وادی چهارم؛ مرزِ میان توکلِ حقیقی و سلب مسئولیت

مسافر بابک، دیده‌بان محترم OT و مسئول روابط عمومی کنگره ۶۰، با ۱۴ سال تخریب و آنتی‌ایکس‌های مصرفی شامل تریاک، شیشه، کوکائین و حشیش، سفر خود را در کنگره ۶۰ آغاز کردند. مدت سفر اول ایشان ۱۳ ماه و ۲۴ روز به روش DST و با داروی OT تحت راهنمایی آقای محمدصادق صداقت به طول انجامید. ایشان که اکنون با ۱۶ سال و یک ماه رهایی از خدمتگزاران باسابقه کنگره هستند، در سفر نیکوتین نیز با راهنمایی آقای مهندس دژاکام به درمان رسیده و ۱۴ سال و ۵-۶ ماه است که در این زمینه نیز رها هستند.

۱- با توجه به دستور جلسه «وادی چهارم»، به نظر شما مرز بین توکل و واگذاری مسئولیت کجاست و چه تفاوتی با هم دارند؟
فرق میان توکل و واگذاری مسئولیت در نحوه‌ی درکِ اختیار و حرکت است. انسان زمانی که توکل می‌کند، آگاهانه تصمیم می‌گیرد که توکل کند. او ضمن حفظ اختیار، مسئولیت خود را می‌پذیرد و تلاش و حرکت لازم را انجام می‌دهد؛ همان‌طور که در جمله‌ی معروف آمده است: «از تو حرکت، از خدا برکت.» انسان حرکت خود را انجام می‌دهد و نسبت به نتیجه، به خداوند توکل می‌کند.
اما در واگذاری مسئولیت، فرد اختیار را از خود سلب می‌کند. وقتی مسئولیت را از دوش خود برمی‌داریم، عملاً اختیار را نیز کنار می‌گذاریم و به‌جای تلاش، به تماشا می‌نشینیم. به همین دلیل، این دو با وجود شباهت ظاهری، در عمل و نتیجه تفاوت دارند.

۲- در فرایند درمان و یا حتی حل مشکلات، پذیرش و مسئولیت چه نقشی در موفقیت فرد دارند و چرا نمی‌توان این مسئولیت را به نیروی بیرون از خود واگذار کرد؟
پذیرش، زیربنای حل هر مسئله و مهم‌ترین نقطه‌ی شروع آن است. تا زمانی که نپذیریم وضعیتی که در آن قرار داریم، نتیجه‌ی انتخاب‌های آگاهانه یا ناآگاهانه‌ی خودمان است، فرآیند حل مسئله آغاز نمی‌شود. وقتی این پذیرش به وجود می‌آید، مسئولیت را نیز می‌پذیریم و به‌دنبال راه‌حل می‌گردیم؛ اما اگر پذیرش و مسئولیت‌پذیری نباشد، هیچ حرکتی شکل نمی‌گیرد و مسئولیت را به خدا، دیگران یا شرایط واگذار می‌کنیم. گاهی نیز به‌جای پذیرفتن مسئولیت، به‌دنبال مقصر می‌گردیم. این مقصرجویی در واقع نوعی فرافکنی و راهی برای فرار از پذیرش مسئولیت است؛ در حالی که پذیرش مسئولیت، اولین قدم برای ایجاد تغییر و حل مسئله است.

۳-در جایگاه دیده‌بان هنگام مواجهه با خطا یا اشتباه یک عضو، چگونه میان حفظ قوانین و پرهیز از قضاوت شخصی تعادل برقرار می‌کنید؟
اجازه بدهید با یک جمله‌ی کوتاه از آقای مهندس پاسخ بدهم. ایشان همیشه می‌گویند: «از فعلِ بدِ آدم‌ها ناراحت شوید، از خودِ آدم‌ها ناراحت نشوید.» یعنی کار بد را بد بدانیم، نه کسی را که آن کار را انجام داده است. همه‌ی انسان‌ها به‌دلیل آن گوهر الهی که در وجودشان دارند، ظرفیت خوبی را در خود دارند. رفتار هر فرد تا حد زیادی به شرایطی که در آن قرار گرفته است، بستگی دارد. وقتی از یک رفتار نادرست ناراحت می‌شوم، در عین حال می‌پذیرم که اگر در شرایط مشابه قرار بگیرم، ممکن است من هم همان اشتباه را انجام دهم؛ اما اگر از خودِ شخص ناراحت شوم و او را «بد» بدانم، ناخودآگاه خودم را برتر و متفاوت از او می‌بینم. از همین‌جا است که درگیر قضاوت می‌شویم.

۴ ـ اگر بخواهید در یک جمله کلیدی به اعضا توصیه‌ای درباره پرهیز از قضاوت بدهید تا بتواند مسیر آموزشی آنها را تغییر دهد، آن جمله چه خواهد بود و چرا؟
این سؤال من را یاد کوروش آذرپورِ عزیز انداخت؛ کسی که واقعاً معنای «زنده‌یاد» را با نام او می‌توان درک کرد. روحش شاد. همیشه بالای سرش در اتاقش این جمله را نوشته بود: «در تاریکی، همه‌ی ما با هم برابریم.»

۵ - در سوال پایانی خواستارم‌، در باب سی دی جبر اختیار و اینکه ما خودمان تقدیر خود را رقم خواهیم زد، باید بیشتر روی چه نکاتی تمرکز داشته باشیم که بهترین‌ها در تقدیر ما صورت بگیرد؟
چیزی که من از صحبت‌های آقای مهندس درباره‌ی تقدیر یاد گرفتم، این است که تقدیر حاصل سه عامل است: نامه‌ی اعمال گذشته، انتخاب‌های پیشین و اختیار امروز ما.
به نظر من اگر این سه ضلعِ مثلث را کنار هم بگذاریم و نسبت به هر کدام به اندازه‌ی ظرفمان آگاهی‌ داشته باشیم، تقدیری که برایمان رقم می‌خورد هم قابل‌پذیرش است و هم می‌تواند خوشایند باشد. گاهی اتفاق‌هایی می‌افتد که در ظاهر خوشایند نیستند، اما همان اتفاق‌ها زمینه‌ی رشد، یادگیری و تعالی ما را فراهم می‌کنند و می‌توانند آغازِ اتفاق‌های خوبِ آینده باشند. به‌نظرم مهم‌ترین بخش ماجرا، پذیرش شرایط و انتخاب‌های درست است؛ اینکه بدانیم اکنون در چه جایگاهی هستیم، به چه چیزهایی نیاز داریم و بر اساس آن، آگاهانه انتخاب کنیم. در این صورت، بهترین مسیر برای تقدیرمان شکل می‌گیرد. این برداشت من از کلیات سی‌دی «جبر و اختیار» است.

برای همه‌ی مسافران و همسفران نمایندگی ارتش بهترین‌ها را آرزو می‌کنم و امیدوارم هر روز و هر لحظه، همه‌ی ما این توفیق را داشته باشیم که در کنگره ۶۰ بمانیم و از دریای بیکرانِ علم و آموزش‌های کنگره ۶۰ بهره‌مند شویم.

مصاحبه گر: مرزبان همسفر مژگان
تایپیست: همسفر یاسمن
عکاس: راهنمای تازه واردین، همسفر نگار
ویرایش و ارسال: همسفر نیکی، رهجوی راهنما همسفر اعظم (لژیون پنجم) – نگهبان سایت
همسفران نمایندگی ارتش