صورت مسئله اعتیاد؛ از شناخت تا درمان

اعتیاد یکی از پیچیده‌ترین مشکلاتی است که سال‌ها خانواده‌ها و جوامع زیادی را درگیر کرده است. برای برخورد درست با این پدیده، ابتدا باید «صورت مسئله» را به‌درستی بشناسیم؛ چراکه اگر تعریف ما از مشکل اشتباه باشد، راه‌حل ما نیز نمی‌تواند درست و نتیجه‌بخش باشد.

در گذشته، اعتیاد بیشتر به‌عنوان یک عادت، ضعف اراده یا مشکل اخلاقی شناخته می‌شد. به همین دلیل، بسیاری تصور می‌کردند فرد مصرف‌کننده تنها با یک تصمیم قاطع می‌تواند مواد را کنار بگذارد؛ اما تجربه نشان داده است که موضوع بسیار پیچیده‌تر از این است.

از دیدگاه کنگره‌‌۶۰، اعتیاد سه بخش اصلی وجود انسان، یعنی جسم، روان و جهان‌بینی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین برای رسیدن به درمان، لازم است هر سه بخش مورد توجه قرار بگیرند؛ زیرا درمان یک بخش، بدون توجه به دو بخش دیگر، نمی‌تواند نتیجه کامل و مطلوبی داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین ابعاد صورت مسئله، شناخت وضعیت جسم است. بدن انسان دارای سیستم‌های دقیق و منظمی برای حفظ تعادل است که یکی از آن‌ها سیستم تولید مواد شبه‌افیونی طبیعی بدن است و در ایجاد آرامش، لذت و تعادل نقش دارد.

با مصرف طولانی‌مدت مواد مخدر، مواد بیرونی به‌تدریج در عملکرد این سیستم‌ها اختلال ایجاد می‌کنند و بدن برای دریافت و تنظیم این مواد به مصرف بیرونی وابسته می‌شود. به همین دلیل، قطع ناگهانی مصرف می‌تواند با علائم جسمی و روانی مختلفی همراه باشد و بدن برای بازسازی و رسیدن دوباره به تعادل، به زمان نیاز دارد.

در کنگره‌‌۶۰، روش DST بر پایه درمان تدریجی شکل گرفته است. در این روش، کاهش مصرف به‌ صورت مرحله‌ای انجام می‌شود تا به بدن فرصت داده شود به‌تدریج خود را بازسازی و به تعادل بازگرداند.

اعتیاد تنها جسم را درگیر نمی‌کند؛ روان فرد نیز در طول دوران مصرف دچار تغییرات زیادی می‌شود. احساسات، افکار، رفتارها و حتی کیفیت ارتباط فرد با خانواده و جامعه می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد. کاهش اعتمادبه‌نفس و از دست دادن امید به آینده نیز می‌تواند از پیامدهای این آسیب‌ها باشد.

جهان‌بینی به نوع نگاه انسان به خودش، دیگران و اتفاقات زندگی گفته می‌شود. زمانی که اعتیاد نگاه فرد به جهان و زندگی را تغییر می‌دهد، رفتار او نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بنابراین برای رسیدن به درمان، صرفاً قطع مصرف کافی نیست و فرد باید در مسیر آموزش قرار بگیرد تا بتواند نگاه و نگرش خود را نسبت به زندگی اصلاح کند.

یکی از اشتباهات گذشته این بود که بیشتر با معلول مبارزه می‌کردیم و از علت غافل می‌شدیم. تمرکز اصلی بر متوقف کردن مصرف بود؛ اما کمتر به این موضوع توجه می‌شد که پس از سال‌ها مصرف، چه تغییراتی در جسم، روان و جهان‌بینی فرد ایجاد شده است.

شناخت صحیح صورت مسئله، نگاه ما را نسبت به فرد مصرف‌کننده تغییر می‌دهد. او دیگر تنها فردی بی‌اراده نیست؛ بلکه انسانی است که جسم، روان و جهان‌بینی او دچار آسیب شده و نیاز به بازسازی دارد. این نگاه به ما کمک می‌کند به‌جای سرزنش، به سمت آموزش و درمان حرکت کنیم.

همان‌طور که اعتیاد یک‌شبه به وجود نیامده است، درمان آن نیز به زمان نیاز دارد. جسم، روان و جهان‌بینی انسان برای رسیدن دوباره به تعادل، به فرصت و حرکت تدریجی نیاز دارند.

نویسنده: همسفر معصومه رهجوی راهنما همسفر معصومه (لژیون اول)
عکاس: همسفر پریسا رهجوی راهنما همسفر فاطمه( لژیون دوم)
ارسال: همسفر لیلا رهجوی راهنما همسفر معصومه( لژیون اول) دبیر سایت
نمایندگی همسفران بروجرد