هیچ انسانی ذاتاً بد نیست

از ادب پر نور گشته این فلک
وز ادب معصوم و پاک آمد ملک
از خدا جوییم توفیق ادب
بی‌ادب محروم ماند از لطف رب
بی ادب تنها نه خود را داشت بد
بلکه آتش بر همه آفاق زد

کلمه آداب از جمع ادب به معنی اخلاق و رفتار پسندیده است. معاشرت به معنی گفت و شنود با هم است. آداب و معاشرت به معنای کلی یعنی روش درست صحبت کردن و مجموعه‌ای از برخوردهای اجتماعی افراد جامعه با یکدیگر است. به عنوان مثال با دیگران همان‌طور رفتار کنیم که انتظار داریم با ما رفتار کنند، حتی اگر آنها تازه‌وارد هستند؛ زیرا همه ما زمانی تازه‌وارد بودیم. همچنین باید مراقب واژه‌هایی که انتخاب می‌کنیم باشیم؛ زیرا ممکن است آنچه در نظر ما باشد با برداشتی که دیگران از نوشته یا سخن ما استنباط می‌کنند متفاوت باشد. گاهی نیز ممکن است آنچه ما می‌خوانیم با منظور واقعی نویسنده یکسان نباشد. پس بایستی در ارتباطات خود دقت بیشتری داشته باشیم.

به یاد بیاوریم که ما با انسان‌ها طرف هستیم و انسان‌ها موجوداتی هستند که احساس دارند و به احتمال زیاد افراد دیگری در جهان هستند که آن‌ها را دوست دارند. پس بهتر است با دیگران محترمانه رفتار کنیم. اولین و مهم‌ترین اصل در برخورد با دیگران احترام است. احترام به این معناست که به حقوق دیگران تجاوز نکنیم. این حقوق تنها به مسائل مادی محدود نمی‌شود؛ بلکه آبرو و شخصیت افراد نیز بخشی از حقوق آنها به شمار می‌آید و حفظ آن بسیار اهمیت دارد.

سعی کنیم هنگام برخورد با دیگران سلام و احوالپرسی خود را با آرامش و شادی انجام دهیم. این رفتار علاوه بر آنکه روحیه‌ای مثبت به طرف مقابل منتقل می‌کند، باعث استحکام روابط اجتماعی نیز می‌شود. همچنین بهتر است پیش از سخن گفتن کمی تأمل کنیم و بسنجیم که آیا سخنی که می‌خواهیم بیان کنیم با زمان و مکان آن موقعیت سازگار است یا خیر.

یکی از نکات مهم در آداب و معاشرت این است که شنونده خوبی باشیم. به جای آنکه پیوسته از خود تعریف کنیم، بهتر است دیگران را ترغیب کنیم تا درباره خودشان صحبت کنند. همچنین بهتر است با دیگران با حالت دستوری صحبت نکنیم. برای مثال به جای دستور دادن، می‌توانیم با احترام بگوییم: آیا امکان دارد این کار را برای من انجام دهید؟

قدردانی و تشکر نیز از اصول مهم در روابط انسانی است. اگر کسی برای ما کاری انجام داد، لازم است از او تشکر کنیم. همچنین باید رازدار باشیم؛ زیرا اگر فردی رازدار نباشد، دیگران از همنشینی با او احساس آرامش نخواهند کرد و به تدریج از اعتبار و اعتماد او کاسته می‌شود.

به طور کلی هیچ انسانی ذاتاً بد نیست و اگر بدی می‌کند به این دلیل است که هنوز به دانایی و آگاهی لازم نرسیده است. بسیاری از بدبختی‌های بشر نتیجه جهل و نادانی است. بنابراین لازم است با آگاهی، تجربه و آموزش، دانش خود را ذره‌ذره افزایش دهیم. اگر این دیدگاه را داشته باشیم که رفتارهای نادرست انسان‌ها ناشی از ناآگاهی آن‌ها است، تا حد زیادی از درد و رنج ما نیز کاسته می‌شود.

آداب و معاشرت با مفهوم تعادل و بی‌تعادلی نیز ارتباط دارد. تعادل به معنای پایداری و قرار گرفتن هر چیز در جای مناسب خود است. مشکلی که امروزه مشاهده می‌شود این است که بسیاری از انسان‌ها به تدریج از تعادل فاصله گرفته‌اند. این مسئله تنها به یک قشر خاص یا افراد مصرف‌کننده مربوط نمی‌شود؛ بلکه ممکن است در میان تمام افراد جامعه در سطوح مختلف دیده شود؛ چه در میان افراد عادی و چه در میان مسئولان و دولتی‌ها.

کسی که تعادل ندارد ممکن است باعث رنجش اطرافیان خود شود. در مقابل، فردی که ادب دارد معمولاً دارای تعادل نیز هست. به بیان دیگر می‌توان گفت بی‌ادبی نوعی بی‌تعادلی در رفتار انسان است. هنگامی که تعادل در رفتار و گفتار وجود داشته باشد، روابط انسانی نیز سالم‌تر و آرام‌تر خواهد بود.

در نهایت می‌توان گفت یکی از شروط داشتن احترام و زندگی آرام و همراه با آسایش، برخورداری از ادب، آداب معاشرت و تعادل است. این سه مؤلفه در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و هر کدام مکمل دیگری هستند.

خدا را شاکر و سپاسگزارم که این بهشت زیبا برایم فراهم شد و از جناب مهندس و خانواده محترمشان نیز تشکر می‌کنم که چنین بستری را فراهم کردند و با آموزش‌های ناب خود زندگی دوباره‌ای به ما بخشیدند.


منابع: سایت کنگره۶۰، سی‌دی آداب معاشرت و ادب و بی‌ادبی
نویسنده: همسفر شکوه رهجوی راهنما همسفر مژگان (لژیون هشتم)
رابط خبری: همسفر لیلا رهجوی راهنما همسفر مژگان (لژیون هشتم)
عکاس: همسفر مائده رهجوی راهنما همسفر آیسان (لژیون نهم)
ارسال: همسفر حمیده رهجوی راهنما همسفر لیلا (لژیون دوم) دبیر سایت
همسفران نمایندگی دکتر علیرضا