گامی به‌سوی رهایی از سیگار

جلسهٔ ششم از دورهٔ چهارم کارگاه‌های آموزشی خصوصی همسفران کنگرهٔ ۶۰، نمایندگی بوئین‌زهرا، با استادی ایجنت همسفر اعظم، نگهبانی همسفر اعظم و دبیری همسفر فریبا، با دستور جلسهٔ «دخانیات (سیگار، قلیان، ناس، پیپ و ویپ)»، در روز یکشنبه ۱۰ خردادماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۰۰ آغاز به کارکرد.

خلاصه سخنان استاد:

خدا را شاکرم که یک‌بار دیگر توفیق داد تا در جمع شما باشم و بتوانم آموزش بگیرم و در ادامه، خدمتگزار باشم. خداقوت می‌گویم به مرزبان‌ها، نگهبان و دبیر.

دستور جلسه امروز ما در مورد سیگار، دخانیات، قلیان، ناس، پیپ، ویپ است. قبل از شروع دستور جلسه، این هفته را به آقای مهندس، خانواده محترمشان و همچنین به تمام راهنماهای ویلیام در سراسر شعب تبریک می‌گویم.

آقای مهندس سال‌ها قبل در مورد سیگار و جایگزینی آن صحبت می‌کردند و این دستور جلسه هر سال تکرار می‌شد؛ ولی بعدها آن را تغییر دادند و مصارف دیگر، مثل پیپ و ویپ را که به‌تازگی مُد شده است، به آن اضافه کردند.

سیگار، از بسیاری از مواد مخدر آسیب‌زاتر است و همهٔ ما این آموزش را در کنگره دریافت کرده‌ایم. شاید کسی که سیگار مصرف می‌کند، اولین‌بار از روی کنجکاوی و در دورهمی‌ها یا همان‌طور که گفته شد، با مصرف قلیان شروع کرده باشد؛ ابتدا هر از چند گاهی، یک یا دو بار استفاده می‌کند، اما همین «کم‌کم مصرف‌کردن‌ها» به‌مرور تغییر می‌کند و بدن به آن نیکوتینی که دریافت می‌کند، عادت می‌کند. سیگارکشیدن به دلیل وجود نیکوتین، ماده‌ای اعتیادآور، لذت لحظه‌ای کوتاهی ایجاد می‌کند. این حس لذت، مغز را تحریک کرده و باعث ترشح دوپامین می‌شود که حس خوبی به فرد می‌دهد؛ اما این حس به‌سرعت از بین می‌رود و فرد دوباره تمایل به کشیدن سیگار پیدا می‌کند تا دوباره آن حس را تجربه کند.

سیگار حاوی بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی سمی است که تنفس دود آن، به‌خصوص ورود آن به ریه‌ها، بسیار مضر است. دود سیگار باعث آسیب به حبابچه‌های ریه شده و عملکرد طبیعی آن‌ها را مختل می‌کند.

سیگار با تخریب ریه‌ها و کاهش توان تنفسی، مانع از رسیدن اکسیژن کافی به خون می‌شود. در نتیجه، قلب و عروق هم اکسیژن و انرژی لازم را دریافت نمی‌کنند و این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌ها، از جمله سکته قلبی شود. در واقع، بخش زیادی از آسیب‌هایی که به بدن وارد می‌شود، از تخریب‌های ناشی از سیگار است.

حتی افرادی که مصرف‌کننده سیگار یا قلیان نیستند، اگر در معرض دود آن قرار بگیرند، آسیب می‌بینند. مثلاً ما که همراهِ فرد سیگاری یا قلیانی هستیم، حتی اگر خودمان مصرف نکنیم، باز هم دود را استنشاق می‌کنیم و ریه‌های ما در معرض مواد سمی قرار می‌گیرند. به همین دلیل، ما هم ممکن است دچار بیماری‌های مشابه شویم.

حالا اگر بخواهیم درباره قلیان صحبت کنیم، قلیان هم مثل سیگار است و حتی شاید در بعضی موارد بدتر هم باشد. دود قلیان حالت مرطوب دارد و همین موضوع می‌تواند باعث چسبندگی بیشتر و آسیب شدیدتر به ریه‌ها شود. همچنین، قلیان خطر ابتلا به سرطان‌های دهان، حنجره و ریه،معده را افزایش می‌دهد.

در مورد ناس هم باید گفت که ناس نیز ماده‌ای بسیار مضر و اعتیادآور است. ناس، قرصی با رنگ سبز است که گفته می‌شود از مواد گیاهی تهیه شده و ترکیبی از تنباکو و آهک در آن به‌کاررفته است. بنا بر گزارش‌ها، این ماده بیشتر توسط برخی از افراد افغان استفاده می‌شود و مصرف آن به‌صورت خوراکی است.

افراد این ماده را در دهان، معمولاً زیر زبان، قرار می‌دهند تا به‌آرامی از طریق بزاق حل شده و جذب شود. برخی معتقدند به دلیل جذب بالای نیکوتین از طریق بزاق، خطرات آن می‌تواند بیشتر از سیگار و قلیان باشد. این ماده بیشتر در میان جمعیت افغان رایج است.

زمانی که فردی قصد شروع سفر درمان اعتیاد خود را دارد، پس از گذشت مدتی از این سفر، با تأیید راهنمای خود، می‌تواند در کنار درمان اصلی، به گروه‌های حمایتی دیگری ملحق شود تا روند درمان خود را کامل کند. بر اساس برخی دیدگاه‌ها، درمان هم‌زمان مصرف سیگار، برای دستیابی به درمان قطعی اعتیاد ضروری است؛ به این معنا که اگر فردی فقط اعتیاد خود را درمان کند، اما مصرف سیگار را ادامه دهد، احتمال بازگشت به اعتیاد وجود دارد؛ زیرا درمان قطعی اعتیاد را همراه با ترک سیگار می‌دانند.

در مورد پیپ نیز، مصرف آن در گذشته رایج بوده و شامل کشیدن تنباکو است که دود و نیکوتین قابل توجهی دارد.»نیکوتین موجود در دخانیات مانند سیگار و پیپ، به دلیل عبور از سد خونی مغز، بر بخش‌هایی از مغز تأثیر می‌گذارد. مصرف مداوم و دوز بالای نیکوتین می‌تواند باعث شود که بدن به طور طبیعی نیکوتین کمتری ترشح کند و این فرایند منجر به جایگزینی می‌شود.

در برخی روش‌های درمانی، این جایگزینی به‌صورت تدریجی و با استفاده از داروی مناسب، مانند آدامس نیکوتین، در بازه زمانی مشخص، مثلاً ده تا یازده ماه، مدیریت می‌شود تا به نتیجه مطلوب دست یابند. این رویکرد، علاوه بر درمان سیگار، به‌طورکلی به درمان اعتیاد کمک می‌کند.

مهندس می‌گوید که اعتیاد باید از نظر احساسی هم درمان شود؛ ما به این موضوع توجه می‌کنیم. یعنی فردی که مصرف‌کننده سیگار یا قلیان است، معمولاً فردی عصبی است و زود خشمگین می‌شود، این به‌خاطر همان نیکوتین است. سیگار، چون نیکوتینش فرار است، هر بیست دقیقه یک‌بار فرد باید برود و سیگار مصرف کند تا آن حالت سرخوشی به او دست بدهد.

درمان سیگار روش تدریجی دارد و روند DST در طول درازمدت انجام می‌شود، فرد از نظر احساسی هم درمان می‌شود. او دیگر آن فردِ قبل از درمان نیست که بگوییم عصبی می‌شود، از کوره درمی‌رود، حوصله ندارد یا نمی‌تواند با خانواده وقت بگذراند. خیلی راحت می‌آید و با این روش به درمان می‌رسد.

خیلی‌ها اصلاً اعتیادشان را قبول نمی‌کنند. درباره سیگار می‌گویند: «نه بابا، تو نمی‌دانی؛ سیگار خیلی فایده دارد.» آقای مهندس در صحبت‌هایشان می‌گفتند که خود من موادم را درمان کرده بودم، ولی اوایل سیگار می‌کشیدم. در آکادمی یک فن بزرگ گذاشته بودیم و بعد از جلسه همه سیگار می‌کشیدیم تا آن لذت را به ما بدهد.

بعد که رگ قلب آقای مهندس گرفت و بعد از عمل قلب، تصمیم گرفتند سیگارشان را هم درمان کنند، این کار را به‌صورت خوراکی و با آدامس نیکوتین انجام دادند. حالا چرا آدامس نیکوتین؟ چون برچسب نیکوتین هست، قرص هست و بعضی‌ها هم از اسپری استفاده می‌کنند، اما هیچ‌کدام جواب نمی‌دهند؛ در کوتاه‌مدت فقط آدامس نیکوتین جواب می‌دهد. چرا؟ چون وقتی فردی سیگار یا قلیان می‌کشد، دهانش مدام باز و بسته می‌شود و فکش کار می‌کند. وقتی هم آدامس نیکوتین می‌خورد، دهان باز و بسته می‌شود؛ دیگر سراغ خوردن چیزهای زیاد نمی‌رود و اضافه‌وزن هم نمی‌گیرد.

روند درمان به این‌گونه است که سه ماه اول، وقتی فرد وارد می‌شود، ساعت خاصی ندارد و زمان سازگاری است. بعد از سه ماه، راهنما بررسی می‌کند که این فرد در طول روز یا هفته چند پاکت سیگار استفاده کرده و بر اساس تعداد پاکت سیگار و نوع سیگار، میزان نیکوتین آدامس را درمی‌آورد. هر وقت خواستید، می‌توانید آدامس بجوید. این پله‌ها را طی می‌کنی و بعد از ۱۰ ماه به رهایی قطعی می‌رسی، ان‌شاءالله.

امیدوارم همه ما از این دستور جلسه نهایت استفاده را برده باشیم و بدانیم که این دستور جلسه‌ها که در کنگره بارگذاری می‌شوند، دو دلیل دارند:

پیام کنگره را به ما می‌دهند. ما که در کنگره هستیم، به‌عنوان همسفر، اگر واقعاً خودمان در دورهمی‌هایمان هرازچندگاهی قلیان مصرف می‌کنیم و می‌گوییم مُد است و چیز خیلی بدی نیست، یا ویپ استفاده می‌کنیم، باید آگاه باشیم. ویپ همان سیگارهای الکترونیکی است. اول که به بازار آمدند، گفتند: «خب، می‌توانی سیگارت را کنار بگذاری و از این استفاده کنی؛ خیلی هم باکلاس است و هیچ ضرری هم ندارد.»

بسیاری از افراد فکر می‌کنند ویپ یا سیگار الکترونیکی ضرر کمی دارد، درحالی‌که این مواد شیمیایی می‌توانند باعث بروز بیماری‌های جدی، از جمله مشکلات قلبی و عروقی و انواع بیماری‌های دیگر شوند. امیدوارم همه ما این پیام را جدی بگیریم، چون شاید در جمع ما افرادی باشند که گه‌گاهی از سیگار، قلیان یا ویپ استفاده می‌کنند و هنوز از عوارض واقعی آن آگاه نیستند. آگاهی می‌تواند شروع یک مسیر درست باشد.

بهتر است صادق باشیم و اگر مصرف‌کننده هستیم، این موضوع را بپذیریم و برای درمان یا ترک آن قدم برداریم. خیلی‌ها اصلاً نمی‌دانند که برای ترک مواد، سیگار یا حتی عادت‌های آسیب‌زا، راه و کمک وجود دارد.

امروز پسرم در اینستاگرام با یک پست روبه‌رو شد و همین باعث شد بیشتر به این موضوع فکر کنم. به نظرم لازم است درباره این مسائل بیشتر اطلاع‌رسانی شود تا افراد آگاهانه‌تر تصمیم بگیرند.

در مورد سیگار، یک نفر که چند سال تلاش کرده بود سیگار را ترک کند، اما موفق نشده و هر بار دوباره به مصرف برمی‌گشت. او کاری کرده بود که روی صورتش یک قفس فلزی گذاشته تا نتواند غذا بخورد؛ حتی آب را هم از لابه‌لای همان قفس می‌نوشید تا مبادا دوباره سیگار بکشد.

وقتی آدم چنین چیزهایی را می‌بیند، واقعاً شکر می‌کند که به کنگره آمده و این آگاهی را به دست آورده است. اینجا یاد گرفته‌ایم که سیگار و هر نوع ماده مخدر، درمان دارد؛ اما شرطش این است که خواست واقعی در فرد وجود داشته باشد و بعد، با گوش‌دادن به راهنما و حرکت در مسیر درمان، به نتیجه قطعی برسد.

مرزبان کشیک: همسفراعظم

تایپ: همسفرملیحه، رهجوی راهنما همسفر محبوبه (لژیون سوم)

ویرایش: همسفر فریبا، رهجوی راهنما همسفر محبوبه(لژیون سوم) دبیر سایت

عکاس: راهنمای تازه واردین همسفر سمیه

ویراستاری و ارسال: همسفر مینا، رهجوی راهنما همسفر اعظم (لژیون اول) نگهبان سایت