دستور‌جلسه: «صورت‌مسئله اعتیاد»
اعتیاد به مواد مخدر یکی از پیچیده‌ترین و چندبعدی‌ترین آسیب‌های اجتماعی عصر حاضر به شمار می‌رود که نه تنها سلامت جسمی و روانی فرد را تخریب می‌کند؛ بلکه بنیان خانواده را نیز تهدید می‌نماید. رویکردهای متعدد درمانی؛ از جمله سم‌زدایی، کمپ‌ها و روش‌های تنبیهی، سقوط آزاد و روش‌های مشابه به دلیل عدم آگاهی نسبت به ماهیت اعتیاد، غالباً ناکارآمد و بی‌ثمر بوده‌اند. انسان‌ها از گذشته تاکنون برای رهایی از دام اعتیاد، راهکارها و روش‌های پرفراز و نشیبی نظیر سم‌زدایی و انواع کمپ‌ها گرفته تا روش‌های تنبیهی؛ مانند شلاق‌درمانی، کتک‌درمانی و استخرهای یخ را تجربه کرده‌اند. تمامی این روش‌ها عمدتاً بر قطع مصرف مواد تمرکز دارند. این روش‌های ناکارآمد و بی‌ثمر، نشان‌‌دهنده عدم‌آگاهی نسبت به ماهیت اعتیاد هستند و نه تنها بسیاری از کسانی که در این مسیر تلاش کرده‌اند، به نتیجه مطلوب نرسیده‌اند؛ بلکه با تحقیر و آزار بیماران، آنان را از مراجعه داوطلبانه به مراکز درمانی گریزان کرده‌اند. همین امر موجب شده است که مشکل حل نشود و پیچیده‌تر نیز گردد و در نهایت، این باور نادرست در میان بسیاری از اندیشمندان شکل بگیرد که اعتیاد درمان‌ناپذیر است. برای دستیابی به درمان قطعی و حل این معضل بزرگ، نخستین و مهم‌ترین گام، تعریف درست از صورت‌مسئله است؛ زیرا تا زمانی که ماهیت یک مسئله به‌درستی شناخته نشود، نمی‌توان راه‌حل مناسبی برای آن پیدا کرد.
صورت‌مسئله؛ نقطه آغاز هر پژوهشی است و از پژوهشی که بدون پرسش روشن و شفاف آغاز شود، هیچ پاسخ صحیحی متولد نمی‌شود. پژوهشی که بدون صورت‌مسئله باشد، همچون سفری بدون مبدأ است و اگر مبدأ مشخص نباشد، هیچ مسافری نمی‌تواند، مسیر رسیدن به مقصد را به‌درستی پیدا کند. صورت‌مسئله در واقع نقشه‌ای است که ما را با واقعیت مسئله روبه‌رو می‌کند. جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰، با ارائه یک صورت‌مسئله دقیق و واحد و یک تعریف صحیح، گامی مؤثر و کلیدی در جهت دستیابی به درمان قطعی انواع مواد مخدر برداشت. در کنگره۶۰، اعتیاد این‌گونه تعریف می‌شود: اعتیاد، مسمومیت مزمن نیست و وابستگی دارویی نیز محسوب نمی‌شود؛ بلکه اعتیاد وضعیتی است که سیستم‌ایکس، توان تولید مواد درونی را برای ایجاد تعادل در جسم از دست می‌دهد. در اعتیاد یک جایگزینی رخ داده است؛ یعنی مواد مخدر بیرونی، جایگزین مواد مخدر درونی می‌شوند. در واقع، اعتیاد فرایندی است که در آن سیستم تولید طبیعی جسم به‌تدریج با مصرف مواد مخدر از کار می‌افتد و مواد مخدر بیرونی جای آن را می‌گیرد. بنابراین، با قطع ناگهانی مواد مخدر، درمان محقق نمی‌شود؛ بلکه ممکن است تخریب بیشتری در جسم ایجاد شود. به بیان دیگر، در دیدگاه مهندس حسین دژاکام بنیان‌گذار کنگره۶۰، اعتیاد یک بیماری سه‌وجهی است که شامل جسم، روان و جهان‌بینی می‌شود و به واسطه تکرار و تداوم مصرف مواد مخدر در هر سه وجه، تخریب ایجاد می‌گردد. هر مرکز درمانی که تنها یکی از این سه ضلع را هدف درمان قرار دهد، نمی‌تواند تمام ابعاد اعتیاد را پوشش دهد؛ چراکه اعتیاد هر سه وجه را هم‌زمان درگیر کرده است. بنابراین، برای درمان باید بر هر سه پارامتر متمرکز شویم، تعادل را در هر سه مورد بازگردانیم و زمان لازم برای بازسازی جسم را در نظر بگیریم.
نخست، جسم که با مصرف طولانی مدت مواد مخدر از تعادل خارج شده است، با روش DST و به‌صورت تدریجی طی ۱۰ تا ۱۱ ماه و با داروی OT بازسازی می‌شود. ضلع دوم، جهان‌بینی است که اندیشه، نگرش و ادراک فرد را دربرمی‌گیرد و با آموزش و تغییر در نگاه فرد، او را به مسیر تندرستی هدایت می‌کند. ضلع سوم، روان است که کنگره۶۰، برای آن تعریف متفاوتی ارائه می‌دهد؛ روان به معنای خلق‌وخو است. با به تعادل رساندن دو ضلع جسم و جهان‌بینی، ضلع سوم نیز به تعادل می‌رسد. باید توجه داشت که بدون به تعادل رساندن هر یک از سه ضلع، درمان امکان‌پذیر نیست. مهندس دژاکام، درمان قطعی را این گونه تعریف می‌کنند که شخص مصرف‌کننده بتواند در انبار مواد بخوابد، به‌راحتی خوابش ببرد و درگیر وسوسه مواد نشود. تمامی مواد اعتیادآور، به‌رغم تنوع ظاهری، در نهایت به مسیر مشترک تخریب سیستم‌ایکس و تغییر در بیان ژن‌ها منتهی می‌شوند. این موضوع به ما یادآور می‌شود که می‌توان یک صورت‌مسئله واحد برای انواع اعتیاد به مواد مخدر تعریف کرد. اگر جسم را کارخانه‌ای در نظر بگیریم، مصرف طولانی مدت انواع مواد مخدر باعث می‌شود این کارخانه تعطیل شود. در این صورت درمان واقعی، نه بستن در کارخانه از بیرون؛ بلکه راه‌اندازی دوباره آن است. بنابراین، درمان تنها به معنای قطع مصرف مواد نیست؛ بلکه بازسازی سیستم‌هایی است که در اثر مصرف مداوم مواد مخدر از تعادل خارج شده‌اند و بازگرداندن جسم به شرایطی است که بتواند عملکرد طبیعی خود را دوباره به دست آورد.
صورت‌مسئله اعتیاد، نه تنها برای درمان اعتیاد کاربردی بود؛ بلکه دریچه‌ای به سوی بیماری‌هایی می‌گشاید که تا به امروز لاعلاج نامیده می‌شوند. در اعتیاد، سیستم تولید مواد شبه‌افیونی (سیستم‌ایکس) مختل می‌شود. این سیستم در دیدگاه کنگره۶۰، به‌عنوان سیستمی مهم در تعادل جسم مورد توجه قرار می‌گیرد. بنابراین، روشی که برای بازسازی سیستم‌ایکس به کار می‌رود، می‌تواند در بررسی بیماری‌هایی که از نظر این دیدگاه با اختلال در این سیستم ارتباط دارند نیز مورد توجه قرار گیرد. کنگره۶۰، با صورت‌مسئله دقیق خود، اعتیاد را درمان‌پذیر دانست و بر این نکته تأکید دارد که وقتی مسئله درست تعریف شود، راه‌حل نیز در دسترس قرار می‌گیرد. رمز و راز کشف حقیقت در دو چیز نهفته است: نخست یافتن راه و دوم برداشتی که از آن داریم. راه، همان صورت‌مسئله کنگره۶۰ است و برداشت، نگاه ما به این راه است. پس اگر راه را درست ببینیم و برداشتی آگاهانه داشته باشیم، می‌توانیم در مسیر درمان و رسیدن به تعادل حرکت کنیم. تعریف صحیح صورت‌مسئله، پیش‌نیاز اساسی هر درمان است؛ زیرا بدون شناخت درست از مسئله تمام تلاش‌ها ممکن است در مسیر نادرست قرار بگیرند. تجربه کنگره۶۰، بر اهمیت این موضوع تأکید دارد که برای حل هر مسئله ابتدا باید آن را به‌درستی شناخت و تعریف کرد؛ زیرا یافتن راه، زمانی معنا پیدا می‌کند که بدانیم از کجا باید حرکت کنیم و به کدام سمت برویم.
.jpeg)
منابع: کتاب «۱۴ مقاله» نویسنده: مهندس حسین دژاکام، «عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر» نویسنده: مهندس حسین دژاکام، عشق؛ ۱۴وادی برای رسیدن به خود» نویسنده: مهندس حسین دژاکام
فایل صوتی: «تعریف درست» دکتر امین دژاکام، «صورت‌مسئله اعتیاد» مهندس حسین دژاکام
نویسنده: راهنما همسفر الهام (لژیون هفتم)
رابط خبری: همسفر طیبه رهجوی راهنما همسفر الهام (لژیون هفتم)
ارسال: همسفر الهام رهجوی راهنما همسفر الهام (لژیون هفتم) دبیر دوم سایت
همسفران نمایندگی شیخ‌بهایی
- تعداد بازدید از این مطلب :
286