شاید در نگاه اول تصور کنیم کسی که سواد بیشتری دارد، حتماً دانایی بیشتری هم دارد؛ اما این دو موضوع کاملاً یکسان نیستند. سواد بیشتر به میزان اطلاعات و آموختههای فرد مربوط میشود؛ اما دانایی مفهومی عمیقتر دارد. در آموزشهای کنگره۶۰ دانایی با تفکر، تجربه و آموزش ارتباط مستقیم دارد. ممکن است شخصی تحصیلات دانشگاهی بالایی داشته باشد، کتابهای زیادی مطالعه کرده باشد و اطلاعات فراوانی داشته باشد؛ اما در زندگی شخصی خود نتواند از این اطلاعات بهدرستی استفاده کند. در مقابل ممکن است فردی تحصیلات زیادی نداشته باشد؛ اما در تصمیمگیری، رفتار و برخورد با دیگران بسیار آگاهانه عمل کند. پس نمیتوان میزان دانایی انسان را فقط با مدرک تحصیلی یا میزان سواد او اندازهگیری کرد.
دانایی زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که بتوانیم آن را در زندگی به کار بگیریم. اینجاست که مفهوم دانایی مؤثر اهمیت پیدا میکند. دانایی مؤثر یعنی امیدوارم بتوانیم با تفکر، تجربه و آموزش قدمبهقدم دانایی خود را افزایش دهیم و آموختههای خود را در زندگی به مرحله عمل برسانیم. دانستههای ما از مرحله ذهن و زبان عبور کنند و در رفتار و عمل ما دیده شوند. ممکن است بدانم دروغ گفتن کار نادرستی است؛ اما اگر همچنان دروغ بگویم، دانستن من هنوز به دانایی مؤثر تبدیل نشده است. ممکن است بدانم صبر و آرامش اهمیت دارد؛ اما در اولین مشکل کنترل خود را از دست بدهم. در چنین شرایطی بین دانستن و عمل کردن فاصله وجود دارد.
در کنگره۶۰ مثلث دانایی از سه ضلع تفکر، تجربه و آموزش تشکیل شده است. این سه ضلع در کنار یکدیگر باعث رشد دانایی انسان میشوند. آموزش به ما اطلاعات و مسیر درست را نشان میدهد. تفکر باعث میشود مطالب را بررسی کنیم و به درک صحیحی از آنها برسیم. تجربه نیز باعث میشود آموختههای خود را در زندگی آزمایش کنیم. اگر این سه مورد در کنار یکدیگر رشد کنند انسان به سمت دانایی واقعی حرکت میکند. گاهی انسان مطالب زیادی میداند؛ اما هنگام روبهرو شدن با یک مشکل نمیتواند تصمیم درست بگیرد. علت آن میتواند این باشد که دانایی او هنوز به مرحله عمل نرسیده است.
دانایی مؤثر به ما کمک میکند هنگام انتخاب بین راه درست و نادرست، بتوانیم راه درست را انتخاب و اجرا کنیم. بنابراین هدف آموزش فقط افزایش اطلاعات نیست؛ بلکه ایجاد تغییر در نگرش، رفتار و عملکرد انسان است. در مسیر رشد دانایی موانعی نیز وجود دارند. در آموزشهای کنگره۶۰، از ترس، ناامیدی و منیت به عنوان اضلاع مثلث جهالت یاد شده است. ترس میتواند مانع تجربه کردن شود. ناامیدی میتواند باعث شود انسان دست از تلاش بردارد و منیت نیز ممکن است اجازه ندهد از دیگران آموزش بگیریم و اشتباهات خود را بپذیریم. بنابراین برای افزایش دانایی باید بتوانیم این موانع را شناسایی و کنترل کنیم.
به نظر من یکی از مهمترین نشانههای دانایی این است که انسان بداند هنوز چیزهای زیادی برای یاد گرفتن وجود دارد. هرچه انسان بیشتر آموزش بگیرد، بیشتر متوجه میشود که نباید خود را کامل و بینیاز از آموزش بداند. کسی که تصور میکند همه چیز را میداند ممکن است در همان نقطه متوقف شود؛ اما انسانی که پذیرای آموزش است همیشه فرصت رشد و تغییر دارد. در مسیر درمان اعتیاد نیز دانایی نقش بسیار مهمی دارد. تنها کنار گذاشتن مصرف مواد برای رسیدن به یک زندگی سالم کافی نیست نگرش، تفکر و رفتار انسان نیز باید تغییر کند. به همین دلیل موضوع جهانبینی و رسیدن به دانایی مؤثر در آموزشهای کنگره اهمیت ویژهای دارد.
در گذشته ممکن است بسیاری از کارهای نادرست خود را طبیعی میدانستیم. ممکن بود مشکلات خود را به دیگران نسبت دهیم و مسئولیت رفتار خود را قبول نکنیم؛ اما آموزش به ما یاد میدهد که ابتدا خودمان را بررسی کنیم. وقتی انسان بتواند اشتباه خود را ببیند و برای اصلاح آن قدم بردارد، در مسیر دانایی حرکت کرده است. سواد میتواند یک ابزار بسیار ارزشمند برای رسیدن به دانایی باشد؛ اما بهتنهایی کافی نیست. اگر علم و اطلاعات در کنار تفکر، تجربه و عمل قرار بگیرند، میتوانند باعث رشد واقعی انسان شوند. در غیر این صورت ممکن است اطلاعات زیادی داشته باشیم؛ اما در زندگی همچنان با همان مشکلات گذشته روبهرو باشیم.
در نهایت میتوان گفت دانایی واقعی زمانی شکل میگیرد که آموزش ببینیم، تفکر کنیم، تجربه کنیم و از تجربههای خود درس بگیریم. دانایی مؤثر نیز زمانی اتفاق میافتد که این آموختهها در رفتار و تصمیمهای روزمره ما دیده شوند. پس بهتر است به جای اینکه فقط بگوییم میدانم از خودمان بپرسیم: آیا به دانسته خود عمل میکنم؟ این دستور جلسه به من یادآوری میکند که هدف اصلی آموزش، جمعآوری اطلاعات و افزایش سواد نیست؛ بلکه هدف، تبدیل شدن به انسانی آگاهتر، مسئولتر و توانمندتر است. اگر دانایی ما بتواند رفتار ما را تغییر دهد آن زمان است که دانایی به مرحله مؤثر بودن رسیده است. امیدوارم بتوانیم با تفکر، تجربه و آموزش، قدمبهقدم دانایی خود را افزایش دهیم و آموختههای خود را در زندگی به مرحله عمل برسانیم.
نویسنده: همسفر فائزه رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون پنجم)
رابط خبری: همسفر نسرین رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون پنجم)
ویرایش و ارسال: همسفر اکرم رهجوی راهنما همسفر لیلا (لژیون چهارم) دبیر سایت
همسفران نمایندگی صالحی
- تعداد بازدید از این مطلب :
140