قیاس؛ دروازهٔ ورود به تاریکیِ منیت

نخست بگذارید تعریفی از منیت داشته باشم: منیت چگونه به وجود می‌آید، چگونه رشد می‌کند، چگونه متولد می‌شود و چگونه باعث تخریب می‌شود؟ و چه بلایی بر سر صور پنهان انسان می‌آورد؟

آغاز منیت در انسان آن است که جایگاه خود را بالاتر از آنچه تصور می‌کند در نظر بگیرد و در هستی شروع به حرکت کند؛ موفقیت‌هایی به دست آورد و توانایی‌هایی کسب نماید. برای مثال، کسی که خوب ساز می‌زند، نوازنده خوبی است؛ کسی که خوب پول درمی‌آورد، هنر پول درآوردن را بلد است. یا شاید جایی مورد تشویق دیگران قرار بگیریم؛ بهایی که دیگران به ما می‌دهند، به‌صورت ناخودآگاه بر ما اثر می‌گذارد.

پس از آن فرایند قیاس آغاز می‌شود؛ یعنی شروع می‌کنیم خودمان را با دیگران مقایسه می‌کنیم. مثلاً من توانستم در ۶۰ ثانیه شنا کنم، حال آنکه بعضی‌ها در ۷۰ ثانیه هم موفق نبودند. اما اصل ماجرا اینجاست: وقتی قیاس انجام می‌دهیم هیچ‌چیز خاصی به وجود نیامده است؛ اگر دانایی ما به‌اندازهٔ کافی نباشد، نتیجه‌ای نمی‌گیریم. ما با قیاس کردن در توانایی‌های خود به این نتیجه می‌رسیم که ماهیت بهتری داریم، ساختار بهتری داریم. این برای ما یک قالب ذهنی به وجود می‌آورد؛ اعتقادی که از این به بعد مسیر ما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، به‌این‌صورت که جایگاه خود را در هستی گم می‌کنیم، در این مسیر، تنفر در انسان متولد می‌شود. چه چیزهایی با تنفر همراه است؟ توقع بی‌جا. ما در مقابلش به‌هم می‌ریزیم؛ احترامی که در وجودمان است به‌هم می‌ریزد و تنفر در ما ایجاد می‌شود.

اگر دانایی ما به‌حد کافی نرسیده باشد و جایگاه خود را بالاتر بدانیم، دچار مشکل می‌شویم. در منیت حتماً باید یک رشته وجود داشته باشد و انسان در آن رشته تبحر پیدا کند. اما ما هیچ‌گاه نمی‌گوییم در رشته‌ای به تبحر رسیده‌ایم و به کمال رسیده‌ایم؛ تنها خداوند متعال است که تبحر و کمال مطلق دارد. در پایان باید سعی کنیم موضوعات مختلف را مورد بحث و بررسی قرار دهیم و مسیر خود را اصلاح کنیم تا دچار این آفت‌ها نشویم.

منبع: سی دی منیت دکتر امین
نویسنده: همسفر صفورا رهجوی راهنما همسفر آیدا (لژیون پانزدهم)
ویرایش و ارسال: همسفر نیکی رهجوی راهنما همسفر اعظم (لژیون پنجم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی ارتش