ادب و بی‌ادبی تنها مربوط به گفتار انسان نمی‌شود

جلسه ششم از دوره پانزدهم کارگاه‌های آموزشی خصوصی همسفران کنگره۶۰ نمایندگی دنا شهرضا به استادی همسفر کبری، نگهبانی همسفر اکرم و دبیری همسفر سیما با دستور جلسه «آداب معاشرت، ادب و بی‌ادبی، تعادل و بی‌تعادلی» روز یکشنبه ۱۷ خرداد ماه ۱۴٠۵ ساعت ۱۷:۰۰ شروع به کار کرد.

خلاصه سخنان استاد:
آداب و معاشرت یک قانون نانوشته است، اما من باید بدانم چگونه رفتار کنم؛ چه از نظر احوال‌پرسی با دیگران، چه در غذا خوردن و چه در نحوه حضور در جامعه. کسی که این قانون را رعایت می‌کند، نشان می‌دهد که به دیگران احترام می‌گذارد و ادب را رعایت می‌کند. کسی که ارزش تعادل را بداند، گویی در مسیر ادب، آداب و رسوم قرار می‌گیرد؛ یعنی مسیر رسیدن به تعادل را طی می‌کند. وقتی در مشارکت‌ها اجازه می‌گیریم یا حرف یکدیگر را قطع نمی‌کنیم، نشانه ادب و ارتباط سالم است.

ادب و بی‌ادبی تنها مربوط به گفتار انسان نمی‌شود. انسان مودب کسی است که ابتدا درون خود را آراسته می‌کند. اگر چه درون من خشم و خودبزرگ‌بینی وجود داشته باشد، هیچ‌ وقت نمی‌توانم انسان مودبی شوم یا به دیگران احترام بگذارم؛ زیرا خشم و منیتی که در وجود من است، کم‌کم من را به طرف بی‌ادبی می‌کشاند. ادب مرزهایی دارد که ما باید به جایگاه‌ها احترام بگذاریم و به بزرگ‌تر از خود احترام بگذاریم. گاهی انسان با خشم و خودبزرگ‌بینی ناخواسته دچار گفتاری می‌شود که بی‌ادبی در پی دارد. هیچ انسانی بد و بی‌ادب نیست. ضلع سوم، تعادل و بی‌تعادلی است؛ یعنی عدالت، عدل و ریشه. همه چیز در زندگی به تعادل بستگی دارد. کسی که تعادل دارد، هم می‌تواند آداب خود را رعایت کند، هم ادب خود را، و نیز می‌داند چه زمانی صحبت کند و چه زمانی صحبت نکند.

آقای مهندس در هر دستور جلسه، یک مثلث فرض کردند. در دستور جلسه امروز، یک ضلع آداب معاشرت، یک ضلع ادب و بی‌ادبی، و یک ضلع تعادل و بی‌تعادلی است. ما برای تربیت این سه ضلع نیاز به سه ضلع دیگر داریم که شامل: تفکر، تجربه و آموزش است. از تفکر استفاده کنیم، از تجربه بهره بگیریم و آموزشی را که از کنگره دریافت کرده‌ایم، کاربردی کنیم. آداب و معاشرت از اصول اصلی و یک ضرورت در فرد است که باید رعایت شود؛ حتی در جزئی‌ترین مسائل مانند غذا خوردن. اگر من بلد نباشم غذا بخورم و با یک نفر سر یک سفره بنشینم، طرف مقابل ناراحت می‌شود؛ حتی صدای جویدن و صدای دهان من نیز ممکن است او را اذیت کند.
در رابطه با مهمانی، برای مثال جایی مهمان می‌شویم و چند نمونه غذا می‌آورند، نباید از همه غذاها استفاده کنیم؛ بلکه از هر کدام یک تکه برمی‌داریم. من ممکن است کم بخورم؛ اما این نشانه ادب نیست، همان‌طور که آقای مهندس فرمودند، از تعادل خارج می‌شوم. بحث بعدی میزبانی است. زمانی که مهمان داریم، باید اولین نفر باشیم که سر سفره می‌نشینیم و آخرین نفر دست از غذا خوردن می‌کشیم؛ زیرا مهمان ما زمانی که سر سفره نشسته است، راحت غذای خود را بخورد. قبل از اینکه وارد کنگره شویم، به دلیل مشکلات از تعادل خارج شده بودیم و تعادل نداشتیم؛ سپس با آموزش‌هایی که دریافت کردیم، جسم، روان و جهان‌بینی به تعادل رسید.

راهنمای ما چیزهایی را که آموخته بودند، به صورت کاربردی در اختیار دیگران قرار دادند، بدون منت و به صورت رایگان. ادب داشتن به سواد نیست. اینکه بگوییم یک فرد مصرف‌کننده بی‌ادب است، نه؛ اصلاً ربطی به سواد ندارد. سه نکته‌ای که من در این دستور جلسه یاد گرفتم، این است که: اول اینکه تشکر کردن را یاد بگیرم و به بچه‌هایم یاد بدهم؛ دوم اینکه خواهش کردن را یاد بگیرم، مثلاً اگر از طرف مقابلم چیزی می‌خواهم، امر و نهی نکنم و از او خواهش کنم. یک نمونه تشکر کردن در خانه خودمان این است که اگر مسافرمان خریدی به خانه می‌آورد و در آن مشکلی وجود داشت، مثلاً هندوانه‌ای خراب بود، نگوییم این خراب است و پولت را دور ریخته‌ای؛ چون نه‌تنها دفعه بعد براین خرید اقدامی نمی‌کند، بلکه به هر نحوی از زیر خرید میوه فرار می‌کند و در مقابل بچه‌های خود کوچک می‌شود. اما اگر من با عشق خرید را از او بگیرم و تشکر کنم، دفعه بعد مطمئن باشید بهتر از دفعه قبل خرید می‌کند و هدیه‌ای برای ما می‌خرد. از او تشکر کنیم تا بهترینش را بعداً برای ما بگیرد. پس اگر من از مسافرم برای خرید تشکر نکنم، نباید توقع داشته باشم که برای غذا درست کردن از من تشکر کند.

مسئله بعد و مهم‌تر از همه، بحث معذرت‌خواهی است. کاری انجام می‌دهم که خواسته یا ناخواسته اشتباه است؛ باید بگویم من این کار را انجام داده‌ام، چون اگر این را نگویم، مجبور می‌شوم چندین دروغ بگویم که دروغ گفتن از همه این‌ها بدتر است. آقای مهندس فرمودند برای اینکه آقایان یا خانم‌ها را صدا بزنیم، از کلمه جمع استفاده کنیم و در ادامه به این نکته اشاره کردند که قبل از اینکه وارد مکانی می‌شویم، اجازه بگیریم و بعد وارد شویم. کسی که وارد جایی می‌شود، چه یک سال داشته باشد چه صد سال، ابتدا باید سلام کند. در پایان، نتیجه‌ای که از این دستور جلسه گرفتم این است که به بزرگ‌ترهایمان احترام بگذاریم، با کوچک‌ترها با مهربانی رفتار کنیم و کاری نکنیم که کسی از دستمان ناراحت شود.

مرزبان کشیک: همسفر مرضیه
تایپیست: همسفر مریم و همسفر ترانه رهجوی راهنما همسفر فاطمه (لژیون پنجم)
عکاس: همسفر مرضیه رهجوی راهنما همسفر مهین (لژیون دهم)
ویرایش و ارسال: همسفر مهناز مرزبان خبری
همسفران نمایندگی دنا شهرضا