان استاد:

در ابتدا از ایجنت محترم شعبه تشکر و قدردانی می‌کنم که به من فرصت این خدمت و مشارکت را دادند. خیلی خوشحالم که امروز در اینجا هستم. من همیشه فکر می‌کردم کسی که تحصیلات بالایی دارد، باید خیلی به او احترام بگذاریم، مطیعش باشیم و فکر کنیم همه رفتارهایش پسندیده و همه افکارش درست است.

یک چیزی هم بگویم که بخندید و اخم‌هایتان باز شود! وقتی خواستگار می‌آمد، فکر می‌کردیم کسی که مثلاً پزشکی خوانده، حتماً انتخاب بهتری است، یا کسی که پدرش در بازار مغازه‌ای به او داده و پول و امکانات دارد، حتماً گزینه بهتری است. بعضی وقت‌ها هم فقط به زیبایی ظاهری اهمیت می‌دادیم و فکر می‌کردیم همسرمان باید حتماً خوشگل باشد. اما وقتی وارد کنگره شدم، متوجه شدم دانایی نه به شغل است، نه به تحصیلات و نه به خانواده؛ چون ممکن است طرز فکر یک نفر کاملاً با خانواده‌اش متفاوت باشد.

آقای مهندس و استاد امین در رابطه با موضوع دانایی، سی‌دی‌های مختلفی ارائه کرده‌اند؛ از دانایی عام و دانایی خاص گرفته تا دانایی مؤثر و سواد. در کتاب «۶۰ درجه زیر صفر» هم در صفحه ۲۱۷ درباره دانایی صحبت شده است. من متوجه شدم که اگر کسی در یک رشته تحصیلی به درجه بالایی برسد، نمی‌توانیم بگوییم در همه زمینه‌ها دانا است. مثلاً یک دکترای شیمی یا پزشکی، در رشته خودش می‌تواند بسیار دانا باشد، اما ممکن است در زمینه فلسفه، دین، هنر یا خیلی از مسائل دیگر اطلاعاتی نداشته باشد. بنابراین همه ما در بعضی زمینه‌ها دانا و در بعضی زمینه‌ها نادان هستیم.

دانایی به دو بخش دانایی عام و دانایی خاص تقسیم می‌شود. دانایی خاص همان دانشی است که ما در یک رشته به دست می‌آوریم. مثلاً یک خانم ممکن است سال‌ها تلاش کرده باشد و در آشپزی بسیار مهارت پیدا کرده باشد یا فرد دیگری در خیاطی مهارت زیادی داشته باشد. این‌ها دانایی خاص هستند. اما دانایی عام چیزی است که به ما کمک می‌کند با مردم درست رفتار کنیم، مردم‌دار باشیم و بتوانیم با دیگران کنار بیاییم.

به نظر من اگر کسی بتواند یک دشمن را تبدیل به دوست خودش کند، این نشان می‌دهد که دانایی بالایی دارد؛ و اگر کسی دوست خودش را تبدیل به دشمن کند، باید بداند که هنوز در این زمینه نیاز به آموزش دارد. بنابراین باید خیلی تلاش کنیم که در کنار دانایی خاص، دانایی عام خودمان را هم بالا ببریم.

در اینجا لازم می‌دانم از آقای مهندس، خانواده محترمشان و دیده‌بانان عزیز هم تشکر کنم. تازه متوجه شده‌ام که چه زحماتی برای برپا نگه داشتن این مجموعه بزرگ کشیده می‌شود و چه انسان‌هایی از جمله راهنمایان، ایجنت‌ها و عزیزانی که در جایگاه‌های مختلف خدمت می‌کنند، برای این مجموعه تلاش می‌کنند. به‌خصوص در رابطه با سرمایه لژیون سردار، خدا را شکر می‌کنم که این فرصت فراهم شده تا افراد بیشتری بتوانند در این لژیون شریک و عضو شوند و ان‌شاءالله با این حرکت، جامعه بهتری بسازیم.

یک تجربه شخصی هم دارم که شاید به موضوع دانایی مربوط باشد. حدود سی سال پیش، زمانی که چهار فرزندم در مدارس مختلف بودند، یک روز به دلیل مشغله فکری زیادی که داشتم، با ماشین به یک خودروی گران‌قیمت زدم. تمام فکرم این بود که دنبال بچه‌ها بروم، ترافیک است، نکند اتفاقی بیفتد و هزار فکر دیگر در سرم بود. صاحب آن ماشین آمد و خیلی ناراحت شد و گفت: «خانم، می‌دانید چه کار کردید؟» من دیدم آینه ماشین مثل آینه شمعدان عروسی است! گفت اگر به این ماشین خسارت وارد شود، می‌دانید من باید چه کار کنم؟ من هم عذرخواهی کردم. خوشبختانه فقط خش کوچکی افتاده بود و آن جوان هم گذشت کرد و رفت و من بعدها همیشه دعایش کردم.

پسرم آن زمان یک حرف جالبی به من زد. گفت: «مامان، تو اصلاً اسم ماشین‌ها و قیمتشان را نمی‌دانی. به هر ماشینی خش انداختی، سوئیچ را بده و بیا خانه، بعد ببینیم خانه را هم می‌توانیم بفروشیم یا نه!» این حرف برای من جالب بود، چون فهمیدم وقتی ذهن انسان درگیر مسائل مختلف است، حتی ممکن است در ساده‌ترین کارها هم نتواند حضور داشته باشد.

همه ما در زندگی مشغله فکری، مالی و مشکلات مختلف داریم و پشت هر دیواری ممکن است مسئله‌ای وجود داشته باشد. اما دانایی این است که وقتی مشغول انجام کاری هستیم، بتوانیم افکار اضافی را کنار بگذاریم و در همان لحظه حضور داشته باشیم. آقای مهندس می‌فرمایند ممکن است یک فیلم خنده‌دار گذاشته باشی و نگاه کنی، اما غصه‌هایت همچنان تو را رها نکنند؛ یعنی حتی از همان یک ساعت هم نتوانی لذت ببری. این نشان می‌دهد که هنوز باید روی دانایی خودمان کار کنیم.

به نظر من همه انسان‌ها به دانایی عام نیاز دارند؛ اینکه مردم‌دوست و مردم‌دار باشیم، روحیه خوبی داشته باشیم و دیگران را از خودمان دفع نکنیم. در کنگره می‌گوییم: «خدایا ما را از جهل و نادانی به سوی روشنایی هدایت فرما.» این دعا در واقع همان چیزی است که یک انسان برای رهایی از جهل و نادانی باید از خداوند بخواهد. خیلی زیباست که در کنگره به ما آموزش داده می‌شود در آن چند لحظه‌ای که برای دعا فرصت داریم، فقط برای خودمان دعا نکنیم و برای دیگران هم آرزوی روشنایی و دانایی داشته باشیم. فکر می‌کنم وقتی خیر دیگران را بخواهیم، نتیجه خوبش زودتر به خودمان برمی‌گردد.

من این تغییر را در خودم هم احساس کرده‌ام. اخیراً در خانه به من می‌گویند: «افکارت عوض شده، دخترم و پسرم به من تبریک می‌گویند و مهمان‌هایی که به خانه می‌آیند می‌گویند تو چرا این‌قدر عوض شده‌ای؟ چرا دیگر بلند حرف نمی‌زنی؟ چرا دیگر نمی‌خواهی دیگران را قانع کنی؟» من فهمیده‌ام که هر کسی تفکری دارد و اگر هنوز به دانایی نرسیده، اشکالی ندارد. من قرار نیست همه را تغییر بدهم یا همه را قانع کنم. ان‌شاءالله هر کسی اذن پیدا کند که به سمت دانایی حرکت کند.

دنیا برای همه سختی دارد؛ پولدار یک نوع سختی دارد، فقیر نوع دیگری، کسی که قرض دارد به شکل دیگری با مشکل روبه‌روست. هیچ‌کس بدون مشکل نیست. اما به نظر من برنده کسی است که در مقابل مشکلات، تفکر کند، آموزش بگیرد و از تجربه‌هایش استفاده کند.

استاد امین فرمودند تفکر، آموزش و تجربه سه ضلع مثلث دانایی هستند. ممکن است تجربه زیادی داشته باشیم، اما اگر روی تجربه‌هایمان تفکر نکنیم، چیزی به دانایی ما اضافه نمی‌شود. ممکن است آموزش زیادی داشته باشیم، اما اگر آن را تجربه نکنیم، باز هم نمی‌توانیم به دانایی مؤثر برسیم. یک کتاب ممکن است مطالب بسیار زیادی داشته باشد، اما صرفاً داشتن اطلاعات، به معنی دانایی نیست. زمانی دانایی واقعی شکل می‌گیرد که تفکر، آموزش و تجربه در کنار هم قرار بگیرند و ما بتوانیم آن‌ها را در زندگی به کار بگیریم.

امیدوارم همه ما بتوانیم از این آموزش‌ها استفاده کنیم، از مشکلاتمان عبور کنیم و در حد توانمان به دیگران هم کمک کنیم. امیدوارم همان‌طور که خودمان به سمت روشنایی و دانایی حرکت می‌کنیم، راه برای دیگران هم باز شود تا از جهل و نادانی فاصله بگیرند.

تایپیست: همسفر شهناز رهجوی راهنما همسفر اکرم(لژیون سوم)
عکاس :همسفر مرجان رهجوی راهنما همسفر بهاره(لژیون چهارم)
ارسال :همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر بهاره(لژیون چهارم)
همسفران کنگره۶۰ نمایندگی امیرکبیر