ادب یکی از زیباترین نشانه‌های تعادل است

دستور جلسه «آداب معاشرت، ادب و بی‌ادبی، تعادل و بی‌تعادلی» یکی از موضوعاتی است که هرچه بیشتر در آن تفکر می‌کنم، بیشتر متوجه اهمیت آن در زندگی روزمره خود می‌شوم. شاید در نگاه اول آداب معاشرت به سلام کردن، احترام گذاشتن یا نحوه صحبت کردن محدود شود؛ اما با آموزش‌های جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰ متوجه شدم که این موضوع بسیار گسترده‌تر از آن چیزی است که در ابتدا تصور می‌کردم.
در کنگره۶۰ بارها شنیده‌ایم که درمان فوق ترک و تعادل فوق درمان است. این جمله به ما یادآوری می‌کند که هدف نهایی تنها قطع مصرف مواد نیست؛ بلکه رسیدن به تعادل در تمام ابعاد زندگی است. یکی از نشانه‌های مهم این تعادل، رعایت ادب و آداب معاشرت است.
قبل از آشنایی با کنگره۶۰ ادب را بیشتر در نوع صحبت کردن و استفاده از کلمات محترمانه می‌دیدم؛ اما امروز معتقدم ادب در بسیاری از رفتارهای روزمره ما جریان دارد. سی‌دی‌ نوشتن، حضور به موقع در جلسات، سر نظم بودن در لژیون، گوش دادن به صحبت دیگران، وسط حرف همدیگر نپریدن، استفاده نکردن از تلفن همراه هنگام جلسه، فرمان‌برداری از راهنما، رعایت حرمت‌ها و حتی جابه‌جا کردن صندلی پس از پایان جلسه همگی از مصادیق ادب هستند.
گاهی تصور می‌کنیم این مسائل کوچک و کم‌اهمیت هستند؛ اما وقتی بیشتر دقت می‌کنیم متوجه می‌شویم که همین رفتارهای به ظاهر ساده، شخصیت و جهان‌بینی ما را شکل می‌دهند. فردی که مسئولیت کارهای خود را می‌پذیرد و آن را بر دوش دیگران نمی‌اندازد، در حقیقت به حقوق دیگران احترام می‌گذارد و این خود یکی از نشانه‌های ادب است.
یکی از نکاتی که در این دستور جلسه برای من بسیار جالب بود، ارتباط میان آداب معاشرت و غذا خوردن است. شاید در نگاه اول غذا خوردن موضوعی شخصی به نظر برسد، اما آقای مهندس حسین دژاکام آموزش می‌دهند که غذا خوردن نیز آداب خاص خود را دارد. اینکه چه مقدار غذا بخوریم، چگونه غذا بخوریم و در مهمانی چگونه رفتار کنیم، همگی نشانه‌هایی از میزان تعادل و ادب ما هستند. برای مثال در مهمانی لازم نیست از همه غذاهای موجود استفاده کنیم. انتخاب یک نوع غذا و رعایت اعتدال در خوردن، خود نوعی احترام به میزبان و دیگران است.
همچنین به نظر من آداب معاشرت تنها به ارتباط ما با دیگران محدود نمی‌شود، بلکه بخشی از آن به نحوه رفتار ما با خودمان بازمی‌گردد. زمانی که برای جسم، روان، زمان و زندگی خود ارزش قائل می‌شویم، در واقع نوعی ادب نسبت به خویشتن را رعایت می‌کنیم. رسیدگی به ظاهر، نظم در امور روزمره، تغذیه مناسب، استراحت کافی و مراقبت از سلامتی، همگی نشان می‌دهند که انسان برای خود نیز احترام قائل است. شاید بتوان گفت کسی که احترام به خود را بیاموزد، راحت‌تر می‌تواند به دیگران نیز احترام بگذارد.
در کنگره۶۰ ما آداب معاشرت را در عمل مشاهده می‌کنیم. یکی از نکاتی که برای من بسیار ارزشمند است، ارتباط میان جایگاه خدمتی و رعایت آداب معاشرت است. شاید در جامعه افرادی را دیده باشیم که به دلیل موقعیت، تخصص یا مسئولیتی که دارند، به خود اجازه می‌دهند دیرتر در جلسات، کلاس‌های آموزشی یا محل کار حاضر شوند و یا بعضی قوانین را کمتر رعایت کنند. اما در کنگره۶۰ با موضوع متفاوتی روبه‌رو می‌شویم.
در کنگره هرچه مسئولیت فرد بیشتر باشد، پایبندی او به نظم، حرمت‌ها و قوانین نیز بیشتر است. در کنگره ۶۰ جایگاه بالاتر باعث نمی‌شود انسان از قوانین فاصله بگیرد، بلکه او را به رعایت دقیق‌تر قوانین و حرمت‌ها متعهدتر می‌کند و این خود یکی از زیباترین جلوه‌های ادب و تعادل است.
موضوع دیگری که در این دستور جلسه برای من اهمیت زیادی داشت، رعایت حریم خصوصی دیگران است. هر انسانی دارای حریم شخصی است و احترام به این حریم بخشی از آداب معاشرت محسوب می‌شود. حتی پدر و مادر نیز نباید بدون دلیل و ضرورت در حریم خصوصی فرزند خود تجسس کنند. احترام به حریم دیگران در حقیقت احترام به شخصیت و جایگاه آن‌هاست.
از سوی دیگر کودکان بیشتر از رفتار ما آموزش می‌گیرند تا از گفتار ما. اگر خودمان اهل نظم، ادب، احترام و مسئولیت‌پذیری باشیم، فرزندان ما نیز این رفتارها را می‌آموزند.
یکی از جمله‌هایی که خیلی ذهن من را درگیر کرد این است که «نیاز ما در دل دیگران و نیاز دیگران در دل ما است.» هیچ انسانی به تنهایی قادر به ادامه مسیر زندگی نیست و همه ما برای رشد و آرامش به یکدیگر نیاز داریم. هرچه این ارتباطات بر پایه احترام و ادب شکل بگیرد، زندگی نیز شیرین‌تر و آرام‌تر خواهد شد.
سخن گفتن نیز آداب خاص خود را دارد. ما نمی‌توانیم با همه افراد به یک شکل صحبت کنیم. باید بدانیم در هر مکان و در هر شرایطی چگونه سخن بگوییم. گاهی یک جمله می‌تواند امید را در دل انسانی زنده کند و مسیر زندگی او را تغییر دهد و گاهی یک جمله نادرست می‌تواند باعث رنجش، ناامیدی و حتی ایجاد مشکلات فراوان شود. به همین دلیل لازم است پیش از سخن گفتن درباره تأثیر کلمات خود تفکر کنیم.
نکته دیگری که در مورد آداب معاشرت به ذهن من می‌رسد، نحوه برخورد ما با افرادی است که با آن‌ها اختلاف‌نظر داریم. معمولاً زمانی که با کسی هم‌عقیده هستیم یا از رفتار او خوشمان می‌آید، رعایت ادب کار دشواری نیست؛ اما ارزش واقعی ادب زمانی مشخص می‌شود که با نظر یا رفتار فردی موافق نباشیم و با این وجود بتوانیم حرمت او را حفظ کنیم. انسانی که به تعادل نزدیک شده است یاد می‌گیرد بدون بی‌احترامی و قضاوت، نظر خود را بیان کند و به عقاید دیگران نیز احترام بگذارد.
گاهی تصور می‌کنیم ادب را فقط باید در بیرون از خانه رعایت کنیم، در حالی که نزدیک‌ترین افراد زندگی ما بیش از هر فرد دیگری شایسته احترام، صبر و خوش‌رفتاری هستند.
من فکر می‌کنم بسیاری از رفتارهای نادرست آدم‌ها از ناآگاهی می‌آید، نه از اینکه ذاتاً انسان‌های بدی باشند. هرچه آموزش بیشتری ببینیم و تجربه بیشتری کسب کنیم، رفتار ما نیز متعادل‌تر و محترمانه‌تر خواهد شد. به همین دلیل آموزش‌های کنگره۶۰ فقط برای درمان اعتیاد نیست، بلکه برای آموزش درست زندگی کردن است.
در پایان به این نتیجه می‌رسم که آداب معاشرت مجموعه‌ای از قوانین خشک و تشریفاتی نیست، بلکه نشانه‌ای از میزان دانایی، احترام به حقوق دیگران و حرکت انسان در مسیر تعادل است. هرچه آموزش بیشتری دریافت کنیم و آن را در زندگی خود به کار ببندیم، روابط سالم‌تر، آرامش بیشتر و حال بهتری را تجربه خواهیم کرد. به نظر من ادب یکی از زیباترین نشانه‌های تعادل است و انسانی که در مسیر دانایی حرکت می‌کند، به همان اندازه در رفتار، گفتار و ارتباط با دیگران نیز متعادل‌تر و مؤدب‌تر می‌شود.
منابع: سی‌دی آداب معاشرت و سخنان چهارشنبه آقای مهندس حسین دژاکام
نویسنده: راهنما همسفر مرضیه (لژیون دوم)
رابط‌خبری: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر مرضیه (لژیون دوم)
ویرایش و بارگذاری: راهنمای تازه‌واردین همسفر زهره (نگهبان سایت)
همسفران نمایندگی کاسپین قزوین