انسان در طول تاریخ با مشکلات و چالش‌های مختلف روبه‌رو بوده است و همواره نیاز داشته تا روش‌هایی برای مقابله با سختی‌ها بیابد. در این میان دو مفهوم صبر و تحمل نقش کلیدی ایفا می‌کنند. هر چند این دو واژه در زبان عامیانه ممکن است گاه به جای یکدیگر به کار روند؛ اما در سطح مفهومی، روانشناسی و رفتاری تفاوت‌های مهم و قابل توجهی دارند. صبر به معنای توانایی فرد برای مواجهه با مشکلات، تأخیر در برآورده شدن خواسته‌ها یا تحمل سختی‌ها بدون ایجاد واکنش منفی فوری است. صبر در واقع نوعی پاسخ فعال به مشکلات است؛ بدین معنا که فرد با آگاهی و انتخاب آگاهانه تصمیم می‌گیرد در مواجهه با سختی‌ها آرامش خود را حفظ کند و از رفتارهای شتاب‌زده یا آسیب‌رسان پرهیز نماید.
صبر با مهارت‌های هیجانی مانند کنترل خشم، مدیریت استرس و انعطاف‌پذیری روانی مرتبط است. افرادی که صبور هستند، معمولاً در مقابله با مشکلات زندگی سطح بالاتری از سلامت روان و رضایت زندگی دارند. تحمل از سوی دیگر ممکن است به‌طور موقت فشار روانی را کاهش دهد؛ اما اگر طولانی مدت ادامه یابد می‌تواند منجر به استرس مزمن، اضطراب یا حتی افسردگی شود؛ همان‌طور که گفته شد این دو واژه اکثر اوقات در کنار هم به‌کار می‌روند؛ ولی نقش متفاوتی دارند. صبر فعال است و تحمل سکون است که باید چیزی آن را به حرکت درآورد و به خودی خود پیش رونده نیست؛ بلکه یک عامل بیرونی می‌خواهد تا از نقطه‌ای به نقطه دیگر به حرکت درآید.
صبر مثل انسان یا فاعلی می‌ماند و تحمل مثل یک وزنه که آن فاعل یا انسان با آگاهی و مهارت می‌تواند آن وزنه را جابه‌جا کند و به هدف برساند تا این‌جا با مفهوم و تفاوت صبر و تحمل تا حدی آشنا شدیم و با این مقاله می‌خواهیم بدانیم که برای رشد و حرکت از این ابزار که تحمل و صبر است چگونه استفاده کنیم و چه لازمه‌ای دارد. در وادی نهم کتاب «عشق، چهارده وادی برای رسیدن به خود» مفصل و به‌صورت روشن و روان به این مسئله پرداخته شده است. در وادی نهم می‌گوید: «وقتی نیرویی از کم شروع بشود و به درجه بالا و بالاتری برسد، نقطه تحمل پیدا میشود». در اول این وادی در قالب پیام می‌گوید این جمله برای کسانی است که می‌خواهند وارد دنیای جدیدی شوند؛ یعنی همان دنیای خود‌شناسی، به خود توجه کردن و خود را پیدا کردن است. این را واجب دانسته است که از نقطه صحبت کردن به نقطه عمل کردن حرکت کنید و برای حرکت همه‌چیز از زمین و آسمان الگوبرداری کنید.
در طبیعت بنگرید یک درخت که در تابستان میو‌ه‌های آب‌دار و خوشمزه داده و در ابتدای سال فقط گل داشته و کم‌کم به میوه تبدیل شده است و باید برای شرایط بستر مناسب، زمان را در نظر بگیریم؛ پس پیدا شدن نقطه تحمل نیاز به آگاهی دانش و زمان دارد. همه ما انسان‌ها با صفات خوب و بد خلق می‌شویم که این صفات به صورت قوه در همه ما وجود دارد و این ما هستیم که آن‌ها را به فعل تبدیل می‌کنیم و برای این‌کار ما نیاز به آگاهی تجربه و دانستن داریم که با آموزش گرفتن خطا کمتر میشود.
خداوند دو راهنما در زندگی بشر قرار داده است یکی راهنمای درونی به‌نام عقل و دیگری راهنمای بیرونی که همانا پیامبران خداوند هستند تا با استفاده از آن‌ها به رهایی و آزادی برسیم. هر دو این راهنمایان به ما فرمان‌ها و دستوراتی را می‌دهند که از سمت خداوند است و باید برای رسیدن به حال خوب و آرامش این فرامین را انجام داد. مثلا می‌گوید: دزدی نکن تجسس نکن، غیبت نکن و ... ؛ در مقابل نیز یک نیرویی وجود دارد که بسیار جذاب و راحت است و آن نیروی منفی، تاریکی، ضد ارزش یا شیطانی نام دارد و بسیار جذاب است. جذابیت آن به این دلیل است که خیلی سریع طعم شیرین یک عمل را می‌چشاند و لذت آنی دارد؛ ولی بعد از مدتی اثرات مخرب آن ظاهر میشود که روی زندگی، تفکر و حتی جسم ما اثرات ویرانگری دارد که احساس ناامیدی، احساس پوچی و خود‌کم‌بینی یا بزرگ‌بینی و در نتیجه حال بد را القاء می‌کند و در پایان شخص اکثر اوقات از خود احساس رضایت ندارد.
حال ذکر این مسائل چه ربطی به نقطه تحمل دارد و چه لزومی دارد که این‌قدر سختی بکشیم؟ اول باید نقطه تحمل را تعریف کنیم. طبق وادی نهم وقتی نیرویی از کم آغاز شود و به تدریج زیاد شود کم‌کم بالا و بالاتر می‌رود و نقطه تحمل ایجاد میشود. هر چیزی نقطه تحملی دارد و اگر از آن نقطه فشار بیشتری وارد شود از حالت تعادل خارج میشود؛ به طور مثال یک بادکنک اگر زیاد از حد آن را پر از هوا کنیم، می‌ترکد چون دیگر توان نگه‌داشتن این حجم از هوا را ندارد. اگر بخواهیم بادکنک بزرگ‌تر و مقاوم‌تری داشته باشیم که با یک اشاره نترکد چه باید کنیم؟ باید جنس بادکنک را تقویت کنیم تا بتواند فشار و حجم بیشتری از باد را تحمل کند.
کودکی‌مان را به‌یاد بیاوریم. وقتی زمین می‌خوردیم چه قدر گریه می‌کردیم. اگر گرسنه‌مان می‌شد بی‌تابی می‌کردیم، اگر دست مادرمان را رها می‌کردیم احساس ترس سرتاپای وجودمان را می‌گرفت؛ ولی الان که بزرگ شده‌ایم دیگر این مسائل ما را آنچنان اذیت نمی‌کند که گریه و شیون راه بیندازیم؛ چون می‌دانیم هر کاری راهی دارد؛ یعنی همان صبر کردن، یعنی توان حل مسئله، یعنی استفاده از ابزار تفکر و حرکت کردن؛ پس برای این‌که رشد کنیم و در تلاطم زندگی و چالش‌های آن و حل مسائل تاب‌آوری داشته باشیم باید با صبر کردن که همان داشتن مهارت در حل مسئله است کم‌کم قدرت و توان و نیروی خود را جمع کنیم و به آرامی و به‌تدریج این نیرو و نقطه تحمل را بالا و بالاتر ببریم که این عمل عظیم خود نیروی بسیار قدرتمندی است که باعث میشود از یک خودِ ضعيف در طولانی مدت به یک خودِ نیرومند و قوی برسیم.
حالا چرا بالا بردن نقطه تحمل ضرورت دارد؟ طبق نوشته‌های این وادی که همه آن برای سلامت انسان و بشر توصیه میشود، می‌گوید باید برای رسیدن به آرامش، تغییر کرد. یعنی از ضعف به قدرت، از نادانی به دانایی، از نفرت به عشق، از تاریکی به روشنایی و از قهر به مهر رسید. برای بالا بردن نقطه تحمل در مسائل مثبت کار مقداری سخت است و در طولانی مدت جواب می‌دهد؛ ولی اثر رضایت بخش دارد و انسان را به صلح و آرامش می‌رساند. در مسائل منفی این‌طور نیست و نقطه تحمل خیلی سریع بالا و بالاتر می‌رود. یک مصرف‌کننده تفننی مواد می‌تواند در عرض مدت کوتاهی به یک مصرف‌کننده قهار و حرفه‌ای در کوتاه مدت تبدیل شود ولی اثرات ویرانگری دارد که سال‌ها طول می‌کشد که آن را پاک و اصلاح کند. آن هم در صورتی‌که راه درست راپیدا کند و بتواند این راه غلط رفته را با سلامت برگردد و اصلاح شود و به حال خوب برسد؛ پس بالا بردن نقطه تحمل از نظر زمانی و کیفی در مسائل مثبت و منفی با هم تفاوت دارند.
در طبیعت هم که نگاه کنیم می‌بینیم که رویش علف‌های هرز در کوتاه‌مدت و با کمترین زحمت اتفاق می‌افتد ولی خاصیت چندانی ندارد و در مقایسه با درختان میوه‌دار مثل درخت پسته که بسیار با ارزش و پربار است باید تقریبا7 سال از این درخت با شرایط هموار و ناهموار نگهداری کرد تا به ثمر بنشیند و میوه بدهد؛ ولی با گذشت این سال‌ها آن‌قدر ارزشمند است که تامین زندگی و معاش بسیاری از کشاورزان به این درخت وابسته است و ارزش و قدر آن را کشاورز می‌داند.
کلید واژه: طول زمان، تکرار و تمرین، در وادی نهم می‌گوید: برای بالا بردن نقطه تحمل دو نکته لازم است: ۱) در نظر گرفتن طول زمان و گذشت زمان ۲) تکرار منظم موضوع مورد نظر. حال از یک زاویه دیگر به این موضوع نگاه می‌کنیم؛ باید بدانیم که اگر نیروی منفی یا ضد ارزش‌ها نباشند ما نمی‌توانیم معنا و مفهوم خوبی و ارزش‌ها را درک کنیم. اگر شب نباشد معنی روز را نمی‌فهمیم، اگر گرانی نباشد معنی ارزانی را نمی‌دانیم، اگر فقر نباشد معنی ثروت را نمی‌دانیم، اگر گرمی نباشد معنی سردی را نمی‌فهمیم؛ یعنی وجود نیروهای منفی خود موتور محرک ما هستند تا بتوانیم از آن‌ها خارج شویم و طعم شیرین مثبت‌ها و خوبی‌ها را بچشیم. وقتی مریض و ناخوش احوال می‌شویم قدر سلامتی و عافیت را می‌دانیم.
حال می‌خواهم در پایان از تجربه خودم بگویم از عمری که با ندانستن و نداشتن تحمل هر روز به باتلاق تاریکی و حال خراب می‌رفتم و چه‌طور توانستم نقطه تحمل‌ام را بالا ببرم و نتیجه آن چه بود؟ وقتی بلد نباشی صبر کنی و مهارت حل مسئله را نداری باید تحمل کنی و تحمل کردن بدون داشتن صبر یعنی همان نارنجکی که ضامن آن را میکشی و در دستت نگه میداری! تا چند ساعت میتوان نگه داشت؟ بالاخره خسته می‌شوی و رهایش میکنی و این یعنی انفجار؛ یعنی تخریب چه در زندگی چه در جسم. بارها و بارها این نارنجک در زندگی‌ام منفجر شده بود و تخریب‌‌هایش جان زندگی‌ام را گرفته بود. وقتی شاگرد مکتب کنگره۶۰، دانشگاه انسان‌سازی شدم تازه یاد گرفتم چه‌کار کنم. با مهارت‌هایی‌که راهنمایان یادم دادند و دیگر آموزش‌های کنگره۶۰ توانستم کم‌کم نقطه تحمل‌ام را با صبر هر روز بالا ببرم تا جایی‌که نخواهد با یک تلنگر به‌هم بریزم . آستانه مقاومتم بالا رفت و شدم همان بادکنک که در اثر فشار سریع نترکد. جنس من عوض شد. در کوره زمان پخته شدم و جنسم مقاوم شد. برای پخته شدن کافی است که در کوره بمانید و در نروید.
منبع: کتاب عشق، چهارده وادی برای رسیدن به خود، سایت کنگره۶۰
رابط خبری: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر سلیمه (لژیون اول)
نویسنده و ارسال: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر سلیمه (لژیون اول) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی رفسنجان
- تعداد بازدید از این مطلب :
15