قضاوت به معنای حکم کردن

همسفر الهه✍✍

قضاوت و جهالت دو مفهوم مهم در اخلاق، روان‌شناسی و زندگی اجتماعی هستند و اغلب با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند.قضاوت به معنای نتیجه‌گیری یا داوری درباره یک شخص، رفتار، اتفاق یا موضوع است. انسان‌ها به طور طبیعی برای تصمیم‌گیری و درک جهان قضاوت می‌کنند. اما قضاوت می‌تواند دو شکل داشته باشد یکی قضاوت آگاهانه وقتی فرد بر اساس اطلاعات کافی، شواهد، منطق و بررسی دقیق به نتیجه می‌رسد.برای مثال پزشکی که پس از آزمایش‌های مختلف بیماری را تشخیص می‌دهد.قاضی دادگاه که پس از شنیدن مدارک حکم صادر می‌کند.قضاوت عجولانه وقتی فرد بدون اطلاعات کافی یا تنها بر اساس ظاهر، شایعه یا پیش‌داوری نتیجه‌گیری می‌کند. برای مثال دیدن لباس یک نفر و نتیجه گرفتن درباره شخصیت او.شنیدن یک حرف درباره کسی و باور کردن آن بدون بررسی. قضاوت عجولانه می‌تواند باعث سوءتفاهم، بی‌عدالتی و آسیب به روابط شود.

جهالت چیست؟جهالت به معنای ناآگاهی یا نداشتن دانش کافی درباره یک موضوع است. جهالت همیشه به معنی کم‌هوشی نیست؛ گاهی فرد باهوش است اما درباره موضوعی اطلاعات ندارد. انواع جهالت یکی جهالت ساده است که فرد نمی‌داند و از ندانستن خود آگاه است. برای مثال دانش‌آموزی که می‌گوید من این درس را بلد نیستم. دوم جهالت مرکب
فرد نمی‌داند، اما تصور می‌کند که می‌داند. برای مثال کسی که اطلاعات اشتباه دارد و با اطمینان کامل آن را حقیقت می‌داند. بسیاری از فیلسوفان جهالت مرکب را خطرناک‌تر می‌دانند. زیرا فرد انگیزه‌ای برای یادگیری و اصلاح خود نمی‌بیند. رابطه قضاوت و جهالت اغلب قضاوت‌های نادرست از جهالت سرچشمه می‌گیرند. هرچه اطلاعات ما کمتر باشد، احتمال خطا در داوری بیشتر می‌شود. اگر فرهنگ یک قوم را نشناسیم، ممکن است درباره رفتارهای آن‌ها قضاوت اشتباه کنیم. اگر شرایط زندگی فردی را ندانیم، ممکن است تصمیم‌های او را ناعادلانه ارزیابی کنیم. به همین دلیل گفته می‌شود دانش بیشتر، قضاوت منصفانه‌تر را ممکن می‌کند. دیدگاه فلسفی فیلسوف یونانی سقراط جمله‌ای مشهور دارد:
«می‌دانم که هیچ نمی‌دانم.»منظور او این بود که آگاهی از محدودیت دانش خود، آغاز خردمندی است. کسی که احتمال خطا را می‌پذیرد، کمتر دچار قضاوت عجولانه و جهالت مرکب می‌شود.

چگونه از قضاوت ناشی از جهالت دوری کنیم قبل از نتیجه‌گیری، اطلاعات بیشتری جمع‌آوری کنیم. به دیدگاه‌های مختلف گوش دهیم. تفاوت بین واقعیت و برداشت شخصی را بشناسیم. بپذیریم که ممکن است اشتباه کنیم. درباره افراد از روی ظاهر، قومیت، مذهب یا موقعیت مالی قضاوت نکنیم. عادت مطالعه و یادگیری مداوم را در خود تقویت کنیم. قضاوت ابزاری طبیعی برای تصمیم‌گیری است، اما زمانی که بدون آگاهی و شناخت کافی انجام شود، به بی‌عدالتی وسوءبرداشت منجر می‌شود.هرچه دانش، تجربه و درک ما بیشتر شود، قضاوت‌های ما منصفانه‌تر و دقیق‌تر خواهند بود.

بنابر‌این قضاوت به معنای حکم‌کردن و جهالت به معنای ندانستن است و قراردادن این دو در کنار هم به این معنا است که از قضاوت‌هایی که بر مبنای جهالت و ندانستن است باید پرهیز کنیم.  وقتی‌که جهالت وجود داشته باشد ترس، منیت و ناامیدی هم همراهش می‌آید. اگر جهالت باشد نتیجه‌اش نبود امنیت است در واقع صفات منفی ما میوه‌های جهالت هستند.

اگر گمان بد به کسی بردی و در موردش تجسس کردی، وارد مرحله سرزنش می‌شوی و وقتی وارد حوزه‌ای شویم که به ما مربوط نباشد و داوری کنیم یعنی قضاوت کرده‌ایم و این ریشه در قضاوت و جهالت دارد ما باید افکار و اندیشه‌های خودمان را برگردانیم و در زندگی دیگران دخالت نکنیم. معمولاً قضاوت‌کردن کار انسان‌هایی است که در آن زمینه تخصص دارند و تمام قوانین آن را می‌دانند و برای انجام آن حقوق می‌گیرند. بسیاری از انسان‌ها با داشتن اطلاعات غلط و ناقص در مورد خیلی مسائل شروع به قضاوت‌کردن کرده و نتیجه‌اش ختم به غیبت‌کردن می‌شود و در نهایت برای آن شخص حکم صادر کرده و اجرا هم می‌کنند.

نویسنده: مرزبان همسفر الهه
ویرایش و ارسال: همسفر زینت نگهبان سایت

نمایندگی همسفران شهباز