در طول سال‌های مصرف مواد مخدر، بارها برای رهایی از اعتیاد تلاش کردم و روش‌های مختلفی را تجربه کردم. هر بار با این امید وارد مسیر ترک می‌شدم که این بار آخرین مرتبه است و پس از آن می‌توانم زندگی بدون مواد را ادامه دهم؛ اما متأسفانه هیچ‌یک از این تجربه‌ها به رهایی پایدار من منجر نشد.
یکی از نخستین تجربه‌های من، سم‌زدایی زیر نظر پزشک متخصص بود. این دوره به مدت هفت روز ادامه داشت. در طول این هفت روز، تقریباً تمام مدت در خواب و بی‌حالی بودم و فقط برای غذا خوردن یا رفتن به سرویس بهداشتی، آن هم در حالت نیمه‌هوشیار، از خواب بیدار می‌شدم. در این مدت به من سرم وصل می‌کردند و داروهایی از جمله نالوکسان برای سم‌زدایی به بدنم تزریق می‌شد.
پس از پایان این دوره، به مدت یک سال و زیر نظر همان پزشک، داروهای مختلفی از جمله داروهای ضدافسردگی، خواب‌آور و نالتروکسان مصرف کردم. این داروها عوارض شدیدی برای من به همراه داشتند. تعادلم مختل شده بود، بسیار عصبی و بی‌قرار بودم و دستانم به‌شدت می‌لرزید؛ به‌طوری‌که حتی نمی‌توانستم یک فنجان چای را به‌درستی در دست بگیرم. در تمام آن یک سال، اغلب در حالت گیجی و منگی به سر می‌بردم و تمرکز و هوشیاری طبیعی نداشتم.
اما مشکل اصلی من فقط عوارض جسمی داروها نبود. با وجود اینکه یک سال از مصرف مواد دور مانده بودم، همچنان میل شدیدی به مصرف داشتم. تمام انرژی و توانم صرف این می‌شد که در برابر میل به مصرف مقاومت کنم. در واقع، منتظر فرصتی بودم تا دوباره به سراغ مواد بروم.
در آن دوران، مواد مصرفی من تریاک و مورفین بود و مقدار کمی شیشه نیز مصرف می‌کردم؛ البته وابستگی اصلی و شدیدم به تریاک بود. پس از گذشت یک سال و با قطع مصرف نالتروکسان، بلافاصله مصرف مواد را دوباره آغاز کردم. این اتفاق نشان داد که با وجود یک سال قطع مصرف، هنوز به درمان واقعی نرسیده بودم.
تجربهٔ دیگری که در دوران مصرف شیشه داشتم، استفاده از دستگاه نوروفیدبک بود. پزشک معالج معتقد بود با کمک این دستگاه می‌توان گیرنده‌های مغز را پاک‌سازی کرد تا دیگر نیازی به مصرف شیشه نداشته باشم. در کنار این روش، دارویی به نام ریتالین نیز برایم تجویز شد؛ اما متأسفانه این روش هم نتیجهٔ مطلوبی نداشت و نتوانستم به رهایی از اعتیاد دست پیدا کنم.
علاوه بر این موارد، چندین بار تجربهٔ حضور در کمپ‌های ترک اعتیاد را داشتم. هر بار با این باور که دیگر همه‌چیز تمام شده است، وارد کمپ می‌شدم و با خودم می‌گفتم این بار پس از خروج، دیگر مصرف نخواهم کرد؛ اما پس از مدتی دوباره به مصرف مواد بازمی‌گشتم.
امروز که به آن دوران نگاه می‌کنم، بهتر متوجه می‌شوم که یکی از مشکلات اساسی تمام آن روش‌ها، توجه بیش از اندازه به صور آشکار اعتیاد و نادیده گرفتن صور پنهان آن بود.
در بیشتر روش‌هایی که تجربه کرده بودم، تمرکز اصلی بر برطرف کردن علائم جسمی و ظاهری قطع مصرف بود؛ علائمی مانند خماری، بی‌قراری، استخوان‌درد و بدن‌درد شدید. این علائم که به صور آشکار مربوط می‌شوند، معمولاً در روزهای نخست قطع مصرف خود را نشان می‌دهند و تلاش درمانگران نیز بیشتر معطوف به برطرف کردن همین مشکلات بود.
اما اعتیاد تنها به صور آشکار محدود نمی‌شود. بخش مهم‌تر و پیچیده‌تر آن، صور پنهان است؛ آسیب‌هایی که ممکن است پس از عبور از مرحلهٔ خماری همچنان باقی بمانند و خود را به شکل افسردگی، ناامیدی، میل شدید به گریه، افکار خودکشی و نیاز مداوم به مصرف مواد نشان دهند.
من بارها این حالات را تجربه کرده بودم، اما در آن زمان شناخت درستی از علت آن‌ها نداشتم. تصور می‌کردم وقتی مواد از بدنم خارج شده و علائم خماری برطرف شده است، باید بتوانم به زندگی عادی برگردم؛ در حالی که هنوز بخش مهمی از سیستم‌های بدنم از تعادل خارج شده بود.
بعدها در کنگره ۶۰ آموختم که مصرف مداوم مواد مخدر، سیستم تولیدکنندهٔ مواد شبه‌افیونی طبیعی بدن، یعنی سیستم ایکس، و همچنین سیستم‌های هورمونی را دچار اختلال می‌کند. در نتیجه، تنها خارج کردن مواد از بدن کافی نیست؛ بلکه باید فرصت بازسازی و بازگشت تعادل به سیستم‌های آسیب‌دیده نیز فراهم شود.
یکی از مهم‌ترین آموزش‌هایی که در کنگره ۶۰ دریافت کردم، شناخت تفاوت میان «ترک» و «درمان» بود. پیش از آن تصور می‌کردم اگر چند روز، چند هفته یا حتی یک سال مواد مصرف نکنم، یعنی اعتیاد را پشت سر گذاشته‌ام؛ اما تجربه‌های متعدد من نشان داد که قطع مصرف، به‌تنهایی به معنای درمان نیست.
در کنگره ۶۰ آموختم که اعتیاد یک بیماری است و برای درمان آن باید زمان مشخصی در نظر گرفت. در این نگرش، حداقل ده ماه برای طی کردن فرایند درمان در نظر گرفته می‌شود و درمان باید در سه ضلع جسم، روان و جهان‌بینی به‌صورت هم‌زمان و هماهنگ انجام شود.
روش درمانی DST نیز بر همین اساس استوار است. در این روش، با برنامه‌ریزی مشخص و مصرف تدریجی داروی درمان، فرصت بازسازی و بازگشت تعادل به سیستم‌های آسیب‌دیدهٔ بدن فراهم می‌شود. در کنار آن، آموزش‌ها و تغییر جهان‌بینی به فرد کمک می‌کنند تا از نظر روانی و نگرشی نیز به تعادل نزدیک شود.
درمان سیگار؛ دستاوردی دیگر در مسیر رهایی
یکی دیگر از دستاوردهای مهم من در مسیر درمان در کنگره ۶۰، درمان سیگار بود. من حدود ۲۰ سال سابقهٔ مصرف سیگار داشتم و تصور می‌کردم رهایی از آن کار بسیار دشواری است. سال‌های طولانی مصرف باعث شده بود سیگار بخش جدایی‌ناپذیری از عادت‌های روزمرهٔ من شود و کنار گذاشتن آن برایم دور از دسترس به نظر برسد.
اما در کنگره ۶۰ با روش DST و با استفاده از آدامس نیکوتین، توانستم فرایند درمان سیگار را نیز طی کنم و پس از حدود دو دهه مصرف، به رهایی از سیگار برسم.
آنچه این تجربه را برای من ارزشمندتر می‌کرد، آشنایی با این نگرش بود که سیگار نیز برای رهایی پایدار، به یک فرایند اصولی و برنامه‌ریزی‌شده نیاز دارد. در روش درمان سیگار کنگره ۶۰، با استفاده از آدامس نیکوتین و برنامهٔ مشخص کاهش تدریجی، مسیر درمان طی می‌شود.
درمان سیگار به روش DST یکی از دستاوردهای ویژهٔ کنگره ۶۰ است که در این مجموعه کشف و ارائه شده است. من که حدود بیست سال از عمرم را با مصرف سیگار سپری کرده بودم، توانستم با بهره‌گیری از این روش به رهایی برسم. این تجربه برایم اهمیت زیادی داشت؛ زیرا نشان داد وابستگی‌هایی که سال‌ها با انسان همراه بوده‌اند نیز می‌توانند با آموزش، برنامه‌ریزی و طی کردن مسیر صحیح، پشت سر گذاشته شوند.
شناخت معنای واقعی رهایی
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌هایی که در این مسیر برای من روشن شد، مفهوم واقعی وسوسه و نیاز بدن به مواد بود. پیش از آشنایی با کنگره، تصور می‌کردم رهایی یعنی اینکه هر روز با خودم بجنگم تا مواد مصرف نکنم و تمام نیروی خود را برای مقاومت در برابر این میل به کار بگیرم.
اما در کنگره ۶۰ نگاه متفاوتی را آموختم. مسئلهٔ اصلی، برطرف شدن نیاز بدن به مواد است؛ به‌گونه‌ای که فرد دیگر مجبور نباشد برای مصرف نکردن، دائماً با خودش مبارزه کند. زمانی که این نیاز برطرف شود، انسان می‌تواند بدون درگیری همیشگی با فکر مصرف، به زندگی طبیعی خود بازگردد.
«درمان فوق ترک است و تعادل فوق درمان.»
اکنون بهتر می‌فهمم که هدف نهایی تنها قطع مصرف مواد نیست؛ بلکه رسیدن به تعادل در جسم، روان و جهان‌بینی است. سال‌ها تلاش کردم مواد مصرف نکنم، اما نمی‌دانستم که مصرف نکردن با درمان شدن تفاوت دارد.
تجربه‌های گذشته به من آموختند که متوقف کردن مصرف، پایان مسیر نیست. آنچه اهمیت دارد، بازگشت به تعادل و توانایی زندگی کردن بدون نیاز به مواد است.
امروز وقتی به مسیر گذشتهٔ خود نگاه می‌کنم، تفاوت میان ترک و درمان را عمیق‌تر از همیشه درک می‌کنم. ترک یعنی مصرف نکردن؛ اما درمان یعنی بازگشت به تعادل و دوباره زندگی کردن.