همیشه می‌گویم راه مستقیم پیشرو ندارد، اما قطعاً الگو دارد

هشتمین جلسه از دوره دهم کارگاه‌های آموزشی عمومی کنگره ۶۰ نمایندگی صبا به استادی راهنما مسافر محسن، نگهبانی مسافر محمود و دبیری مسافر حسین با دستور جلسه «بزرگداشت آقای مهندس و دستاوردهای علمی ایشان (مقالات تخصصی، درمان سیگار و کاهش وزن)»  شنبه ۱۶  آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۰۰ آغاز به کار کرد.

سخنان استاد:

سلام دوستان محسن هستم مسافر؛ بسیار خوشحالم که امروز در خدمت شما عزیزان هستم. ابتدا از آقای اردلان و تمام خدمتگزاران تشکر و قدردانی می‌کنم و از دعوتی که از من به عمل آوردند سپاسگزارم. همان‌طور که گفته‌اند، همه جای ایران سرای من است و تمام شعب کنگره ۶۰ خانه من هستند. طبق برنامه‌ای که تعیین شده، قرار بر این است که تا مراسم چهلم آقای مهندس، در جلسات روزهای شنبه درباره ایشان و دستاوردهایشان صحبت کنیم. سال‌ها پیش، زمانی که دستور جلساتی مانند کمک من به کنگره یا خدمت من به کنگره مطرح می‌شد، در جلسه‌ای با حضور دیده‌بانان گرامی، جناب مهندس فرمودند: وقتی در جلسات شرکت می‌کنید، خودتان را به‌عنوان یک عضو قدیمی معرفی کنید؛ زیرا دوستان زیادی تازه به جمع ما می‌پیوندند و ممکن است شما را نشناسند. بنابراین من هم خودم را معرفی می‌کنم. محسن زهرایی هستم، بیش از ۱۹ سال است که با کنگره هستم و حدود ۱۸ سال و اندی نیز مشاور و ویراستار آقای مهندس بودم و همچنان این افتخار را برای خودم حفظ کرده‌ام. بدون هیچ تعارفی، این جایگاه را یکی از الطاف خاص الهی و از محبت، مهر و بخشش خداوند و آقای مهندس می‌دانم. در تمام این سال‌ها نیز تلاش کردم نهایت توان خودم را برای انجام این مسئولیت به کار بگیرم. وقتی انسانی عزیز را از دست می‌دهیم، مراحل مختلفی از سوگواری را پشت سر می‌گذاریم؛ ابتدا ناباوری، سپس خشم و بعد انکار. گاهی انسان اصلاً نمی‌تواند بپذیرد که چنین اتفاقی افتاده است. من احساس می‌کنم ما هنوز در همان مرحله اول، یعنی ناباوری، باقی مانده‌ایم. البته می‌دانیم که آقای مهندس پرواز کردند و این اتفاق افتاده است، اما جای خالی ایشان بسیار بزرگ و کاملاً محسوس است. من هنوز وقتی به ساختمان سیمرغ می‌روم، جرأت نمی‌کنم پشت در اتاق ایشان بروم. سالیان زیادی ارتباط نزدیکی با ایشان داشتم، زمان زیادی را در کنارشان گذراندم و درس‌های فراوانی از ایشان آموختم. هرچه بخواهم درباره بزرگی روح این مرد صحبت کنم، باز هم کم است. من از هشت‌سالگی در محضر بسیاری از بزرگان این سرزمین، تاریخ‌نگاران، ادیبان و شاعران بوده‌ام، اما مهندس جنس دیگری داشتند. این حرف را از روی تعصب نمی‌گویم. بارها در مراسم‌هایی مانند روز نویسنده صحبت کرده‌ام و گفته‌ام که فارغ از اینکه ما شاگرد آقای مهندس هستیم و عضو کنگره ۶۰ محسوب می‌شویم، اگر بخواهیم بر اساس کارنامه و عملکرد ایشان قضاوت کنیم، واقعاً نمی‌توان ایشان را با افراد دیگر مقایسه کرد.
آقای مهندس در عین بزرگی، بسیار خاکی و زمینی بودند. من انسانی خاکی‌تر و نزدیک‌تر به واقعیت‌های زندگی از ایشان کمتر دیده‌ام. درک ایشان از زندگی بسیار عمیق و در عین حال صمیمی و خودمانی بود. از احوال‌پرسی با رفتگر محل گرفته تا توجه به آب دادن درختان کوچه و محل، از خوش‌وبش با راننده اسنپ تا احوال‌پرسی با تمام کسانی که وارد ساختمان می‌شدند؛ ایشان نسبت به اطراف خود بی‌تفاوت نبودند. پیگیر کارها بودند و به جزئیاتی توجه می‌کردند که شاید برای بسیاری از ما اهمیت چندانی نداشته باشد. اما در کنار این روحیه ساده و مردمی، مهندس شخصیتی حکیمانه و الهی داشتند. به اعتقاد من، ایشان دارای قدرت کشف و شهود بودند و بسیاری از مطالب و مکتوباتی که از خود به یادگار گذاشتند، حاصل نوعی دریافت عمیق و الهام بود. اگر بخواهیم در آثار بزرگان تاریخ، از بایزید بسطامی، ابوسعید ابوالخیر، امام محمد غزالی، احمد غزالی، ملاصدرا و دیگر بزرگان جست‌وجو کنیم، به‌سختی می‌توانیم جمله‌ای مشابه با برخی از تعاریف بنیادین آقای مهندس پیدا کنیم. من در سال‌های اول ورودم به کنگره، به دلیل علاقه‌ای که به تحقیق داشتم، حدود ۹۰ رساله درباره نفس را از آثار فلاسفه و عرفا بررسی کردم. از میان آن‌ها آثار ملاصدرا، معروف به صدرالمتألهین، نیز قرار داشت. با وجود جایگاه علمی بزرگی که برای او قائل هستم، احساس می‌کنم تعاریفی که آقای مهندس درباره نفس، روح و خواسته ارائه کردند، نگاه تازه‌ای به این مفاهیم بود. ما دو نوع حکمت را می‌شناسیم؛ حکمت بحثی که بیشتر بر استدلال و روابط علت و معلولی استوار است و حکمت ذوقی یا الهی که از نوعی دریافت و شناخت عمیق‌تر سرچشمه می‌گیرد. مهندس در سی‌دی‌های خود درباره این موضوعات صحبت کرده‌اند و تعاریف بسیار عمیقی ارائه داده‌اند. به اعتقاد من، این تعاریف می‌تواند بسیاری از ابهامات و اشتباهات فلسفی و مفهومی گذشته را روشن کند. برای مثال، در تعریف نفس، ایشان به موضوع خواسته اشاره می‌کنند و آن را در تعیین موجودیت انسان در ظاهر و باطن بسیار مهم می‌دانند. این نوع نگاه، دریچه تازه‌ای به شناخت انسان باز می‌کند. یکی از نکاتی که مهندس بارها به آن اشاره می‌کردند، این بود که بزرگان و اندیشمندان گاهی مفاهیمی مانند جسم، جان، نفس و روح را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند و آن‌ها را به جای هم به کار می‌برند. برای نمونه، در برخی برداشت‌ها از متون دینی، مفهوم قبض روح مطرح می‌شود؛ در حالی که در بسیاری از آیات، صحبت از فرشتگان مرگ و تحویل گرفتن نفس انسان است. این موضوع نشان می‌دهد که چقدر لازم است مفاهیم را دقیق بشناسیم و درک درستی از آن‌ها داشته باشیم. ما در کنگره ۶۰ با حجم عظیمی از دانش روبه‌رو هستیم که شاید هنوز خودمان هم به‌درستی ندانسته باشیم چه گنجینه‌ای در اختیار داریم. استادان و بزرگان کنگره بارها اشاره کرده‌اند که این آموزش‌ها می‌تواند بسیاری از گره‌های ذهنی ما را در فهم مفاهیم دینی و انسانی باز کند. آقای مهندس درباره روح، نفس و جسم، جلسات و سی‌دی‌های متعددی دارند. هر بار که درباره یکی از این موضوعات صحبت می‌کردند، دریچه تازه‌ای از شناخت را به روی ما باز می‌کردند. از یک دیدگاه، حتی اگر مهندس هزار سال دیگر هم در این کره خاکی حضور داشتند، باز هم برای انتقال تمام این دانش زمان کم بود؛ اما از دیدگاه دیگر، ایشان در همان فرصت زندگی، مأموریت بزرگی را به انجام رساندند. سال‌ها پیش به ایشان عرض کردم که اگر قرار بود جایزه نوبل به شما تعلق بگیرد، باید آن را با تریلی برایتان می‌آوردند!

به درمان اعتیاد نگاه کنید. من همیشه به دوستان می‌گویم اگر به زمان ورود مهندس به عرصه درمان اعتیاد توجه کنیم، متوجه اهمیت تاریخی این اتفاق می‌شویم. اگر ایشان ۳۰ سال زودتر وارد این مسیر می‌شدند، شاید چنین شرایطی فراهم نبود و اگر ۲۰ سال دیرتر می‌آمدند، باز هم ممکن بود این اتفاق به این شکل رخ ندهد. خاطره‌ای از این موضوع دارم که تعریف آن خالی از لطف نیست. پنجم تیرماه، روز جهانی مبارزه با مواد مخدر است. در یکی از سال‌ها که آقای دکتر فضلی وزیر کشور بودند، ایشان از آقای مهندس دعوت کردند تا در مراسمی حضور پیدا کنند. در آن جلسه فرصت صحبت کردن به افراد داده شد و من هم صحبت کردم. آقای دکتر از من پرسیدند: ارادت شما به آقای مهندس از کجا می‌آید؟ به ایشان گفتم: می‌دانید انسان کامل چه کسی است؟ کسی که ظاهر و باطنش یکی باشد. سپس عرض کردم که آقای مهندس برای من نماد چنین انسانی هستند؛ آنچه به ما می‌گویند، همان چیزی است که خودشان به آن عمل می‌کنند. ایشان هرگز کاری را که خودشان انجام نداده باشند، از ما نخواستند. پیامبر اکرم نیز در روایتی درباره همین موضوع، زمانی که از ایشان خواسته شد به کودکی توصیه کنند خرما نخورد، ابتدا از مادر کودک خواستند روز دیگری مراجعه کند؛ زیرا خودشان در آن زمان خرما خورده بودند و نمی‌خواستند چیزی را به دیگران توصیه کنند که خود به آن عمل نکرده‌اند. این دقیقاً یکی از ویژگی‌های آقای مهندس بود. زمانی که در آکادمی بودیم، نمایندگان مجلس و افراد مختلفی رفت‌وآمد داشتند. در آن زمان موضوع سیگار مطرح بود و ما در زیرزمین آکادمی یک فن بسیار بزرگ نصب کرده بودیم که شبیه فن جت بود! حدود ۴۰۰ نفر در آن فضا سیگار می‌کشیدند. من به آقای مهندس گفتم: آقا، این موضوع از بیرون ظاهر خوبی ندارد. ما از یک طرف درباره درمان اعتیاد صحبت می‌کنیم و از طرف دیگر، خودمان سیگار می‌کشیم. چگونه می‌توانیم به بچه‌ها بگوییم سیگار نکشند؟ ایشان فرمودند: من چطور به بچه‌ها بگویم سیگار نکشید، وقتی خودم سیگار می‌کشم؟ این نگاه و صداقت، زمینه‌ساز اتفاق بزرگی شد و در سال ۱۳۹۱ درمان سیگار در کنگره ۶۰ کشف و آغاز شد.
در یکی از جلسات آکادمی نیز آقای مهندس وارد شدند و فرمودند: سلام، حسین هستم، یک مسافر. من دست بلند کردم و گفتم: آقا، ما عاشق چشم و ابروی شما شده‌ایم! ایشان فرمودند: می‌دانید چرا؟ چون شما نتیجه گرفتید. این جمله بسیار ساده، اما عمیق بود. وقتی بیماری به پزشک مراجعه می‌کند، مهم نیست پزشک چند عنوان و مدرک دانشگاهی دارد؛ مهم این است که درمانی که ارائه می‌دهد، نتیجه داشته باشد. آقای مهندس نسخه‌ای ارائه کردند که ما با استفاده از آن توانستیم به زندگی برگردیم. من نمی‌دانم، اما خدا می‌داند که یقین دارم اگر آقای مهندس نبودند، شاید امروز من در قید حیات نبودم. خانواده من نیز ممکن بود گرفتار تبعات سنگین این موضوع شوند. ما ایرانی‌ها به یکدیگر پیوستگی و وابستگی داریم؛ وقتی یک نفر از بین می‌رود، تنها خودش نیست که آسیب می‌بیند، بلکه یک خانواده و گاهی یک طایفه درگیر می‌شود. مهندس به ما حیات دوباره بخشیدند.
در همان جلسه از آقای دکتر پرسیدم: اگر مهندس و کنگره ۶۰ نبودند، آیا شرایط امروز ما در ایران درباره اعتیاد همین بود؟ ایشان از جای خود بلند شدند و گفتند: شهادت می‌دهم در برابر خداوند و همه شما که اگر مهندس و شاگردانش نبودند، امروز وضعیت ما در زمینه اعتیاد در ایران این‌گونه نبود. این سخن بسیار ارزشمند بود. باید توجه کنیم که اعتیاد تنها یک فرد را درگیر نمی‌کند. یک مصرف‌کننده، خانواده‌ای دارد؛ همسر، فرزند، پدر، مادر، خواهر و برادر دارد. حتی اطرافیان و جامعه نیز از این موضوع تأثیر می‌پذیرند. بنابراین وقتی یک نفر به درمان می‌رسد، تنها یک نفر به زندگی برنگشته است؛ بلکه تعداد زیادی از انسان‌ها از آسیب‌های اعتیاد رها می‌شوند. ما در کنگره از بیش از صد هزار نفر رهایی صحبت می‌کنیم. آیا این موضوع کوچکی است؟ آیا می‌توان چنین دستاوردی را تنها حاصل مدیریت معمولی یک انسان دانست؟ به اعتقاد من، آقای مهندس کاری را در طول حدود ۲۵ سال انجام دادند که شاید انجام آن به چندین انسان بزرگ، مدیر و مدبر نیاز داشت. در کنار درمان اعتیاد، درمان سیگار، درمان چاقی و کاهش وزن نیز از دستاوردهای کنگره هستند. هرکدام از این موضوعات، دنیایی از دانش و شگفتی را در خود جای داده‌اند.

اگر بخواهیم به اهمیت کار مهندس پی ببریم، باید به وضعیت درمان اعتیاد پیش از شکل‌گیری نگاه ایشان توجه کنیم. در گذشته تصور می‌شد که اعتیاد صرفاً یک بیماری جسمی است و اگر فرد مواد مصرف نکند، همه‌چیز درست می‌شود. اما بسیاری از ما مواد را کنار گذاشتیم و دیدیم نه‌تنها همه‌چیز درست نشد، بلکه مشکلات دیگری نیز به وجود آمد. عده‌ای گفتند مشکل از معنویت افراد است و باید روی مسائل روحانی و معنوی آن‌ها کار کرد. عده‌ای دیگر نیز از زاویه‌ای متفاوت به موضوع نگاه می‌کردند. اما آقای مهندس با ارائه مثلث درمان، یعنی جسم، روان و جهان‌بینی، نگاه کاملاً متفاوتی را مطرح کردند. در کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر، توضیح داده می‌شود که اعتیاد در قدم اول، به‌طور مطلق یک مسئله جسمی است. وقتی انسان دچار درد شدید دندان می‌شود، دیگر نمی‌تواند درست فکر کند، ببیند یا بشنود. جسمی که درگیر اعتیاد شده نیز به همین شکل نیازمند بازسازی و ترمیم است. تا زمانی که جسم به تعادل نرسد، انسان نمی‌تواند به‌درستی از توانایی‌های روانی و فکری خود استفاده کند. از طرف دیگر، اگر آگاهی، درک و جهان‌بینی انسان نیز ارتقا پیدا نکند، باز هم مشکلات به شکل دیگری ادامه پیدا می‌کنند. بنابراین جسم، روان و جهان‌بینی هر سه اهمیت صددرصدی دارند و هیچ‌کدام را نمی‌توان نادیده گرفت. این همان نگاه عمیقی است که آقای مهندس به مسئله درمان اعتیاد داشتند.
بیایید کمی فکر کنیم. در جهان چه خدمتی وجود دارد که بتواند چنین اثر گسترده و ماندگاری داشته باشد؟ ممکن است مدرسه‌ای ساخته شود، اما صد سال بعد ساختمان آن از بین برود و دوباره مدرسه دیگری ساخته شود. ممکن است به گروهی از انسان‌ها غذا بدهیم و آن‌ها را سیر کنیم، اما این خدمت در همان زمان و مکان محدود باقی بماند. اما در کنگره ۶۰ بذری کاشته شده که پیوسته رشد می‌کند و تکثیر می‌شود. یک راهنما، راهنمای دیگری را تربیت می‌کند. آن راهنما نیز به افراد دیگری آموزش می‌دهد و این زنجیره ادامه پیدا می‌کند. این خدمت نسل به نسل منتقل می‌شود و آثار آن در زندگی انسان‌های بسیاری باقی می‌ماند. در واقع، کنگره ۶۰ تنها انسان‌ها را از اعتیاد رها نمی‌کند، بلکه نفس انسان را احیا می‌کند و به او فرصت می‌دهد تا زندگی تازه‌ای را تجربه کند. در کتاب‌ها نیز به این موضوع اشاره شده است که برکات خدمت‌هایی که انسان انجام می‌دهد، با او همراه خواهد بود. پس چگونه می‌توانیم از آقای مهندس سپاسگزاری کنیم؟
«من چه در پای تو ریزم که پسند تو بود، سر و جان را نتوان گفت که مقداری است». شاید بتوانم ساعت‌ها درباره آقای مهندس صحبت کنم؛ درباره عمق نگاه، دوراندیشی، دل دریایی و محبت شگفت‌انگیز ایشان.
یکی از ویژگی‌های مهم آقای مهندس، شناخت عمیق ایشان از انسان‌ها بود. گاهی به یکی از افراد تذکر جدی می‌دادند، اما بلافاصله بعد از آن، او را در آغوش می‌گرفتند و با محبت با او صحبت می‌کردند. من بارها شاهد چنین صحنه‌هایی بودم. مثلاً فردی با ظاهر نامناسب وارد می‌شد. آقای مهندس با نگاه دقیق خود متوجه می‌شدند و به او تذکر می‌دادند. فرد ممکن بود از شدت ناراحتی رنگش تغییر کند، اما آقای مهندس بلافاصله کنارش می‌رفتند و با محبت برایش توضیح می‌دادند که چرا باید ظاهر مناسبی داشته باشد. این کار را می‌توانستند انجام دهند، چون خودشان از بسیاری از صفاتی که ما هنوز درگیر آن‌ها هستیم، عبور کرده بودند. یکی دیگر از ویژگی‌های آقای مهندس، صداقت در بیان گذشته خودشان بود. چند ماه پیش در دفترشان بودیم. ایشان عکسی از دوران مصرف خودشان به من نشان دادند و گفتند: محسن، ببین من این بودم! با افتخار از گذشته خود صحبت می‌کردند و هرگز تلاش نمی‌کردند آن را پنهان کنند. از بازداشتگاه، مشکلات و روزهای سخت گذشته خودشان می‌گفتند. به همین دلیل بود که من به آقای دکتر گفتم ما عاشق این مرد هستیم؛ مردی که در اوج بزرگی و سرافرازی، همچنان فروتن بود و همیشه به یاد داشت از کجا آمده و به کجا رسیده است. من زمانی در شعبه اقدسیه ایجنت بودم. در آن دوره شرایط بسیار سختی داشتیم و حتی ما را از آن مکان بیرون کردند. به آقای مهندس زنگ زدم و موضوع را توضیح دادم. ایشان اجازه دادند که بروم و صحبت کنم. من هم رفتم و از مشکلات و شرایط موجود صحبت کردم. آن روزها ما در پارک طالقانی و فضای محدودتری فعالیت می‌کردیم. ریزش‌ها و مشکلات زیادی داشتیم. اما امروز کنگره ۶۰ را می‌بینیم که چقدر گسترده شده، شعبه‌های متعدد دارد و افراد بسیاری در آن آموزش می‌گیرند و خدمت می‌کنند. با این حال، آقای مهندس هیچ‌وقت این موفقیت‌ها را به‌تنهایی به خودشان نسبت نمی‌دادند.

به یاد دارم در یکی از مراسم‌های سالگرد کنگره، شعری از مولانا خواندند و با بغض گفتند: «زین همرهان سست عناصر دلم گرفت؛ شیر خدا و رستم دستانم آرزوست». سپس گفتند من از خوشبخت‌ترین انسان‌های روزگار هستم؛ زیرا یاران من کسانی هستند که از اعتیاد رها شده‌اند و امروز آموزش می‌گیرند و خدمت می‌کنند. این نگاه نشان می‌دهد که آقای مهندس چقدر به انسان‌ها و همراهان خود اهمیت می‌دادند. امروز همه ما به نوعی بوی آقای مهندس را می‌دهیم؛ نه فقط قدیمی‌های کنگره، بلکه تمام کسانی که از آموزش‌های ایشان بهره گرفته‌اند. اثر واقعی یک اندیشه بزرگ ممکن است در زمان حیات صاحب آن به‌طور کامل دیده نشود؛ زیرا انتقال دانش به انسان‌های دیگر زمان‌بر است. اگر بخواهید گردو بکارید، باید سال‌ها صبر کنید تا درخت به بار بنشیند. اگر گندم بکارید، در مدت کوتاه‌تری محصول می‌گیرید. اما وقتی می‌خواهید انسان بسازید، این کار زمان بیشتری می‌طلبد. باید آموزش منتقل شود، انسان‌ها تغییر کنند و این تغییر در زندگی دیگران نیز اثر بگذارد. امروز ما شاهد هستیم که این انشعاب و گسترش در کنگره ۶۰ چگونه اتفاق افتاده است. پس وظیفه ما چیست؟
هرکدام از ما در هر جایگاهی که هستیم، باید وظیفه خود را در بالاترین حد توانمان انجام دهیم. سال‌ها پیش آقای مهندس مرا صدا کردند و فرمودند درباره موضوعی در ادبیات صحبت کنم. در آن جلسه عرض کردم که اگر ما همه به عارفان بزرگی تبدیل شویم، اما رهجو و مصرف‌کننده‌ای وارد کنگره نشود و به درمان نرسد، ما تبدیل به زنبورهای بی‌‌عسل خواهیم شد. آقای مهندس بلافاصله تأیید کردند. این نکته بسیار مهمی است؛ زیرا ما نباید فراموش کنیم که اصل و اساس کنگره، درمان انسان‌هاست. ارجمندترین جایگاه در کنگره، بدون هیچ تردیدی جایگاه سفر اول است. این موضوع مسئولیت راهنمایان و تمام خدمتگزاران را بسیار سنگین می‌کند. آقای مهندس همیشه تأکید داشتند که هرکس از این در وارد شد، باید با گرمی و محبت از او استقبال کنید. در قوانین کنگره آمده است که حرکت بر مبنای محبت، سپس عقل و ایمان است. کسی که تازه وارد کنگره می‌شود، هنوز نمی‌داند قوانین چیست، مرزبان کیست و چه ساختاری در این مجموعه وجود دارد؟ او در ابتدا فقط رفتار ما را می‌بیند؛ اینکه چگونه با او برخورد می‌کنیم، چگونه تحویلش می‌گیریم، آیا به او امید می‌دهیم و آیا محبت را در رفتار ما احساس می‌کند یا خیر؟ بنابراین اگر ادعای شاگردی مهندس را داریم، باید ببینیم چقدر توانسته‌ایم در عمل به ایشان نزدیک شویم. من گاهی برایم سخت است که بگویم شاگرد مهندس هستم؛ زیرا این عنوان مسئولیت بزرگی به همراه دارد. شاگردی یعنی تلاش کنیم در مسیر استاد قدم برداریم و به آنچه آموزش گرفته‌ایم عمل کنیم.
همیشه می‌گویم راه مستقیم پیشرو ندارد، اما قطعاً الگو دارد. آقای مهندس برای ما یک الگوی کامل بودند. باید زندگی ایشان را ببینیم؛ خواب و بیداری، کار، تفکر، رفتار و ارتباطشان با انسان‌ها را بررسی کنیم. ایشان انسانی بودند که به آنچه می‌گفتند اعتقاد داشتند، در عمل انجام می‌دادند و سپس آن را به دیگران توصیه می‌کردند. تفاوت نصیحت و توصیه نیز دقیقاً در همین موضوع است. کسی که هیچ‌وقت سیگار نکشیده، ممکن است به جوانی بگوید سیگار نکش؛ اما آیا واقعاً درد اعتیاد به نیکوتین را می‌شناسد؟ در کنگره، راهنما کسی است که این مسیر را طی کرده، درد را تجربه کرده و از آن عبور کرده است. به همین دلیل است که صحبت او برای رهجو ارزش دارد. او از تجربه‌ای سخن می‌گوید که خودش آن را لمس کرده است.
یکی از بزرگ‌ترین مسئولیت‌های راهنما این است که کنگره را درست به رهجو معرفی کند و آموزش‌ها را به شکلی صحیح به او انتقال دهد. آقای مهندس سی‌دی‌ای دارند به نام «فهم در کلام» که در آن بارها به اهمیت درست فهمیدن مفاهیم اشاره می‌کنند. گاهی ما تصور می‌کنیم که یک موضوع را کاملاً فهمیده‌ایم، اما وقتی دقیق‌تر به آن نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که برداشت ما با مفهوم اصلی تفاوت دارد. برای مثال، گاهی گفته می‌شود درمان اعتیاد در کنگره فقط پنج درصد به جسم مربوط است و بقیه مربوط به جهان‌بینی است. این برداشت کاملاً اشتباه است. جسم صددرصد اهمیت دارد، روان صددرصد اهمیت دارد و جهان‌بینی نیز صددرصد اهمیت دارد. شاید منظور گوینده این باشد که بعد از تنظیم برنامه دارویی و آغاز مسیر درمان، توجه بیشتری به جهان‌بینی می‌شود؛ اما وقتی می‌گوییم اهمیت جسم پنج درصد است، ممکن است رهجو تصور کند که مصرف دارو و اجرای برنامه درمانی اهمیت چندانی ندارد. بنابراین باید در بیان مفاهیم بسیار دقت کنیم. هیچ‌وقت تصور نکنیم که همه‌چیز را به‌درستی فهمیده‌ایم و دیگر نیازی به آموزش نداریم. هرکدام از ما تجربه کرده‌ایم که وقتی برای اولین بار کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر را می‌خوانیم، برداشت و درک خاصی داریم؛ اما سه سال بعد که دوباره آن را مطالعه می‌کنیم، به مفاهیم تازه‌ای می‌رسیم و پنج سال بعد ممکن است درک عمیق‌تری پیدا کنیم. من در مقدمه کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر نوشته‌ام که شگفتی این کتاب در مفاهیم تازه‌ای است که در خود جای داده و محدود به زمان و مکان نیست. حضرت مولانا می‌فرماید: «هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود، وارهد از حد جهان بی‌حد و اندازه شود».

اگر این کتاب پیوسته دانایی ما را به عمق بیشتری می‌برد، به این دلیل است که مفاهیم آن بر بنیاد حقیقت بیان شده‌اند. هزار سال دیگر نیز اگر این آموزش‌ها را بخوانیم، همچنان برای ما تازگی خواهند داشت. در پایان می‌خواهم بگویم که ما گنجینه بزرگی از دانش و آموزش را در اختیار داریم. وظیفه ما این است که آن را درست بشناسیم، درست بفهمیم و به دیگران منتقل کنیم. اگر ادعای شاگردی آقای مهندس را داریم، باید در رفتار، گفتار و خدمت خودمان نشان دهیم که از ایشان چه آموخته‌ایم. بزرگ‌ترین مسئولیت راهنمایان و خدمتگزاران این است که مسیر کنگره را درست به رهجویان معرفی کنند، با محبت از آن‌ها استقبال کنند و کمک کنند تا به درمان و رهایی برسند. من بیش از این صحبت نمی‌کنم تا از فرمایشات شما عزیزان استفاده کنم. بسیار سپاسگزارم که به صحبت‌های من توجه کردید.

عکس: مسافر ابوالفضل رهجوی راهنما مسافر کامران (لژیون پنجم)
تایپ، ویرایش و ارسال: مسافر مجتبی رهجوی راهنما مسافر ابراهیم (لژیون سوم)
خدمتگزاران سایت نمایندگی صبا