پیامبر اسلام «صلیالله و علیه و آله و سلم» در دو حدیث در مورد علم و دانش، علم آموزی را نه تنها فضیلت، بلکه وظیفهای الهی بر همه مسلمان معرفی کردهاند. این احادیث اهمیت یادگیری و پیگیری دانش را به همه ما یادآوری میکند و نشان میدهد که جستجوی حقیقت بخش جداییناپذیر زندگی دینی است. همچنین ایشان در حدیثی وعده پاداش بزرگ برای تلاش در راه علم را دادهاند؛ بنابراین هر گامی که در مسیر یادگیری برداشته میشود نه تنها باعث رشد فردی میشود، بلکه راهی به سوی سعادت ٱخروی و نزدیکی به خداوند را نیز هموار میکند.
اما دانایی و داناییمؤثر، دانایی یکی از مهمترین موضوعاتی است که در کنگره۶۰ به آن توجه میشود. انسان برای اینکه بتواند زندگی خود را تغییر دهد ابتدا باید میزان دانایی خود را بالا ببرد. در کنگره۶۰ دانایی فقط به معنی داشتن اطلاعات و محفوظات نیست؛ ممکن است فردی تحصیلات زیادی داشته باشد؛ اما در زندگی نتواند از دانستههای خود استفاده کند؛ بنابراین سواد و مدرک تحصیلی به تنهایی نشاندهنده دانایی انسان نیست. در کنگره۶۰ دانایی از سه ضلع تفکر، تجربه و آموزش تشکیل شده است. تفکر یعنی بتوانیم درباره مسائل درست فکر کنیم و قبل از انجام هر کاری آن را بررسی کنیم و تجربه به این معنی است که از اتفاقات زندگی خود درس بگیریم و اشتباهات گذشته را تکرار نکنیم. آموزش نیز یعنی از انسانها و منابع درست، مطالب مفید یاد بگیریم؛ این ۳ مورد در کنار یکدیگر باعث رشد دانایی انسان میشوند.
گاهی انسان مطالب زیادی را میداند؛ اما در زمان عمل نمیتواند از آنها استفاده کند. برای مثال ممکن است بدانیم دروغ گفتن کار درستی نیست؛ ولی باز هم دروغ بگوییم، بدانیم خشم و عصبانیت باعث ایجاد مشکلات میشود و نتوانیم خشم خود را کنترل کنیم اینجا است که تفاوت بین دانایی و داناییمؤثر مشخص میشود. دانایی مؤثر یعنی دانستههای ما در زندگی کاربرد داشته باشند و چیزی را فقط ندانیم؛ بلکه بتوانیم آن را به عمل تبدیل کنیم، در واقع زمانی که دانایی ما باعث تغییر رفتار و نگرش ما شود به دانایی مؤثر نزدیک شدهایم. در کنگره۶۰ مثلث دانایی مؤثر نیز از تفکر، تجربه و آموزش تشکیل شده است.
تفاوت مهم این است که در داناییمؤثر این ۳ ضلع باید رشد متعادل و هماهنگی داشته باشند. اگر فقط آموزش ببینیم، ولی تفکر و تجربه نداشته باشیم دانایی ما کامل نمیشود. همچنین اگر فقط تجربه داشته باشیم؛ ولی از تجربه خود درس نگیریم پیشرفت زیادی نخواهیم داشت؛ بنابراین باید تلاش کنیم هر سه ضلع دانایی را با هم رشد بدهیم. یکی از موانع رشد دانایی، مثلث جهالت است؛ در کنگره۶۰ ترس، منیت و ناامیدی از نیروهای بازدارنده معرفی شدهاند. ترس میتواند مانع تجربه کردن و منیت مانع آموزش گرفتن از دیگران شود، ناامیدی نیز میتواند باعث شود انسان دست از تلاش و تفکر بردارد و برای رسیدن به داناییمؤثر باید با این موانع مقابله کنیم، قبول کنیم که همیشه چیزهایی برای یاد گرفتن وجود دارد.
نباید تصور کنیم چون چند مطلب را میدانیم پس در همه مسائل دانا هستیم، انسان دانا کسی است که همیشه آماده آموزش و اصلاح اشتباهات خود باشد. در کنگره۶۰ آموزش نقش بسیار مهمی در تغییر انسان دارد؛ اما آموزش زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که در زندگی کاربردی شود و هدف این نیست که فقط مطالب زیادی یاد بگیریم و آنها را حفظ کنیم. هدف این است که آموزشها باعث تغییر نگرش، رفتار و عملکرد ما شوند. به نظر من دانایی مؤثر یعنی فاصله بین دانستن و انجام دادن را کم کنیم. اگر میدانم کاری اشتباه است تلاش کنم آن را انجام ندهم و اگر کاری درست است بتوانم آن را در زندگی خود اجرا کنم. این کار شاید در ابتدا سخت باشد، اما با تمرین و استمرار امکانپذیر است.
در مسیر زندگی انسان همیشه با انتخابهای مختلف روبهرو میشود. دانایی به ما کمک میکند درست و غلط را بهتر تشخیص بدهیم، داناییمؤثر کمک میکند انتخاب درست را در عمل انجام بدهیم؛ پس میتوان گفت دانایی بدون عمل، هنوز به مرحله کامل خود نرسیده است. یکی از نکات مهم در کنگره۶۰ این است که میزان دانایی را نباید فقط با سواد و مدرک سنجید؛ ممکن است فردی تحصیلات زیادی داشته باشد؛ اما در رفتار و زندگی خود نتواند از دانش خود استفاده کند و از طرف دیگر ممکن است فردی تحصیلات دانشگاهی زیادی نداشته باشد؛ ولی در زندگی بسیار آگاهانه رفتار کند؛ بنابراین ارزش واقعی دانایی زمانی مشخص میشود که در رفتار انسان دیده شود. اگر آموزشهای ما باعث شوند بهتر فکر کنیم، بهتر تصمیم بگیریم و رفتار مناسبتری داشته باشیم، دانایی ما در حال رشد است. در نهایت دانایی یک مسیر همیشگی است و هیچکس نمیتواند بگوید به آخر دانایی رسیده است.
«دعوی مکن که برترم از دیگران به علم
چون کبر کردی از همه دونان فروتری
از من بگوی عالم تفسیرگوی را
گر در عمل نکوشی نادان مفسری
بار درخت علم ندانم مگر عمل
با علم اگر عمل نکنی شاخ بیبری»
منبع: کتاب عبور از منطقه۶۰ درجه زیر صفر، جزوه جهانبینی ۱ و ۲
نویسنده: همسفر راحله رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون اول)
رابط خبری: همسفر راحله رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون اول)
ویرایش و ارسال: همسفر مریم رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون اول) دبیر سایت
همسفران نمایندگی طارم
- تعداد بازدید از این مطلب :
17