فرمان برداری از عقل

دهمین جلسه از دوره ششم سری کارگاه‌های آموزشی خصوصی کنگره ۶۰، ویژه مسافران نمایندگی سنایی نیشابور،در روز یکشنبه با استادی راهنمای محترم تازه واردین مسافر علی، نگهبانی مسافر محمد و دبیری مسافر رضا، با دستور جلسه «وادی ششم و تأثیر آن روی من» در تاریخ 1405/05/25 رأس ساعت 17 آغاز به کار نمود.
 

خلاصه سخنان استاد :
سلام دوستان علی هستم یک مسافر،در ابتدای جلسه، ضمن تشکر و قدردانی از دبیر محترم وآقای نگهبان بابت فرصتی که برای خدمت در این جایگاه در اختیار بنده قرار داده‌اند، تشکر میکنم.
وادی ششم و تأثیر آن روی من:«حکم عقل را در قالب یک فرمانده کاملاً اجرا نمایید.»
به نظر من، وادی‌ها در واقع کتاب عشق هستند. این نظر شخصی من است که این کتاب از یک حلقه دیگر از حیات به آقای مهندس دیکته شده و یک فرمانده، یک عقل کل، آن را دیکته کرده است. به همین دلیل، کلمه‌به‌کلمه این وادی‌ها دارای فلسفه و مفهوم است.
ما می‌توانیم از دل این وادی‌ها فرمول‌ها و معادلات کاربردی بسیاری را استخراج کنیم که برای زندگی انسان‌ها بسیار مفید هستند و می‌توانند در جهت رشد و تعالی ما کمک‌کننده باشند.
در وادی ششم، از عقل صحبت می‌شود. عقل چیست؟ کلمه «عقال» از زبان عربی گرفته شده است. عقال وسیله‌ای بوده که ساربان‌ها برای مهار و هدایت شتر استفاده می‌کردند تا هنگام حرکت، آن را به سمت چپ و راست هدایت کنند. واژه عقل نیز از همین مفهوم گرفته شده است.
نکته جالب این است که در وادی گفته شده: «عقل را در قالب یک فرمانده کاملاً اجرا نمایید.» وقتی کلمه فرمانده را می‌شنویم، معمولاً در ذهن ما یک مجموعه نظامی یا یک فرمانده نظامی تداعی می‌شود؛ اما اعتقاد من این است که منظور از فرمانده، یک فرمانده عادل، دانا و حکیم است.
من این فرمانده را مانند خورشید در نظر می‌گیرم؛ ما مانند ذراتی هستیم که از آن سرچشمه نور می‌گیریم. اعضای کنگره نیز از این منبع بهره می‌برند.
در ادامه گفته می‌شود: «کاملاً اجرا نمایید.» به نظر من، کلمه «کاملاً» فلسفه و پیام مهمی دارد. نمی‌گوید نیمی از آن را اجرا کنیم یا بخشی از آن را انجام دهیم و بقیه خودش درست شود. وقتی می‌گوید «کاملاً»، یعنی هیچ اما و اگری در آن وجود ندارد و باید فرمان عقل را به‌طور کامل اجرا کنیم.
عقل یکی از مؤلفه‌های اساسی و مهم در بُعد یا بخش پنهان انسان است. به نظر من، چون اطلاعات ما درباره این بخش زیاد نیست، صحبت کردن، تفسیر کردن و باز کردن این موضوع برای انسان‌ها دشوار است.
اگر در بیرون از کنگره درباره عقل صحبت کنیم، بسیاری از افراد تصور می‌کنند عقل همان مغز است، درحالی‌که این برداشت درست نیست. قدیمی‌ها وقتی کسی کار اشتباهی انجام می‌داد، می‌گفتند: «عقلش نمی‌کشد.» درصورتی‌که باید ببینیم اصلاً عقل چیست و از چه چیزی تشکیل شده است.
قاعدتاً عقل از ماده تشکیل نشده است؛ یعنی از پوست و گوشت و استخوان نیست. عقل از جای دیگری و از حلقه‌ای دیگر از حیات به انسان داده شده است؛ همانند حس، نفس، روح و مواردی از این دست.
عقل یکی از اساسی‌ترین مؤلفه‌های وجودی انسان است. من در سفر اول، وقتی کتاب عشق را مطالعه می‌کردم، بسیاری از مفاهیم آن را متوجه نمی‌شدم. مثلاً می‌گفت: «عقل فر ایزدی دارد.» آن زمان برای من سؤال بود که این عبارت یعنی چه؟
اما وقتی وارد سفر دوم شدم، این مفاهیم برایم بازتر شد. حتی الان که دوباره کتاب را مطالعه می‌کنم، بسیاری از مفاهیم آن برایم تازگی دارد و برداشت‌هایم نسبت به گذشته متفاوت شده است.
وقتی می‌گوید «عقل فر ایزدی دارد»، یعنی عقل از یک حلقه دیگر است؛ حداقل از زمین نیست. یعنی عقل چیزی نیست که یک انسان یا یک موجود زمینی آن را به وجود آورده باشد. عقل از خارج از زمین، خارج از کالبد و خارج از بُعد زمان و مکان، به انسان ارزانی شده است.
در مقابل عقل، چه چیزی قرار دارد؟ در تضاد با عقل، نفس اماره قرار دارد که بسیار قدرتمند است.
عقل برای تصمیم‌گیری به اطلاعات و داده نیاز دارد. شما می‌توانید عقل را مانند یک فرمانده یا رئیس‌جمهور در نظر بگیرید. یک رئیس‌جمهور نمی‌تواند تمام اطلاعات را شخصاً جمع‌آوری کند؛ مشاوران و وزیران اطلاعات را در اختیار او قرار می‌دهند.
اگر این اطلاعات اشتباه باشند یا بر اساس خواسته‌های نامعقول افراد جمع‌آوری و به عقل، یعنی ریاست، منتقل شوند، طبیعتاً دستور اشتباهی صادر خواهد شد؛ دستوری که می‌تواند کل شهر وجودی یا کشور را به نابودی بکشاند.
بنابراین، اعضای شورا یا همان خواسته‌های مختلف نفس باید خواسته‌های معقول را در نظر بگیرند و اطلاعات و داده‌های صحیح و معقول را به ریاست ارائه دهند تا دستوری در جهت رشد، تکامل و تعالی کل شهر وجودی انسان صادر شود.
در مقابل عقل، نفس اماره قرار دارد. نفس اماره می‌خواهد خواسته‌های نامعقولش به هر قیمتی که شده اجرا شود. اما اگر یکی از اعضای نفس در جایگاه نفس لوامه قرار بگیرد، چه اتفاقی می‌افتد؟ نفس لوامه جلوی خواسته‌های نامعقول را می‌گیرد و می‌گوید: «چه خبر است؟ چه کار می‌کنید؟ شهر وجودی دارد به سمت نابودی می‌رود.»
اگر نفس انسان از حالت اماره و لوامه به نفس مطمئنه برسد، همان‌طور که در کتاب نیز گفته شده، نفس مطمئنه می‌تواند بهترین همکار عقل باشد.
در واقع، مصداق بارز نفس مطمئنه، نزدیک شدن به فرمان عقل است. آن روز، روز فرماندهی کامل عقل خواهد بود و ما به فرمان عقل نزدیک خواهیم شد.
نکته جالب این است که گفته می‌شود ما به فرمان عقل نمی‌رسیم، بلکه فقط به آن نزدیک می‌شویم؛ چراکه در رأس آن، خورشید یا همان قدرت مطلق قرار دارد و ما فقط می‌توانیم به آن نزدیک شویم.
حتی اگر بتوانیم به فرمان عقل نزدیک شویم، بسیار پیشرفت کرده‌ایم. آن روز، روز فرماندهی کامل عقل خواهد بود و این موضوع به‌شدت در جهت رشد، تکامل و تعالی انسان کمک خواهد کرد.
در پایان باید بگویم که عقل و مغز را نباید با یکدیگر اشتباه بگیریم. مغز را می‌توان مترجم عقل دانست؛ یعنی وسیله‌ای از بخش پنهان انسان است.
عقل دارای طیف و مراتب مختلف است. تمام موجودات دارای عقل هستند؛ از جانوران و حیوانات گرفته تا انسان، اما این عقل دارای طیف و مراتب است. در انسان، عقل در سطح و مرتبه بسیار بالاتری قرار دارد. به همین دلیل گفته می‌شود که عقل «فر ایزدی» دارد و به انسان داده شده است.
اگر بتوانیم در مراتب نفس مطمئنه قرار بگیریم، به فرمان عقل نیز نزدیک‌تر خواهیم شد.
بیشتر از این، سخن را کوتاه می‌کنم تا از مشارکت دوستان و اساتید استفاده کنیم.از اینکه به صحبت‌های من گوش دادید، بسیار متشکرم.

ضبط صدا مسافر علی
عکس مسافر روح الله
تایپ و ویراستاری مسافر بهروز
لینک و انتشار خبر مسافر حمزه