مردی که «ترک» را به «درمان» تبدیل کرد
مهندس حسین دژاکام (۱۳۲۸–۱۴۰۵) تنها بنیانگذار یک سازمان مردمنهاد نبود؛ او با نگاهی مهندسی به مسئله اعتیاد، حاکم بر درمان اعتیاد را تغییر داد. نقطه کانونی اندیشه او این باور بود که اعتیاد نه یک «ضعف اخلاقی» یا «بیماری لاعلاج»، بلکه یک «جایگزینی مزمن» است: مصرف مواد مخدر بیرونی، جایگزین سیستمهای افیونی درونی بدن (مانند اندورفین، انکفالین و دوپامین) میشود. بر همین اساس، «ترک» (قطع ناگهانی) را بیمعنا و «درمان» را مستلزم بازسازی تدریجی این سیستمها میدانست.
کنگره ۶۰: سازمانی برای «احیای انسان»
کنگره ۶۰ در شهریور ۱۳۷۸ با دریافت مجوز رسمی از وزارت کشور تأسیس شد. برخلاف بسیاری از مراکز درمانی، این سازمان خدمات خود را کاملاً رایگان و خودگردان ارائه میداد و بر سه ضلع همزمان تأکید داشت: جسم، روان و جهانبینی. تا زمان درگذشت بنیانگذار، کنگره ۶۰ با بیش از ۱۸۰ شعبه در سراسر کشور، پرونده درمان قطعی بیش از ۱۰۰ هزار نفر را ثبت کرده بود.
دستاورد علمی اصلی: روش DST
مهمترین نوآوری مهندس دژاکام، ابداع روش DST زیربنایی DST این است که همانگونه که تخریب سیستم عصبی و غدد درونریز طی یک دوره زمانی طولانی رخ داده، بازسازی آن نیز نمیتواند یکشبه باشد. در این روش، از شربت تریاک (OT) به عنوان داروی جایگزین استفاده میشود که با پروتکل دقیق و کاهش تدریجی، بدن فرصت بازسازی سیستم شبهافیونی خود را پیدا میکند. تلاشهای دژاکام همچنین به تثبیت شربت تریاک در فارماکوپه دارویی ایران انجامید.
«دیسپ» از درمان اعتیاد تا تقویت سیستم ایمنی
«دیسپ» یکی دیگر از دستاوردهای علمی اوست. اگرچه در منابع عمومی جزئیات فنی کمتری درباره آن منتشر شده، اما در کارگاههای آموزشی کنگره ۶۰، مهندس دژاکام «دیسپ» را برای تقویت بسیار بالای ایمنی بدن و مقابله با بیماریها معرفی کرده بود. این محصول نشاندهنده گسترش دامنه پژوهشهای او از درمان اعتیاد به حوزه سلامت عمومی و ایمنیشناسی است.
آثار مکتوب: از علم اعتیاد تا فلسفه و ادبیات
مهندس دژاکام نویسندهای پرکار بود و آثارش
«چهارده مقاله» جامعترین اثر علمی او درباره ماهیت اعتیاد، صورتمسئله و روش درمان. این کتاب حاصل سخنرانیها، مصاحبهها و مقالات او از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۴ است و به عنوان یکی از منابع اصلی آموزشی کنگره ۶۰ شناخته میشود.
«عشق: چهارده وادی برای رسیدن به خود» (معروف به «چهارده وادی»): اثری فلسفی-عرفانی که مراحل رشد و تکامل انسان را از «تفکر» تا «عشق» در چهارده ایستگاه (وادی) روایت میکند. این کتاب برای «یاری رساندن به تمام انسانها» نوشته شده و فراتر از مخاطب معتاد، به خودشناسی و بیداری درونی میپردازد.
«ادموند و هلیا» نمایشنامهای در دوازده پرده که با زبانی استعاری و گاه طنزآمیز، به داستان خلقت انسان، هبوط آدم و حوا و مفاهیم عمیق فلسفی درباره سیستم آفرینش میپردازد. این اثر نشان میدهد که دغدغههای فکری دژاکام از درمان اعتیاد فراتر میرفت و به پرسشهای بنیادین هستی گره خورده بود.
«عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» نخستین و شاید تأثیرگذارترین کتاب او که حاصل سفر تدریجی خودش از بهمن ۱۳۷۵ تا آذر ۱۳۷۶ است. این کتاب که بیش از ۲۰ بار تجدید چاپ و به انگلیسی ترجمه شده، تفاوت بنیادین «ترک» و «درمان» را با زبان ساده و تصویری بیان میکند و «مادرِ تمامی منابع آموزشی کنگره ۶۰» لقب گرفته است.
نظریه «سیستم ایکس»
دستاورد نظری دیگر او، «تئوری سیستم ایکس» است که بر پایه کشف یادشده درباره جایگزینی مزمن بنا شده و به بازسازی کامل سیستم عصبی و غدد درونریز بیماران مربوط میشود. این نظریه، پشتوانه علمی برای رویکرد سهضلعی (جسم، روان، جهانبینی) کنگره ۶۰ فراهم میکند.
میراث: تغییر نگاه به انسانِ گرفتار اعتیاد
شاید مهمترین دستاورد مهندس دژاکام، تغییر نگرش نسبت به فرد معتاد بود: از یک «آسیب اجتماعی» به یک «انسانِ قابل درمان» که کرامت ذاتیاش باید حفظ شود. پروفسور ادوارد کروک، از پیشگامان مددکاری اجتماعی، در پیام تسلیت خود او را کسی خواند که «امید به بهبودی را در دل انسانهایی زنده کرد که جامعه طردشان کرده بود». کنگره ۶۰ امروز به عنوان یک الگوی خودیار و مردمی، میراث زنده اوست.
تایپ:مسافر روح الله
نمایندگی مسافران دکتر احمد اراک
- تعداد بازدید از این مطلب :
70