ادب یعنی تراز بودن

این بار موضوع وارد حوزه‌ بسیار حساس و کاربردیِ «رابطه با خود و رابطه با دیگران» شده است. ترکیب «آداب معاشرت» با «تعادل و بی‌‌تعادلی»، نشان می‌دهد که منظور از ادب، فقط یک‌سری کلمات کلیشه‌ای نیست، بلکه یک «تراز» و «میزان» درونی است.

هنرِ ایستادن روی خطِ میان، تا قبل از اینکه این سی‌دی رو گوش بدهم، فکر می‌کردم «ادب» یعنی فقط اینکه چطور حرف بزنم، چطور تعظیم کنم یا چطور از کلمات مودبانه استفاده کنم. فکر می‌کردم ادب، یک سری قواعدِ بیرونی است که باید رعایت کنم تا بقیه از من خوششان بیاید، اما انگار اشتباه بزرگی می‌کردم.

حالا می‌فهمم که ادب، اصلاً بحثِ کلمات نیست؛ بحثِ «تراز» بودن است. بحثِ این‌که چقدر می‌توانم بین خودم و دنیا، فاصله‌ درست را نگه دارم. شنیدنِ بحثِ «آداب معاشرت» در کنار «تعادل»، مثل یک چراغِ روشن در جایِ خالیِ زندگی‌ام بود. فهمیدم که «بی‌ادبی» همیشه داد و بیداد نیست؛ گاهی بی‌ادبی یعنی اینکه آدم از حدِ خودش فراتر رود، یا اینکه خیلی سخت‌گیر باشد و اجازه ندهد کسی نفس بکشد، گاهی هم یعنی اینکه آنقدر شل و بی‌خیال باشد که دیگر احترام برای خودش و دیگران قائل نباشد. هر دو طرفِ طیف، در واقع یک‌جور «بی‌ادبی» و «بی‌تعادلی» هستند.

خیلی وقت‌ها خودِ من هم بین این دو قطب گیر کرده بودم. یا آن‌قدر سخت و خشک بودم که آدم‌ها از من می‌ترسیدند و من فکر می‌کردم دارم «انضباط» به خرج می‌دهم، یا ان‌قدر بی‌قید و بند بودم که انگار هیچ مرزی برای خودم و دیگران ندارم. اما حقیقت، آن وسط‌‌ها، در آن «میانه‌ راه» بود که گم شده بود.

تعادل یعنی چطور مهربان باشم اما اجازه ندهم کسی از من سوءاستفاده کند؛ یعنی چطور محترم باشم اما در عین حال، شخصیت و اصالتِ خودم را هم حفظ کنم. یعنی چطور در معاشرت با دیگران، نه آن‌قدر سنگین باشم که بقیه احساس تنهایی کنند و نه آن‌قدر سبک که ارزشِ وجودیم را از دست بدهم.

این سی‌دی به من یاد داد که آداب معاشرت، در واقع همان «هنرِ تعادل» است. اگر تعادل را از دست بدهیم، ادب ما هم رنگ می‌بازد. اگر بی‌‌تعادل شویم، یا خیلی تند می‌رویم یا خیلی کند؛ و در هر دو صورت، از مسیرِ انسانیت و ادب دور می‌شویم.

حالا دیگر می‌خواهم یاد بگیرم که چطور روی این خطِ باریک، با آرامش قدم بردارم، یاد بگیرم که هر بار که می‌خواهم با کسی برخورد کنم، اول از خود بپرسم: «آیا الان در جای درستِ خودم هستم؟ آیا این رفتارم، ترازِ من را حفظ می‌کند یا دارم به یکی از دو طرفِ بی‌تعادلی سقوط می‌کنم؟»

نویسنده و رابط خبری: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر پگاه (لژیون هشتم)
ویرایش و ارسال: راهنمای تازه‌واردین همسفر الهام نگهبان سایت
همسفران نمایندگی یوسف تهران