دانایی واقعی از پذیرش نادانی آغاز می‌شود

قضاوت و جهالت دو آفت مهم در مسیر رشد انسان هستند. این دو موضوع هم در زندگی فردی و هم در روابط اجتماعی می‌توانند مانع آرامش، فهم درست و پیشرفت شوند. در نگاه جمعیت احیای انسانی کنگره ۶۰، انسان برای رسیدن به تعادل باید از جهل به سمت دانایی حرکت کند. جهالت یعنی ندانستن یا بدتر از آن، نپذیرفتن اینکه نمی‌دانیم و قضاوت نیز زمانی رخ می‌دهد که انسان بدون شناخت کامل، درباره دیگران یا مسائل تصمیم‌گیری ذهنی می‌کند؛ این دو معمولاً همراه هم ظاهر می‌شوند. انسان جاهل، زودتر قضاوت می‌کند و انسان قضاوت‌گر اغلب در دام جهالت خود گرفتار است. در کنگره ۶۰ اصل بر فهم، مشاهده و تجربه است.

آموزش‌ها بر این پایه استوارند که انسان ابتدا باید بیاموزد؛ سپس تحلیل کند و بعد نتیجه بگیرد. وقتی کسی بدون آگاهی، به دیگران برچسب می‌زند در واقع از مسیر دانایی خارج شده است. قضاوت عجولانه نه‌تنها به‌طرف مقابل آسیب می‌زند، بلکه ذهنِ قضاوت‌گر را نیز آلوده می‌کند؛ زیرا کسی که همواره در حال داوری دیگران است، فرصتِ دیدن حقیقت را از دست می‌دهد. یکی از نکات مهم در کنگره ۶۰، توجه به «خودشناسی» است. تا زمانی که انسان خودش را نشناسد، چگونه می‌تواند درباره دیگران حکم درست بدهد؟ بسیاری از قضاوت‌ها، در حقیقت انعکاس مشکلات درونی خود ما هستند؛ یعنی ما چیزی را در دیگری می‌بینیم که در خودمان نیز وجود دارد ولی آن را نمی‌پذیریم.

ازاین‌رو، قضاوت اغلب به‌جای روشن‌کردن حقیقت، پرده‌ای بر آن می‌کشد. جهالت فقط نداشتن اطلاعات نیست؛ گاهی انسان اطلاعات دارد، اما روشِ درستِ استفاده از آن را نمی‌داند. گاهی نیز شنیده‌هایی ناقص دارد و همان‌ها را حقیقتِ مطلق می‌پندارد. این نوع رفتار، «جهالتِ مرکب» است؛ یعنی فرد نه‌تنها نمی‌داند، بلکه نمی‌داند که نمی‌داند. در چنین حالتی، احتمالِ قضاوتِ نادرست بسیار زیاد است. کنگره ۶۰ به ما می‌آموزد که برای درک هر موضوعی باید صبر پیشه کنیم. صبر یعنی پیش از نتیجه‌گیری، حقیقت را بادقت بررسی کنیم. انسانی که عجله می‌کند، معمولاً تنها بخشی از واقعیت را می‌بیند و بر همان اساس قضاوت می‌کند؛ اما حقیقت، اغلب کامل‌تر و عمیق‌تر از برداشتِ نخستینِ ماست. پس یکی از راه‌های درمان قضاوت، تمرینِ صبر، مشاهده و شناختِ دقیق‌تر واقعیت است. ازسوی‌دیگر، قضاوت‌گری سبب قطع ارتباط سالم میان انسان‌ها می‌شود.

وقتی کسی مدام دیگران را سرزنش می‌کند، کم‌کم از جمع فاصله می‌گیرد و اعتماد از بین می‌رود و فضای گفتگو بسته می‌شود. درحالی‌که کنگره ۶۰ بر همدلی، احترام و تعامل سالم تأکید دارد. اگر به‌جای قضاوت، پرسش کنیم و گوش بدهیم، بسیاری از سوءتفاهم‌ها برطرف می‌شود. جهالت گاهی در قالب غرور ظاهر می‌شود. انسانی که خود را بی‌نیاز از یادگیری می‌بیند، بیش از همه در خطر سقوط است. چنین فردی تصور می‌کند همه چیز را می‌داند و نیازی به راهنمایی ندارد؛ اما دانایی واقعی از پذیرش نادانی آغاز می‌شود. کسی که بگوید «نمی‌دانم» در واقع یک گام به حقیقت نزدیک‌تر است تا کسی که با اطمینان نادرست حکم می‌دهد.  در مسیر درمان و رشد، قضاوت می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

اگر فردی بر اساس ظاهر، گذشته یا لغزش‌های یک انسان درباره او قضاوت کند، فرصت تغییر را از او می‌گیرد. درحالی‌که کنگره ۶۰ نگاهش به انسان، نگاهی تحول محور است؛ یعنی انسان را ثابت و تمام‌شده نمی‌بیند و هر فرد می‌تواند با آموزش و تلاش، از تاریکی به روشنایی برسد. قضاوت گاهی از ترس سرچشمه می‌گیرد؛ انسانِ ترسیده، برای‌آنکه احساس امنیت کند، شتاب‌زده نتیجه‌گیری می‌کند. اما این امنیت، ظاهری و ناپایدار است. در حقیقت، چنین فردی خود را از دیدن واقعیت محروم می‌کند. در مقابل، کسی که در مسیر دانایی گام برمی‌دارد، به‌جای داوریِ شتاب‌زده، شناخت را به‌تدریج و با صبر به دست می‌آورد.

در کنگره ۶۰، انسان می‌آموزد که زبان، ابزار ساختن است نه تخریب. قضاوت نابجا با زبان و ذهن آغاز می‌شود و سپس به رفتار تبدیل می‌گردد. اگر انسان بر زبانش مسلط شود، از بسیاری از آسیب‌ها دور می‌ماند؛ زیرا بسیاری از اختلاف‌ها از یک جمله نسنجیده آغاز می‌شوند. یک نظر عجولانه، می‌تواند سال‌ها رابطه را خراب کند. راه مقابله با جهالت، آموزش است و راه مقابله با قضاوت، شناخت و تواضع است. انسانِ دانا می‌داند که هر واقعیتی، لایه‌های پنهان دارد؛ او پیش از سخن‌گفتن، فکر می‌کند، پیش از حکم دادن، می‌پرسد و پیش از محکوم‌کردن، می‌کوشد بفهمد. در نهایت، قضاوت و جهالت دو مانع بزرگ در مسیر انسان شدن هستند. کنگره ۶۰ با تأکید بر علم، تجربه، صبر و خودشناسی، ما را از این دو آفت دور می‌کند.

منابع: فایل صوتی قضاوت و جهالت مهندس حسین دژاکام، کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر، دستور جلسات کنگره ۶۰ درباره قضاوت و جهالت که در سایت نمایندگی‌ها
نویسنده: همسفر نرگس رهجوی راهنما همسفر عفت (لژیون نوزدهم)
رابط خبری: همسفر اقدس رهجوی راهنما همسفر عفت (لژیون نوزدهم )
ارسال: همسفر مونا رهجوی راهنما همسفر کبری (لژیون سوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی البرز