همه‌چیز بستگی به طرز استفاده انسان دارد

دخانیات به انواع توتون و تنباکو می‌گویند که برای دود کردن به کار می‌رود؛ مانند سیگار، قلیان، ناس، پیپ، ویپ.

در دود سیگار بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی وجود دارد که ۷۰ ماده آن سرطان‌زا است، مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌ان از نیکوتین، منوکسید کربن، تار، فلزات سنگین، آمونیاک و فرمالدهید. نیکوتین ماده محرک و اعتیادآور، باعث تند شدن ضربان قلب و منوکسید کربن باعث کاهش اکسیژن خون می‌شود. تار عامل اصلی سرطان ریه است. فلزات سنگین باعث تخریب بافت‌ها و کلیه‌ها می‌شود و آمونیاک و فرمالدهید باعث تحریک دستگاه تنفسی می‌شود.

اثرات مصرف دخانیات بر بدن عبارت‌اند از: قلب و عروق، دستگاه گوارش، دستگاه تنفسی، سرفه‌های مزمن، سرطان ریه و تنگی عروق، افزایش فشارخون، سکته قلبی، زخم معده، سرطان دهان، مری، معده، پوست و مو پیری زودرس، زردی پوست و دندان، کاهش باروری در زنان و مردان و تضعیف دفاع بدن در برابر عفونت‌ها. آثار اجتماعی و اقتصادی مصرف نیکوتین هم شامل افزایش هزینه‌های درمانی برای دولت و خانواده، کاهش بهره‌وری نیروی کار، بروز اعتیادهای دیگر و الگوی نامطلوب برای نوجوانان.

سیگارهای الکترونیکی برخلاف تصور عمومی، بدون ضرر نیستند، آنها حاوی نیکوتین و ترکیبات شیمیایی هستند که به ریه و مغز آسیب می‌زنند و باعث وابستگی شدید می‌شوند.

قلیان خطرناک‌تر از سیگار است،  دود بیشتری را وارد ریه می‌کند، هر بار مصرف قلیان معادل کشیدن بیش از ۱۰۰ نخ سیگار است، دود قلیان حاوی مقادیر زیادی منوکسید کربن و فلزات سنگین است، علاوه بر این، استفاده مشترک از شلنگ قلیان سبب انتقال بیماری‌های واگیردار مانند؛ هپاتیت B و C، سل، عفونت‌های دهانی و تنفسی می‌شود.

مصرف دخانیات و الکل دو عامل مهم مرگ و بیماری در سراسر جهان محسوب می‌شود که هر دو با آسیب جسمی و روانی همراه بوده و باعث فروپاشی اجتماعی می‌شوند، نیکوتین عامل اصلی اعتیاد به سیگار است.

به‌تازگی ماده اعتیادآور ناس یا نسوار در برخی عطاری‌ها و مراکز دیگر بیشتر به چشم می‌خورد که این ماده سبزرنگ بوده طعم و بوی بد، تهوع‌آور و تندی دارد و از برگ خشک شده گیاهی به نام تملول که حاوی نوعی فنل است به دست می‌آید، نگه‌داشتن ناس در دهان که ترکیبی از تنباکو و آهک است، تنها به مدت چند دقیقه باعث سرخوشی مصرف‌کننده می‌شود، از زمان‌های قدیم مخلوط پودر تنباکو و آهک در کشورهای همسایه شرقی به‌عنوان یک ماده سرخوشی‌آور مورداستفاده قرار می‌گرفت. عمده اثر روانی و سرخوشی‌آور ناس از میزان بالای نیکوتین موجود در تنباکو در آن سرچشمه می‌گیرد که زیان‌آورترین ماده موجود و خود به‌تنهایی سرطان‌زا است و یک آلکالوئید سمی است که مصرف یک‌دهم گرم آن کشنده و از طریق مخاط دهان جذب و وارد خون می‌شود. دستگاه گوارش و کلیه‌های ما برای جذب و دفع آهک ساخته نشده و این ماده باید از طریق کلیه دفع شود، این باعث می‌شود نارسایی‌های جبران‌ناپذیر کلیوی در فرد ایجادشده و در آینده مجبور به دیالیز شود، اثر خورندگی آهک بر بافت دهانی و ایجاد آسیب بافتی، جذب نیکوتین را چندبرابر می‌کند، آهک موجود در ناس به واسطه اثر خورندگی، آسیب شدید بافتی را در دهان ایجاد می‌کند و موجب پوسیدگی دندان‌ها و زخم‌های لثه می‌شود و در نهایت منجر به عفونت، باعث ایجاد نارسایی‌های جبران‌ناپذیر کلیوی در فرد می‌شود. عوارض کوتاه‌مدت مصرف ناس شامل سرگیجه، سردرد، تهوع، ازدست‌دادن تعادل حرکتی و رفتاری، ایجاد حرکات غیرطبیعی در چشم، دندان‌ قروچه، اختلال در خواب، وابستگی روحی روانی، لرزش، تغییرات فشارخون و ضربان قلب است.

باتوجه‌به اینکه از زمان‌های قدیم مراجعه به عطاری برای درمان مشکلات روحی و جسمی در بین ایرانیان جایگاه خاصی داشته، بهتر است آگاهی‌های لازم به مراجعه‌کنندگان داده شود، ارائه مواد اعتیادآور برای درمان مشکلات مختلف یکی از خطرناک‌ترین اقداماتی است که در برخی عطاری‌ها رخ می‌دهد و اثرات جبران‌ناپذیری بر سلامت جسمی و روحی خانواده‌ها دارد، لذا آشنایی با شکل ظاهری و حقه‌هایی که ممکن است بر سر راه باشد از بروز خطرات و عوارض جبران‌ناپذیر جلوگیری می‌کند.

وابستگی روحی و روانی در ناس و حشیش خیلی بالاتر از وابستگی جسمی بوده و شبیه به وابستگی به سیگار است. جذب نیکوتین موجود در ناس و تنباکوهای جویدنی ۴-۳ برابر سیگار است و به همین ترتیب اعتیاد به آن سنگین‌تر بوده و ترک آن دشوارتر است.

افراد سودجو و دست‌ اندرکاران تهیه و توزیع ناس برای گسترش مصرف آن اسانس‌های خوشبوکننده و مواد شیرین‌کننده مصنوعی، مانند سدیم ساخارین را به پودر اولیه اضافه کرده و مخلوط حاصل را در کیسه‌های کوچک شبیه چای کیسه‌ای قرار می‌دهند و تعدادی از این کیسه‌های کوچک در یک بسته‌بندی شکیل قرار داده و با نام‌های مختلف وارد بازار می‌کنند و بیشتر افراد به‌عنوان خوشبوکننده دهان خریداری کرده و استفاده می‌کنند.

هر‌چیزی که در طبیعت وجود دارد هم مزایا دارد و هم معایب که این بستگی به استفاده انسان و به مسائل ارادی و غیرارادی مرتبط است، مسائل غیرارادی، مثل زلزله، سیل و طوفان که باعث نابودی انسان‌ها می‌شود و یک‌سری مسائل ارادی که به اختیار انسان است، مثل سیگار و قلیان کشیدن و مصرف ناس.

سیگار یک مخرب و دخانیات درجه بالا محسوب می‌شود. افرادی که سیگار مصرف می‌کنند به انواع‌واقسام بیماری‌ها از قبیل سرطان حنجره و ریه، سکته قلبی دچار می‌شوند و علت آن این است که از مهم‌ترین قسمت بدن که ریه است اکسیژن را می‌گیرد و اکسیژنی که وارد ریه می‌شود حاوی یک‌سری غبار ریز است، درون ریه سلول‌هایی هستند به نام مولاژ که کار آن‌ها تمیزکردن گردوغبارهایی است که در ریه جمع می‌شوند. فردی که سیگار مصرف می‌کند باعث می‌شود دود، روی مولاژها را بگیرد و سیاه و کثیف شوند، دیگر مولاژها نمی‌توانند ریه را تمیز کنند، بنابراین سیگار اول‌ازهمه ریه انسان را هدف می‌گیرد و مانع تصفیه هوا می‌شود، این باعث تضعیف ایمنی بدن می‌شود و شخص به‌سرعت بیمار می‌شود. فرد سیگارکشیدن را برای آرام‌کردن خود در برابر مشکلات انتخاب می‌کند؛ ولی سیگار شاید در نگاه اول، چیز کوچکی به نظر برسد، چوبی باریک و دودزا که خیلی‌ها آن را بی‌ضرر یا حتی بی‌اهمیت می‌دانند؛ اما در واقع، سیگار یکی از بندهای نازک اما مستحکم اعتیاد است، بندی که اگر قطع نشود، می‌تواند همچون زنجیری پنهان، انسان را در اسارت نگه دارد.

در کنگره۶۰، سیگار تنها یک عادت نیست؛ بلکه یکی از بندهای مصرف مواد مخدر به شمار می‌آید. بسیاری از کسانی که به‌ظاهر از اعتیاد به مواد مخدر رهایی پیدا کرده‌اند، سال‌ها در دام نیکوتین باقی می‌مانند و نمی‌دانند چرا حال خوشی ندارند؟ چرا تمرکزشان پایین است؟ یا چرا هنوز آرامش درونی را تجربه نمی‌کنند؟ کنگره۶۰ با درایت مهندس دژاکام، روشی بسیار علمی و منظم برای رهایی از نیکوتین معرفی کرده است به‌ نام سفر ویلیام وایت، این سفر، مانند سفر اول با استفاده از آدامس نیکوتین و کاهش تدریجی آن، فرد را به درمان قطعی نیکوتین می‌رساند که در این مسیر، فرد می‌آموزد چگونه جسم، روان و جهان‌بینی خود را نسبت به نیکوتین اصلاح کند و به آرامش واقعی دست یابد، ترک سیگار در کنگره، فقط قطع مصرف نیست؛ بلکه یادگیری دوباره نفس‌کشیدن است، زندگی بدون دود و این اتفاق، مانند دیگر بخش‌های کنگره، در سایه عشق، آموزش و خدمت رخ می‌دهد. در کنگره۶۰ درمان سیگار به روشDST  انجام می‌گیرد؛ یعنی نیکوتین خوراکی جایگزین نیکوتین دودی می‌شود و آدامس نیکوتین جایگزین سیگار می‌شود، چون جذب بالایی دارد. در این متد قطع سیگار در سه‌ماهه اول جایگزینی آدامس، تغییری در میزان نیکوتین خوراکی برای انجام سازگاری بدن انجام نمی‌شود؛ یعنی ۳ماهه اول را برای سازگاری در نظر می‌گیریم، کم‌کردن تدریجی میزان نیکوتین خوراکی طبق متد DST پس از ۳ ماه آغاز می‌شود. برای هر فرد میزان نیکوتین خوراکی از روی تعداد سیگاری که در روز مصرف می‌کند اندازه‌گیری می‌شود. هر قطعه آدامس ۲ میلی‌گرم نیکوتین دارد که ۴ قسمت می‌شود، هر قسمت نیم میلی‌گرم نیکوتین دارد در این متد تمرکز بر روی قطع ناگهانی وابستگی به نیکوتین نیست؛ بلکه تمرکز بر روی بازسازی و تعمیر متابولیسم و سیستم احساسی بدن فرد است که به طور میانگین در ۱۰ الی ۱۱ ماه قابل‌دسترسی خواهد بود خوردن آدامس هیچ ساعت مشخصی ندارد؛ ولی میزان مصرف روزانه نبایستی از میزان تعیین شده زیادتر شود، پس اول بایستی مسئله مواد مخدر را حل کنیم و سپس وارد مرحله درمان سیگار بشویم.

الکل، مواد مخدر و نیکوتین به دلیل خاصیتی که دارند می‌توانند از سد خونی مغز یا مویرگ‌هایی که خون را به مغز می‌رسانند، عبور کنند و وارد مغز شوند به‌این‌ترتیب بر روی کارکرد مغز اثر می‌گذارند و خلق‌وخوی انسان را تغییر می‌دهد؛ بنابراین خیلی طبیعی است مغزی که هر روز مواد مخدر الکل و نیکوتین وارد آن شده ساختار بیوشیمی آن تغییر کرده است، پس برای درمان سیگار قطعاً بایستی کارکرد بیوشیمی مغز را به حالت طبیعی برسانیم و برای انجام این عمل به ۳ عامل بسیار مهم احتیاج داریم ۱ - داروی مناسب ۲ - زمان لازم ۳- روش مناسب. پس روش DST که روش کم‌کردن تدریجی است به‌خوبی و به بهترین شکل ممکن قادر است هر نوع اعتیاد به نیکوتین را از نظر فیزیولوژیکی حل کند و برای ترک سیگار هم روشی ارزان و آسان است. افرادی که درمان سیگار را به اتمام می‌رسانند کیفیت زندگی خود را به طور معناداری بهبود داده‌اند و این کیفیت زندگی در سلامت جسمی، میزان حضور در ورزش، در وضعیت ظاهری، روابط خانوادگی، سلامت روانی، بهبود وضعیت شغلی و توانایی‌های ذهنی تأثیر بسزایی دارد.

منابع: فایل صوتی سیگار و جایگزینی، کتاب ۱۴ مقاله و گروه سایت نمایندگی اروند آبادان.

نویسنده: همسفر طاهره رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون چهارم)
ویراستار: همسفر فریده رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون چهارم)
ارسال: راهنمای تازه‌واردین همسفر آرزو نگهبان سایت
همسفران نمایندگی سیرجان