دانایی تنها به دانستن نیست

در این مقاله اشاره شده است که همه چیزهای خوب از یک بستر مناسب و خوب به وجود می‌آیند. در کنار یکدیگر بودن نیز نعمتی بزرگ است. اگر انسان بتواند از وقایعی که در زندگی برایش اتفاق می‌افتد درس بگیرد، نگاهش به مسائل و شرایط زندگی به‌طور کامل تغییر خواهد کرد. سختی‌ها معمولاً با درد و رنج همراه هستند؛ اما همین سختی‌ها می‌توانند زمینه‌ساز رشد و آگاهی انسان شوند. کسانی می‌توانند از درد و رنج عبور کنند که درس لازم را از آن مرحله دریافت کرده باشند. زمانی که انسان در یک لایه یا موضوع متوقف می‌شود، دچار اندوه، غم و خشم خواهد شد؛ اما اگر بتواند از آن مرحله عبور کند، مانند کسی است که از خط مقدم گذشته و به موفقیت دست یافته است. مهم این است که انسان بتواند مفهوم و پیام آن اتفاق را درک کند و از تجربه خود آگاهی به دست آورد.

انسان به دانایی نمی‌رسد، مگر اینکه از لایه‌های سختی و رنج عبور کند. هر اتفاقی که رخ می‌دهد، هنگامی که انسان به نتیجه آن توجه کند، می‌تواند به ماهیت آن موضوع پی ببرد. در شرایط موجود و با شیوع بیماری کرونا، ارتباط میان افراد بسیار کاهش یافت و بسیاری از مشاغل متوقف شدند. از طرفی، میزان آلودگی‌ها تا حد زیادی کاهش پیدا کرد؛ اما اقتصاد جهان نیز دچار رکود شد و خسارت‌های زیادی به وجود آمد. پیش از آن، دانشمندان کشورهای مختلف دور هم جمع می‌شدند و برای انجام طرح‌هایی که می‌توانست به محیط‌زیست کمک کند، درخواست بودجه می‌کردند؛ اما معمولاً موفقیت چشمگیری حاصل نمی‌شد.

در نهایت، بیشتر تصمیم‌ها تنها بر جلوگیری از ایجاد آلودگی‌های جدید متمرکز بود و آلودگی‌های قبلی همچنان باقی می‌ماندند. بسیاری از این کنفرانس‌ها نیز در پایان به اختلاف و درگیری می‌انجامیدند. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که آیا ما مالک این سیاره هستیم؟ آیا ما زمین را به وجود آورده‌ایم؟ اگر آن را ساخته بودیم، می‌توانستیم ادعا کنیم که مالک آن هستیم؛ اما زمین میلیاردها سال زمان برده است تا شرایط برای شکل‌گیری و ادامه حیات در آن فراهم شود. در کلام‌الله نیز آمده است که زمین، سیاره‌ای مرده بود و خداوند آن را زنده کرد. بنابراین زمین را می‌توان موجودی زنده دانست. موجودی که مانند انسان دارای حیات است.

مالک حقیقی زمین ما نیستیم، بلکه خداوند است و اوست که از آن نگهداری و دفاع می‌کند. با این حال، عملکرد انسان تأثیر بسیار زیادی بر نابودی یا ماندگاری کره زمین دارد. رفتارهای انسان می‌تواند به حفظ محیط‌زیست و ادامه حیات کمک کند یا برعکس، زمینه نابودی و تخریب آن را فراهم سازد. اما دانایی چیست؟ دانایی یعنی تشخیص ماهیت خواسته‌ها در هر لباس و شکلی. مهم نیست خواسته چه باشد؛ مسئله اصلی این است که آیا آن خواسته معقول است یا نامعقول. کسی می‌تواند این تشخیص را به‌درستی انجام دهد که به مرحله‌ای از دانایی رسیده باشد.

 کنگره۶۰ معتقد است که انسان، جهانی کوچک و فشرده‌شده است. این یکی از پایه‌ای‌ترین اصول کنگره است؛ زیرا تمام مدل‌های هستی به یکدیگر شباهت دارند. همین موضوع باعث شده است که مسئله دانایی در آموزش‌های کنگره اهمیت ویژه‌ای پیدا کند. انسان نیز جهانی کوچک و فشرده است که دقیقاً مشابه یک شهر یا کشور، ساختاری فرمانروایی دارد. در درون هر انسان، قلعه‌ای به نام عقل وجود دارد و در این شهرِ درونی، ساکنینی با ویژگی‌ها و جنس‌های متفاوت زندگی می‌کنند. من زمانی در دانشگاه، با وجود تلاش زیاد و مطالعه فردی فراوان، به نتیجه مطلوب نمی‌رسیدم. همواره تصورم این بود که داشتن قدرت تفکر و تحلیل برای موفقیت کافی است؛ اما شرایط سخت، عاملی شد تا به رشد دانایی سوق پیدا کنم.

در اوج آن فشارها، تصمیم گرفتم در کنگره۶۰، در کنار درس و دانشگاه، خدمت کنم. با شروع خدمت به دیگران، معجزه‌ای رخ داد؛ گویی مسیر آموزشی برایم گشوده شد و افرادی در کنارم قرار گرفتند که با یاری و همراهی آن‌ها، توانستم در دانشگاه نیز موفق شوم. در آن دوران بود که برایم مشخص شد تنها نشستن، تفکر کردن و نقشه کشیدن کافی نیست. انسان بعد از مرحله تفکر، باید آموزش ببیند و تجربه کسب کند تا به دانایی برسد. برای دستیابی به دانایی، سه ضلعِ آموزش، تجربه و تفکر لازم است. بسیاری از  ما برای رسیدن به دانایی، با موانعی روبه‌رو هستیم.

انسان باید از دیوار منیت، عبور کند، بر ترس خود غلبه نماید و با پشت سر گذاشتن ناامیدی، به حرکت خود ادامه دهد. این مسیر آسانی نیست، زیرا دانایی تنها به دانستن نیست؛ بلکه باید حس و تجربه را نیز برای حل مسائل به کار گرفت. وقتی این سه ضلع (آموزش، تفکر و تجربه) با هم برابر و متقارن باشند، داناییِ مؤثر شکل می‌گیرد؛ یعنی انسان به قدرت تشخیصِ درست و تواناییِ به اجرا درآوردن خواسته‌های معقول دست می‌یابد. همه انسان‌ها به راحتی به این مرحله از دانایی دست پیدا نمی‌کنند، چرا که رسیدن به آن نیازمندِ ازخودگذشتگی است.

ما باید بدانیم که مالکِ مطلقِ بسیاری از داشته‌هایمان نیستیم، بلکه امانت‌دار آن‌ها هستیم. همان‌طور که باید یاد بگیریم چگونه از کره زمین نگهداری کنیم، باید بیاموزیم که با تواضع، تلاش و آموزشِ مداوم، در مسیر رشد قدم برداریم. حتی اگر در حل برخی مسائل به دانایی نسبی رسیده‌ایم، باید بدانیم که هنوز مسائل بسیاری وجود دارد که نسبت به آن‌ها آگاهی نداریم؛ پس ضرورت دارد که همواره شاگردِ مکتب تفکر و آموزش و تجربه باقی بمانیم.

منابع: سی‌دی سواد (استاد امین)، جزوه جهان‌بینی
نویسنده: راهنما همسفر سمیه
ویرایش و رابط خبری: راهنما ویلیام همسفر مریم دبیر اول سایت
ارسال: همسفر هستی رهجوی راهنما همسفر رویا (لژیون اول) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی ابوریحان تهران