دخانیات یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده سلامت انسان در جهان امروز محسوب میشود که مصرف آن به اشکال مختلف مانند سیگار، قلیان، ناس، ویپ و پیپ رواج دارد. بسیاری از افراد مصرف دخانیات را با هدف کسب آرامش، کاهش استرس یا تحت تأثیر شرایط اجتماعی آغاز میکنند، اما بهتدریج وابستگی جسمی و روانی به نیکوتین شکل میگیرد و ادامه مصرف به بخشی از زندگی فرد تبدیل میشود. محصولات دخانی علاوه بر نیکوتین، حاوی مواد شیمیایی متعددی هستند که میتوانند سلامت انسان را تحت تأثیر قرار دهند و بر عملکرد دستگاه تنفسی، قلب و عروق و سایر بخشهای بدن اثر بگذارند. امروزه مصرف دخانیات تنها یک موضوع فردی نیست، بلکه بهعنوان یک مسئله اجتماعی و بهداشتی مورد توجه قرار گرفته است. شناخت ترکیبات، نحوه اثرگذاری و پیامدهای مصرف دخانیات، نقش مهمی در افزایش آگاهی و انتخاب آگاهانه افراد دارد. در این مقاله تلاش میشود به بررسی انواع دخانیات شامل سیگار، قلیان، ناس، ویپ و پیپ، ترکیبات آنها و آثار مصرفشان پرداخته شود و موضوع از جنبه علمی و آموزشی مورد بررسی قرار گیرد. ترکیبات این مواد با هم فرق دارند، اما بیشتر آنها حاوی نیکوتین هستند که ماده اصلی ایجاد وابستگی است.
سیگار:
سیگار از تنباکو و صدها ماده افزودنی تشکیل شده و هنگام سوختن هزاران ماده شیمیایی تولید میکند. مهمترین ترکیبات آن:
نیکوتین: عامل وابستگی
قطران (Tar): ماده چسبنده و آسیبزننده به ریه
مونوکسیدکربن: کاهش اکسیژنرسانی خون
آمونیاک: افزایش جذب نیکوتین
فرمالدهید: ماده محرک و سمی
بنزن: ماده سرطانزا
آرسنیک و فلزات سنگین مثل کادمیوم و سرب: مواد افزودنی برای طعم و حفظ رطوبت تنباکو
ناس:
ناس نوعی تنباکوی بدون دود است و ترکیبات آن بسته به محل تولید فرق میکند، اما معمولاً شامل:
تنباکو خردشده
نیکوتین زیاد
آهک یا خاکستر قلیایی (برای جذب سریعتر نیکوتین)
نمک
گاهی روغنها، اسانسها یا ادویهها
در بعضی انواع سنتی، ناخالصیها و فلزات سنگین
ناس دود ندارد، اما نیکوتین آن میتواند سریع جذب شود.
ویپ (سیگار الکترونیکی):
ویپ تنباکو را نمیسوزاند؛ مایع را گرم و به بخار تبدیل میکند. مایع ویپ معمولاً شامل:
نیکوتین (در بسیاری از مدلها)
پروپیلن گلیکول (PG)
گلیسیرین گیاهی (VG)
طعمدهندهها و اسانسها
گاهی مواد جانبی یا ناخالصیهای شیمیایی چون سوختن وجود ندارد، قطران سیگار تولید نمیشود، اما بخار ویپ همچنان میتواند مواد تحریککننده یا زیانآور داشته باشد.
پیپ
پیپ نیز از تنباکوی مخصوص پیپ استفاده میکند و هنگام سوختن مواد مشابه سیگار تولید میشود، از جمله:
نیکوتین
قطران
مونوکسیدکربن
مواد شیمیایی حاصل از سوختن تنباکو
اسانسها و طعمدهندهها در برخی تنباکوهای معطر فرق اصلی پیپ با سیگار بیشتر در نوع تنباکو و شیوه مصرف است، نه حذف مواد مضر.
در سیگار مادهای است که باعث لخته شدن خون میشود، غلظت خونی افراد سیگاری بالا میباشد و دلیلش این است که ادرار افراد سیگاری به دلیل کشیدن سیگار کم شده و حجم خونی این افراد بالا رفته و فشارخونشان نیز زیاد است، تنفس این افراد بدبو میباشد، دندانها به سرما و گرما حساس شده و زود زرد میشوند و مهمترین چیزی که در سالهای اخیر کشف شده است این است که اصولاً مواد موجود در سیگار بر روی چگالی استخوان نقش بسیاری دارد و پوکی استخوان میآورد و این مسئله در خانمها خیلی بیشتر است زیرا خانمها از هر نظر حساستر بوده و ۳ تا ۴ برابر بیشتر از آقایان پوکی استخوان دارند مخصوصاً در سنین یائسگی به بعد. همانطور که سیگار در دوران بارداری و شیردهی بر جنین تاثیر میگزارد در پوکی استخوان هم نقش دارد. کشیدن سیگار سرطان دهان، ریه و حنجره را به دنبال دارد به طوری که از هر ۵ سیگاری یک نفر از سرطان ریه خواهد مرد. قطران و مونوکسید کربن زیادی در سیگار وجود دارد، نیکوتین بد نیست، نحوه رساندن آن به بدنمان در صورتی که نیاز داشته باشیم بد است. ما باید ببینیم نیکوتین در بدنمان کم است یا نه، مانند فرایند اعتیاد به مواد میباشد نباید آنچه را که در بدن داریم با وارد کردن مواد بیشتری از بیرون، تولید داخلی مان را صفر کنیم. در بدن ما نوروترانسمیتر هایی وجود دارد که با آن ها به راحتی زندگی می کنیم اما زمانی که شروع به مصرف موادمخدر کنیم یک مدتی خوش هستیم اما بعد از آن مواد درونی بدنمان را به تدریج از دست میدهیم و به جایی میرسیم که نهتنها خوش نیستیم بلکه اگر این مواد از بیرون به ما نرسد دچار تشنج و درد میشویم. دقیقاً سیگار هم به همین شکل است.
در کنگره۶۰ به ما آموزش داده میشود که سیگار تنها یک عادت ساده یا تفریح نیست، بلکه نوعی وابستگی است که جسم، روان و جهانبینی انسان را درگیر میکند. بسیاری از افراد سالها با سیگار زندگی میکنند و تصور دارند هر زمان که بخواهند میتوانند آن را کنار بگذارند؛ اما زمانی که تصمیم به قطع مصرف میگیرند، متوجه میشوند که موضوع بسیار عمیقتر از یک عادت رفتاری است. در آموزشهای لژیون ویلیام وایت بیان میشود که نیکوتین بر ساختارهای جسم تأثیر میگذارد و وابستگی ایجاد میکند. بنابراین برای رهایی از سیگار باید جسم فرصت بازسازی داشته باشد. به همین دلیل در کنگره۶۰ موضوع «درمان» مطرح میشود، نه صرفاً «ترک». زیرا ترک همراه با فشار، اجبار و جنگ درونی است؛ اما درمان با آموزش، آگاهی و زمان شکل میگیرد. یکی از مفاهیم مهم در سیدیهای مربوط به سیگار این است که انسان نباید با صورت مسئله بجنگد، بلکه باید آن را بشناسد. زمانی که فرد علت وابستگی خود را درک کند و آموزشهای لازم را دریافت نماید، مسیر درمان برای او روشن میشود. در این مسیر، روش DST و استفاده از آدامس نیکوتین بهعنوان ابزاری برای بازسازی جسم مطرح میشود تا فرد بتواند بدون تنش شدید و با آرامش به تعادل برسد. در کنگره ۶۰ گفته میشود که درمان واقعی زمانی اتفاق میافتد که سه ضلع جسم، روان و جهانبینی با هم تغییر کنند. اگر جسم درمان شود اما نگرش و تفکر تغییر نکند، امکان بازگشت وجود دارد. به همین دلیل حضور در جلسات، گوش دادن به سیدیها و آموزش گرفتن از راهنما اهمیت زیادی دارد. سیگار شاید در ابتدا آرامش موقت ایجاد کند، اما در ادامه آرامآرام اختیار انسان را در دست میگیرد و او را وابسته میسازد. آموزشهای کنگره به ما یاد میدهد که رهایی از سیگار امکانپذیر است؛ نه با زور و سرزنش، بلکه با شناخت، حرکت صحیح و صبر. زمانی که دانایی افزایش پیدا کند و جسم فرصت ترمیم داشته باشد، انسان بدون جنگ و سختی دائمی میتواند به آزادی و تعادل برسد و حال خوش را تجربه کند.
منابع:سیدی نیکوتین، سیدی سیگار و جایگزینی
نویسنده: راهنما ویلیام همسفر مریم
ارسال: همسفر لیلا رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون پنجم) دبیر اول سایت
- تعداد بازدید از این مطلب :
83