یادگیری با تصویر ذهنی کامل می‌شود

در سی‌‌دی «پایه»، دکتر امین دژاکام، معلم جهان‌بینی‌ کنگره۶۰، با اشاره به نقش فیلم و سینما فرمودند: «کار هنر این است که به انسان آموزش بدهد و فیلم‌ها می‌توانند خیلی آموزش داشته باشند.» کشور هندوستان به سرعت در حال پیشرفت است و علت آن‌هم این است که مسائل و مطالب واقعی را می‌بیند و آموزش اخلاق و درس درست زندگی‌کردن را انتقال می‌دهد. سینمای آن‌ها نوعی جهان‌بینی را آموزش می‌دهد؛ در همه فیلم‌های آن‌ها، بدی سرانجام ناخوشی دارد و درستی و راستی به نتیجه می‌رسد که حقیقت را بیان می‌کند.

درادامه فرمودند: تمام چیزهایی که در کنگره۶۰ آموزش می‌بینیم، به یک پایه نیاز دارند؛ یعنی باید یک‌سری ویژگی داشته باشند. مهم‌ترین ویژگی، این است که باید همه‌چیز را از ابتدا درست بچینیم و درست‌چیدن، خیلی مهم است؛ مصداق ضرب‌المثل «خشت اول چون نهد معمار کج، تا ثریا می‌رود دیوار کج» خیلی از انسان‌ها در یادگرفتن مطالب، دچار مشکل می‌شوند و این به‌دلیل کندذهنی نیست؛ بلکه علت اصلی، این است که مطالب به‌صورت پایه‌ای و اصولی انتقال داده نمی‌شوند.

در یادگیری، با مفاهیم پایه‌ای سروکار داریم، اگر می‌خواهیم علمی را یاد بگیریم؛ مثلاً علم جهان‌بینی، باید ابتدا نفس، عقل، روح و... را بشناسیم؛ آن‌موقع کار راحت می‌شود. برای این‌که به مشکل برنخوریم، بایستی پایه‌ها را تعریف کنیم. برای بهتر شناختن یک مفهوم، آن را تعریف می‌کنیم و این شناخت باید دارای یک خاصیت باشد؛ یعنی باید طوری تعریف کنیم که با هیچ‌چیز دیگر اشتباه نشود؛ مثلاً من باید درخت کاج را برای شما طوری تعریف کنم که سراغ درخت دیگری نروید. اگر تعریف من، این ویژگی را داشت، به نتیجه خواهیم رسید. باید خصوصیات، قابلیت‌ها و ویژگی‌ها را دقیق بیان کنیم که این کار ساده‌ای نیست.

در کتاب ۶۰درجه زیر صفر، مهندس حسین دژاکام در مورد نفس و روح توضیح دادند؛ یعنی مفاهیم پایه‌ای را تعریف کردند و کار راحت شد؛ درواقع ما از آن مطالب، تصویر داریم و تعریف آن‌ها راحت است. در بعضی مفاهیم، تعریف به تنهایی کافی نیست. تعریف‌ها صور آشکار (مانند کوه، درخت و...) و صور پنهان دارند (مانند روح، شهامت، شجاعت، زیبایی و...) که باید در صور پنهان، از مدل استفاده شود. یادگیری زمانی کامل می‌شود که از مطالب، تصویری در ذهن داشته باشیم؛ مشروط به این‌که با تعریفی که داریم هم‌خوانی داشته باشد. اگر این‌گونه نباشد، فهم ما دچار نقصان می‌شود؛ پس معلم و آموزگار خوب کسی است که وقتی می‌خواهد مطلبی را انتقال دهد، درباره پایه‌های آن علم، یعنی کلمات اصلی و کلیدی که بیشتر در آن استفاده می‌شود، خوب توضیح دهد.

مثال‌ها و تمثیل‌ها برای این به‌وجود آمدند که تعریف‌ها برای ما قابل لمس باشند. مثلاً برای تعریف نفس؛ ما از مدل شهر وجودی استفاده کردیم که مردم این شهر خواسته دارند و اگر بخواهند پیشرفت کنند باید از جنگ و آشوب بپرهیزند و به کسب علم و دانش بپردازند تا تغییر کنند و تبدیل به شهر آباد شوند. اگر کسی بخواهد موضوعی را انتقال دهد؛ اما تصویری از آن نداشته باشد، قابل انتقال نیست؛ یعنی شخص نمی‌تواند مطلب را منتقل کند. اگر این‌ها نباشند، همه‌چیز نامفهوم می‌شود. آموختن و یادگرفتن، پایه‌های پالایش و تزکیه هستند.

اگر آموزش و یادگیری را در کنگره۶۰ حذف کنیم، تغییرات اتفاق نمی‌افتد. اگر معلمان و آموزگاران خوبی داشته باشیم که آموزش را درست انتقال دهند و یادگیری اتفاق بیفتد، آن ساختار و سرزمین، می‌تواند از مشکلات و تاریکی‌ها خارج شود. بایستی تا جایی‌که امکان‌پذیر است، مطالب را ساده‌تر و قابل‌فهم‌تر کنیم. برخی مطالب ذاتاً سنگین هستند؛ اما مقدماتی می‌خواهند؛ یعنی اول باید مقدمات را یاد بگیریم. مهم نیست از کجا شروع می‌کنیم؛ مهم این است، از جایی‌که شروع می‌کنیم، بفهمیم. از هرکجا فهمیدیم، نقطه صفر ما می‌شود. این‌که انسان چیزهایی که برایش جا نیفتاده است را سؤال نمی‌کند، از جهل، منیت، نادانی و ناآگاهی او است. هرچیزی را نمی‌دانید، درباره آن سؤال بپرسید تا یاد بگیرید. اگر معلم نمی‌تواند مطلبی را انتقال دهد، خودش آن موضوع را درست متوجه نشده است.

استاد امین در ادامه فرمودند: «در ماه مبارک رمضان، اکثر افراد به طرف نماز و خواندن قرآن می‌روند؛ اما باید دانست که اول باید ترجمه قرآن را بخوانند و بفهمند که چه می گوید و سپس اجرا کنند تا تغییر اتفاق بیفتد.» منظور و هدف اصلی از خواندن کلام‌الله، فهمیدن آن است. نتیجه اصلی، زمانی حاصل می‌شود که معنی فارسی را بفهمید و وقتی پیشرفته‌تر شدید، عربی را هم یاد بگیرید. کتاب‌های آسمانی، علم زندگی‌ و درست زندگی‌کردن را یاد می‌دهند. در کلام‌الله، مطالب بسیار مهمی وجود دارد و صحبت‌هایی می‌کند که به آن‌ها محکمات یا اصول گفته می‌شود و برای این‌که مطالب، قابل‌فهم باشند، از مثال‌ها استفاده شده‌است.

نویسنده: راهنما همسفر مرضیه (لژیون بیست‌و‌یکم)
منبع: سی‌دی «پایه»
رابط خبری: مرزبان خبری همسفر مریم
ارسال: همسفر معصومه رهجوی راهنما همسفر مریم لژیون دوم (نگهبان سایت) 
همسفران نمایندگی شیخ‌بهایی