قضاوت کار ذهن‌های شتاب‌زده است

قضاوت ساده‌ترین کاری است که انسان بدون فکر انجام می‌دهد؛ اما در پس هر قضاوت گاهی دنیایی از نادانی و جهالت پنهان است. ما آدم‌ها عادت کرده‌ایم از پشت ظاهر، حقیقت را حدس بزنیم. از یک نگاه، یک جمله یا یک اشتباه، سرنوشت دیگران را بنویسیم. غافل از این‌که هیچ‌کس کتاب زندگی دیگری را نخوانده است. ما فقط جلد آدم‌ها را می‌بینیم، نه فصل‌های پنهان دردشان را! جهالت همیشه به معنای بی‌سوادی نیست. گاهی جهالت یعنی فکر کنیم همه چیز را می‌دانیم؛ یعنی خود را معیار حق بدانیم؛ یعنی بدون شنیدن حکم صادر کنیم.

چه دل‌هایی که با یک قضاوت شکسته شدند، چه لبخندهایی که پشت تهمت‌ها خاموش شدند، چه انسان‌هایی که قربانی نگاه‌های ناآگاه شدند. کاش یاد بگیریم سکوت گاهی از هزار قضاوت ارزشمندتر است. کاش بدانیم حقیقت همیشه آن چیزی نیست که دیده می‌شود؛ هر انسانی جنگی دارد که کسی از آن خبر ندارد. برخی با لبخند دردهای خود را پنهان می‌کنند؛ برخی پشت سکوت فریاد می‌کشند؛ برخی در میان جمع تنهاترین انسان دنیا هستند و ما فقط ظاهر آن‌ها را می‌بینیم. قضاوت عجولانه، آینه‌ای از ناآگاهی است. 

انسان دانا پیش از سخن گفتن فکر می‌کند؛ اما انسان جاهل پیش از فکر کردن حرف می‌زند. جهالت چشم حقیقت را کور می‌کند و قضاوت قلب مهربانی را زخمی می‌سازد. دنیا بیش از هر چیز به درک، به همدلی و به شنیدن نیاز دارد، نه به انگشت‌هایی که دیگران را نشانه می‌روند. اگر توجه کنیم هر انگشتی که به سمت دیگری گرفته می‌شود، سه انگشت به سوی خود ما است. شاید اگر جای یکدیگر زندگی می‌کردیم، کمتر قضاوت می‌کردیم؛ شاید اگر دردهای هم را می‌شناختیم مهربان‌تر بودیم.

آدم‌های بزرگ کمتر قضاوت می‌کنند؛ زیرا می‌دانند حقیقت همیشه چندین روایت دارد و هیچ انسانی کامل نیست و همه ما اشتباه می‌کنیم. همه ما روزهایی را تجربه کرده‌ایم که دوست نداشتیم کسی درباره‌ ما قضاوت کند؛ پس چرا همان درد را به دیگران هدیه دهیم؟ مهربانی نشانه قدرت است؛ اما قضاوت اغلب از ضعف شناخت سرچشمه می‌گیرد. جهالت انسان را مغرور می‌کند. دانایی او را متواضع می‌سازد. هرچه انسان بیشتر بداند، کمتر حکم می‌دهد؛ چون می‌فهمد زندگی از آنچه دیده می‌شود پیچیده‌تر است.

قضاوت نکنید؛ شاید فردا همان اتفاق مهمان زندگی تو شود. تحقیر نکنید؛ شاید روزی خود به همان جایگاه برسید. زخم زبان نزنید؛ زیرا بعضی زخم‌ها هرگز درمان نمی‌شوند. اگر نمی‌توانید مرهم باشید دست‌کم نمک روی زخم دیگران نباشید. زیبایی انسان در فهمیدن است؛ نه در قضاوت کردن. عظمت انسان در بخشیدن است، نه در محکوم کردن. سعی کنیم پیش از هر قضاوت لحظه‌ای خود را جای دیگری بگذاریم؛ شاید آن وقت بسیاری از حرف‌ها ناگفته بمانند، دل‌های کمتری بشکنند و شاید جهان اندکی مهربان‌تر شود.

قضاوت، کار ذهن‌های شتاب‌زده است؛ اما درک کردن هنر دل‌های آگاه است. خوشا به حال کسی که به جای قضاوت، حقیقت را جست‌وجو می‌کند و خوشا به حال دلی که به جای جهالت چراغ دانایی را روشن نگه می‌دارد؛ زیرا انسان با مهربانی بزرگ می‌شود نه با قضاوت دیگران.

نویسنده: همسفر ریحانه رهجوی راهنما همسفر شکوفه (لژیون سوم)
رابط خبری: همسفر مریم رهجوی راهنما همسفر شکوفه (لژیون سوم)
ویرایش و ارسال: همسفر اکرم رهجوی راهنما همسفر معصومه (لژیون دوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی بردسکن