درمان راهی برای تعادل در زندگی

در طول زندگی مشترکم، بارها شاهد تلاش همسرم برای رهایی از اعتیاد بودم. او روش‌های مختلفی را برای ترک تجربه کرده بود؛ روش‌هایی که هرکدام با امید به پایان یافتن اعتیاد آغاز می‌شدند؛ اما متأسفانه هیچ‌کدام نتوانستند رهایی پایدار را برای او به ارمغان بیاورند. یکی از نخستین تجربه‌های او، سم‌زدایی زیر نظر پزشک متخصص بود. این دوره به مدت هفت روز ادامه داشت. در آن روزها، وضعیت جسمی او به‌گونه‌ای بود که تقریباً تمام مدت در خواب و بی‌حالی به سر می‌برد و فقط برای غذا خوردن یا رفتن به سرویس بهداشتی، آن هم در حالت نیمه‌هوشیار، از خواب بیدار می‌شد. در طول این مدت، به او سرم وصل می‌کردند و داروهایی از جمله نالوکسان برای سم‌زدایی به بدنش تزریق می‌شد.پس از پایان این دوره، مصرف داروهای مختلفی از جمله داروهای ضدافسردگی، خواب‌آور و نالتروکسان را به مدت یک سال و زیر نظر همان پزشک ادامه داد؛ اما این داروها عوارض شدیدی برای او به همراه داشتند. تعادل جسمی‌اش مختل شده بود، به‌شدت عصبی و بی‌قرار بود و دستانش آن‌قدر می‌لرزید که حتی توانایی نگه داشتن یک فنجان چای را هم نداشت. در تمام آن مدت، اغلب گیج و منگ بود و هوشیاری و تمرکز طبیعی خود را از دست داده بود.

اما آن‌چه برای من بسیار دردناک و نگران‌کننده بود، وضعیت روحی او بود. با وجود گذشت یک سال از قطع مصرف، میل شدیدی به مصرف مواد داشت و تمام فکر و انرژی‌اش صرف مقاومت در برابر این میل می‌شد. او در واقع منتظر فرصتی بود تا دوباره مصرف را آغاز کند. در آن زمان، مواد مصرفی او تریاک و مورفین بود و مقدار کمی شیشه نیز مصرف می‌کرد؛ اما وابستگی اصلی و شدیدش به تریاک بود. پس از گذشت یک سال و با قطع مصرف نالتروکسان، متأسفانه مصرف مواد را دوباره از سر گرفت. این اتفاق برای من نشان داد که اگرچه مصرف مواد برای مدتی متوقف شده بود؛ اما مشکل اصلی همچنان باقی مانده بود.تجربه دیگری که همسرم در دوران مصرف شیشه داشت، استفاده از دستگاه نوروفیدبک بود. پزشک معالج معتقد بود که با کمک این دستگاه می‌توان گیرنده‌های مغز را پاک‌سازی کرد تا دیگر نیازی به مصرف شیشه وجود نداشته باشد. در کنار این روش، دارویی به نام ریتالین نیز برای او تجویز شد؛ اما این تجربه هم نتیجه مطلوبی نداشت و تغییری اساسی در وضعیت او ایجاد نکرد.

علاوه بر این موارد، همسرم چندین بار تجربه حضور در کمپ‌های ترک اعتیاد را داشت. هر بار با امید فراوان وارد کمپ می‌شد و با اطمینان می‌گفت که این بار پس از خروج، دیگر به سراغ مواد نخواهد رفت؛ اما متأسفانه پس از مدتی دوباره مصرف را آغاز می‌کرد.با گذشت زمان، متوجه شدم که در تمام این تلاش‌ها، توجه اصلی روی برطرف کردن علائم آشکار جسمی با همان صور آشکار متمرکز بوده است؛ علائمی مانند خماری، بی‌قراری، استخوان‌درد و بدن‌درد شدید که در روزهای نخست قطع مصرف بروز می‌کنند. در حالی که مشکل به همین علائم جسمی محدود نمی‌شد. آن‌چه پس از گذشت دوره خماری همچنان باقی می‌ماند، مجموعه‌ای از مشکلات و واکنش‌های صور پنهان بود؛  از جمله افسردگی، میل به گریه، ناامیدی، افکار خودکشی و نیاز شدید به مصرف مجدد مواد، این حالات نشان می‌دادند که با خارج شدن مواد از بدن، هنوز بخش مهمی از آسیب‌های ناشی از اعتیاد برطرف نشده است.

بر اساس آموزش‌هایی که بعدها در کنگره‌۶۰ با آن‌ها آشنا شدم، متوجه شدم که مصرف مداوم مواد مخدر، سیستم تولیدکننده مواد شبه‌افیونی طبیعی بدن، که از آن با عنوان سیستم ایکس یاد می‌شود و همچنین تعادل سیستم‌های هورمونی را دچار اختلال می‌کند. بنابراین، صرفاً خارج کردن مواد از بدن و برطرف شدن علائم خماری، به معنای بازگشت عملکرد طبیعی جسم و روان نیست. یکی از مهم‌ترین نکاتی که در کنگره۶۰ آموختم، تفاوت اساسی میان «ترک» و «درمان» بود. پیش از آشنایی با این نگرش، تصور می‌کردیم اگر فردی بتواند چند روز، چند هفته یا حتی چند ماه مواد مصرف نکند، اعتیاد او به پایان رسیده است؛ اما تجربه‌های متعدد همسرم نشان داد که قطع مصرف، لزوماً به معنای درمان اعتیاد نیست.اعتیاد بیماری‌ای است که برای درمان آن به زمان، آموزش و طی شدن یک فرایند مشخص نیاز است. در کنگره ۶۰، حداقل ده ماه زمان برای طی کردن فرایند درمان در نظر گرفته می‌شود و در این مسیر، ۳ ضلع جسم، روان و جهان‌بینی باید به‌صورت هم‌زمان و هماهنگ مورد توجه قرار بگیرند.

 روش درمانی DST نیز بر همین اساس شکل گرفته است؛ روشی که در آن، با برنامه‌ریزی مشخص و مصرف تدریجی داروی درمان، فرصت بازسازی و بازگشت تعادل به سیستم‌های آسیب‌دیده بدن فراهم می‌شود و در کنار آن، با آموزش و تغییر جهان‌بینی، به ترمیم و تعادل روان و نگرش فرد نیز توجه می‌شود. برای من به‌عنوان همسر یک مصرف‌کننده، یکی از مهم‌ترین تفاوت‌هایی که درنگرش کنگره۶۰ شناختم، معنای واقعی رهایی بود. رهایی فقط به این معنا نیست که فرد مواد مصرف نکند و هر روز با میل به مصرف مبارزهکند؛ بلکه زمانی می‌توان از درمان سخن گفت که نیاز بدن به مواد برطرف شده باشد و فرد بتواند بدون درگیری دائمی با فکر مصرف، زندگی طبیعی خود را ادامه دهد. در کنگره۶۰ تأکید می‌شود که «درمان فوق ترک است و تعادل فوق درمان»،  این جمله برای من معنای عمیقی دارد؛ زیرا هدف نهایی، تنها قطع مصرف مواد نیست؛ بلکه رسیدن انسان به تعادل در ابعاد مختلف زندگی است. اکنون بهتر درک می‌کنم که چرا تلاش‌های مکرر گذشته، با وجود تمام سختی‌ها و امیدهایی که به همراه داشتند، به نتیجه پایدار نمی‌رسیدند.

ما پیش از آن، بیشتر به دنبال متوقف کردن مصرف بودیم، در حالی که مسئله اصلی، درمان آسیب‌هایی بود که اعتیاد در جسم، روان و جهان‌بینی انسان ایجاد کرده است. به باور من، مهم‌ترین دستاورد این نگرش آن است که فرد پس از طی کردن مسیر درمان، دیگر مجبور نیست تمام انرژی و توان خود را صرف مصرف نکردن کند؛ بلکه می‌تواند به زندگی بازگردد، از لحظه‌های آن لذت ببرد و بدون نیاز و کشش دائمی به مواد، مسیر تازه‌ای را آغاز کند. این همان تفاوتی است که میان ترک و درمان شناختم؛ تفاوت میان صرفاً مصرف نکردن و دوباره زندگی کردن است.

نویسنده: ایجنت همسفر مریم
ویرایش و ارسال: همسفر الناز رهجوی راهنما همسفر معصومه (لژیون چهارم) دبیر اول سایت
همسفران نمایندگی صائب تبریزی