میکروبیوم؛ ارگانی که دیده نمی‌شود، اما زندگی را می‌سازد

مقاله ی شماره ۱

میکروبیوم ( ارگان فراموش شده ) چیست؟

میکروبیوم بدن به مجموعه‌ی تمام میکرو ارگانیسم‌های زنده‌ای گفته می‌شود که درون بدن یا روی سطح بدن موجودات زنده(بویژه انسان) زندگی می‌کنند. این میکرو ارگانیسم ها شامل باکتری ها،ویروس ها، قارچ ها و آرکئا ها هستند که بطور طبیعی در بدن ما وجود دارند و نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت ، هضم غذا، عملکرد سیستم ایمنی و حتی رفتار و خلق و خو (با تاثیر مستقیم بر میزان سروتونین روده) دارند.

بیشترین و مهمترین مجموعه میکروبی بدن در روده انسان وجود دارد. میکروبیوم روده یکی از پیچیده ترین اکوسیستم های  زیستی در بدن انسان است. این مجموعه به تجزیه مواد غذایی،تولید ویتامین هایی مثل K و B12،جذب مواد معدنی و تنظیم سیستم ایمنی کمک می کند. همچنین بر میکرو بیوم روده و مغز( از طریق عصب واگ) ارتباط مهمی دارد و ترکیب باکتری های روده می تواند بر خلق و خو،اضطراب،افسردگی و حتی عملکرد شناختی تاثیر بگذارد.

شکل کلی عصب واگ و ارتباط آن بین روده و معده و مغز انسان

میزان و مقدار میکروبیوم چقدر است؟

بر اساس بررسی های انجام شده روی بدن انسان، حدود ۱۰ تا ۱۰۰ تریلیون میکروب زندگی می‌کنند که تعداد آنها می تواند چندین برابر سلولهای خود انسان باشند و در یک فرد بالغ حدود ۰/۶ تا ۱/۸ کیلوگرم میکروب زندگی میکند،(چیزی حدود اندازه مغز انسان).

نقش میکروبیوم در سلامت بدن:

۱- تقویت سیستم ایمنی:

میکروب های مفید مانع رشد باکتری های بیماری زا می شوند و سیستم ایمنی را آموزش می دهند تا واکنش های متعادل تری نشان دهد.

۲- کمک به هضم‌ و‌ جذب غذا:

میکروب ها قادرند فیبرها و ترکیبات پیچیده غذایی را تجزیه و‌ مواد مغذی قابل جذب تولید کنند. ( میتوان گفت یکی از عوامل یبوست ضعیف بودن میکروبیوم فرد است).

۳- تولید متابولیت های مفید:

مانند اسیدهای چرب کوتاه زنجیر، که به سلامت سلولهای روده و متابولیسم بدن کمک می کند.( میتوان گفت یکی از عوامل مهم چاقی در ناحیه شکم  سوخت و ساز کم در روده انسان است که آنهم به علت ضعیف بودن میکروبیوم بدن فرد است).

۴- تاثیر بر خلق و خو و مغز:

از طریق تولید نوروترانسمیترهایی مانند سروتونین ( هورمون  انرژی و همینطور هورمون خلق و خو) ،( پس یکی از عوامل پرخاشگری یا عدم تسلط بر رفتارها و خشم و عصبانیت و سطح انرژی پایین کمبود تولید سروتونین در بدن فرد است که آنهم به علت ضعیف بودن میکروبیوم بدن و یا روده است).

۵- پیشگیری از بیماریها:

تعادل میکروبیوم بدن به کاهش خطر چاقی( با اثر بر بالا بردن سوخت و ساز در روده) دیابت نوع ۲، آلرژی ها، بیماریهای خود ایمنی و درمان برخی سرطان ها کمک می کند.

چه عواملی میکروبیوم‌ را ضعیف می کند؟

۱- تغذیه:

مصرف زیاد قند ( قندهای ساده و مصنوعی) چربی های اشباع (به خصوص زیاده روی در مصرف روغن های جامد و مایع) و غذاهای اشباع و غذاهای فرآوری شده (کنسروها ، فست فودها) تعادل میکروبی را بر هم میزند.

۲- مصرف آنتی بیوتیک ها

۳- استرس مزمن( از طریق اثر کورتیزول بر سیستم ایمنی و از بین بردن سروتونین)

۴- سبک زندگی و‌ خواب:

کم خوابی و بینظمی در وعده های غذایی بر سلامت میکروبیوم‌ تاثیر منفی دارد.

۵- زایمان و تغذیه نوزاد:

نوزادانی که از طریق زایمان طبیعی به دنیا می آیند و با شیر مادر تغذیه می شوند میکروبیوم‌ سالمتری دارند.

دیسبیوز چیست ؟

به وضعیت عدم تعادل در ترکیب میکروبیوم گفته می شود، یعنی زمانی که باکتری های مضر،زیاد و باکتری های مفید کم می شوند ( میزان باکتری های مفید و‌مضر همیشه باید در حالت تعادل باشند) این حالت می تواند باعث بروز مشکلاتی مانند:

۱- سندروم روده تحریک پذیر(IBS) 
۲- بیماری التهابی روده
۳-آلرژی ها و بیماری های خود ایمنی
۴- چاقی و دیابت
۵- اختلالات عضبی مانند اوتیسم و افسردگی

چگونه می توان میکروبیوم‌ را تقویت کرد ؟

۱- تغذیه سالم و متنوع؛
مصرف سبزیجات،غلات کامل،حبوبات و فیبر بالا
۲- مصرف پروبیوتیک ها؛
مواد غذایی حاوی باکتری های مفید مانند ماست،کفیر و‌ ترشی طبیعی (کیمچی)  و مخصوصا انگور.
۳- مصرف پری بیوتیک ها؛
مانند سیر،پیاز و موز.
۴- کاهش‌ مصرف آنتی بیوتیک‌های غیر ضروری.
۵- ورزش منظم و خواب  کافی.
۶- کاهش استرس؛
(بیدار شدن در صبح زود و قدم زدن در معرض نور آفتاب تاثیر بسیار زیادی در کاهش کورتیزول
«هورمون بقا و استرس» و تولید بیشتر هورمون سروتونین «هورمون انرژی و خلق و خو» دارد).

پری بیوتیک ها غذای پرو بیوتیک ها(باکتری های مفید روده) هستند

نویسنده مقاله: راهنمای محترم مسافر منصور

منابع مقاله:دانشنامه ویکی پدیا،آزمایشگاه جامع تحقیقاتی ژنومیکس

تهیه و تنظیم مرزبان خبری مسافر میلاد

بارگزاری: همسفر پویا لژیون ششم

تایپ مقاله: مسافر حمید لژیون نهم 

تهیه عکس : مسافر ابوالفضل لژیون ششم